Luận án Nghiên cứu tính đa hình gen CYP2C9, VKORC1 và liều thuốc chống đông kháng vitamin K ở bệnh nhân thay van tim cơ học

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU TÍNH ĐA HÌNH GEN CYP2C9, VKORC1 VÀ LIỀU THUỐC CHỐNG ĐÔNG KHÁNG VITAMIN K Ở BỆNH NHÂN THAY VAN TIM CƠ HỌC

Ngành:

Hoá sinh y học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Bệnh nhân sau phẫu thuật thay van tim cơ học cần dùng thuốc chống đông kháng vitamin K (VKAs) suốt đời. Acenocoumarol, một VKA phổ biến ở Việt Nam, có giới hạn điều trị hẹp và liều dùng biến đổi lớn do các yếu tố lâm sàng và đặc biệt là đa hình gen CYP2C9 (CYP2C9*3) và VKORC1 (VKORC1-1639G>A, 1173C>T). Các biến thể gen này làm giảm hoạt động enzyme, yêu cầu liều thuốc thấp hơn và tiềm ẩn nguy cơ biến chứng xuất huyết/huyết khối nếu liều không phù hợp.

Nghiên cứu này là công trình đầu tiên tại Việt Nam xác định tỷ lệ alen, kiểu gen và mối liên quan giữa các đa hình gen này với liều acenocoumarol. 284 bệnh nhân thay van tim cơ học đạt INR đích (2,0-3,5) trong 3 tháng liên tiếp, không biến chứng, được đưa vào nghiên cứu. Mục tiêu là xác định đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, tính đa hình gen và mối liên quan của chúng với liều acenocoumarol.

Kết quả cho thấy tuổi trung bình bệnh nhân là 50,84, nữ giới chiếm đa số (58,8%), BMI trung bình 21,39 kg/m². Đa số có tiền sử xuất huyết (80,3%), một tỷ lệ nhỏ có huyết khối (3,9%). 67,6% bệnh nhân rung nhĩ và 69,52% giãn nhĩ trái. Tần số alen biến dị VKORC1-1639G>A (0,863) và VKORC1 1173C>T (0,891) cao, trong khi CYP2C9*3 (0,025) hiếm hơn.

Liều acenocoumarol trung bình là 12,38 mg/tuần, giảm theo tuổi và tăng theo BMI (pA và VKORC1 1173C>T ảnh hưởng đáng kể đến liều (28,9% và 24,8%), với bệnh nhân mang kiểu gen đồng hợp biến dị cần liều thấp hơn đáng kể so với kiểu gen dại hoặc dị hợp. CYP2C9*3 ảnh hưởng ít hơn (0,7%). Tác động cộng gộp của các yếu tố di truyền này giải thích 31,5% biến liều. Khi kết hợp với tuổi, BMI và giãn nhĩ trái, tổng cộng 40,5% biến liều acenocoumarol được giải thích.

Nghiên cứu kiến nghị cần thực hiện xét nghiệm di truyền để ước tính liều acenocoumarol ban đầu, đặc biệt cho bệnh nhân mới điều trị, và tiến hành các nghiên cứu tiến cứu quy mô lớn hơn để đánh giá hiệu quả của thuật toán dự đoán liều trong thực tế lâm sàng.

Mục lục chi tiết:

ĐẶT VẤN ĐỀ

• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu đề tài
• 3. Ý nghĩa thực tiễn và đóng góp mới của đề tài
• 4. Cấu trúc luận án

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

• 1.1. Tổng quan thay van tim cơ học
• 1.2. Huyết khối ở bệnh nhân sau thay van tim cơ học
• 1.3. Tổng quan thuốc chống đông acenocoumarol
• 1.4. Tổng quan gen CYP2C9 và VKORC1

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân
  • 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 2.2.1. Cỡ mẫu nghiên cứu
  • 2.2.2. Các chỉ số, biến số nghiên cứu
  • 2.2.3. Hóa chất và trang thiết bị nghiên cứu
  • 2.2.4. Quy trình nghiên cứu
• 2.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Xử lý số liệu
• 2.5. Đạo đức trong nghiên cứu

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

• 3.1. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và tính đa hình gen CYP2C9*3, VKORC1-1639G>A, 1173C>T ở nhóm nghiên cứu.
  • 3.1.1. Một số đặc điểm lâm sàng ở nhóm nghiên cứu
  • 3.1.2. Một số đặc điểm cận lâm sàng ở nhóm nghiên cứu
  • 3.1.3. Tính đa hình gen CYP2C9*3, VKORC1-1639G>A và 1173C>T ở nhóm nghiên cứu
• 3.2. Mối liên quan giữa đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đa hình gen CYP2C9*3, VKORC1-1639G>A, 1173C>T với liều thuốc acenocoumarol ở bệnh nhân thay van tim cơ học
  • 3.2.1. Mối liên quan giữa đặc điểm lâm sàng với liều thuốc acenocoumarol
  • 3.2.2. Mối liên quan giữa đặc điểm cận lâm sàng với liều thuốc acenocoumarol
  • 3.2.3. Mối liên quan giữa kiểu gen CYP2C9*3, VKORC1-1639G>A và 1173C>T với liều thuốc acenocoumarol
  • 3.2.4. Phân tích hồi quy tuyến tính các yếu tố ảnh hưởng đến liều thuốc acenocoumarol

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN

• 4.1. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và tính đa hình gen CYP2C9*3, VKORC1-1639G>A, 1173C>T ở nhóm nghiên cứu.
  • 4.1.1. Một số đặc điểm lâm sàng ở nhóm nghiên cứu
  • 4.1.2. Một số đặc điểm cận lâm sàng ở nhóm nghiên cứu
  • 4.1.3. Tính đa hình gen CYP2C9*3, VKORC1-1639G>A và 1173C>T
• 4.2. Mối liên quan giữa đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đa hình gen CYP2C9*3, VKORC1-1639G>A, 1173C>T với liều thuốc acenocoumarol.
  • 4.2.1. Mối liên quan giữa đặc điểm lâm sàng với liều thuốc acenocoumarol
  • 4.2.2. Mối liên quan giữa đặc điểm cận lâm sàng với liều thuốc acenocoumarol
  • 4.2.3. Mối liên quan giữa kiểu gen CYP2C9*3, VKORC1-1639G>A và 1173C>T với liều thuốc acenocoumarol
  • 4.2.4. Phân tích hồi quy tuyến tính các yếu tố ảnh hưởng đến liều thuốc acenocoumarol

KẾT LUẬN

• 1. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và tính đa hình gen CYP2C9*3, VKORC1-1639G>A, 1173C>T ở bệnh nhân thay van tim cơ học.
• 2. Mối liên quan giữa đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đa hình gen CYP2C9*3, VKORC1-1639G>A, 1173C>T với liều thuốc acenocoumarol ở bệnh nhân thay van tim cơ học.

KIẾN NGHỊ