GIẢI QUYẾT VỤ ÁN KINH DOANH, THƯƠNG MẠI TẠI TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM, THÍCH ỨNG TRẠNG THÁI BÌNH THƯỜNG MỚI SAU ĐẠI DỊCH
Luật Kinh tế
Luận án "Giải quyết vụ án kinh doanh, thương mại tại Tòa án cấp sơ thẩm, thích ứng trạng thái bình thường mới sau đại dịch" của Nguyễn Minh Quốc Việt, được thực hiện tại Trường Đại học Trà Vinh vào năm 2025, thuộc ngành Luật Kinh tế. Công trình này xuất phát từ thực tiễn thi hành Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, vốn đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập trong giải quyết các vụ án kinh doanh, thương mại tại Tòa án cấp sơ thẩm, như kéo dài thời gian, tính ổn định bản án không cao, và chưa đáp ứng yêu cầu giải quyết nhanh chóng, kịp thời của các chủ thể kinh doanh. Đặc biệt, đại dịch Covid-19 đã làm tê liệt mô hình tố tụng truyền thống, đồng thời thúc đẩy sự phát triển và nhu cầu số hóa hoạt động tố tụng, đòi hỏi một mô hình tố tụng mới kết hợp truyền thống và trực tuyến để thích ứng với trạng thái bình thường mới.
Mục đích của luận án là luận giải, tổng hợp và đánh giá một cách tổng thể, có hệ thống những hạn chế, bất cập và các vấn đề còn nhiều cách hiểu, áp dụng khác nhau trong giải quyết vụ án kinh doanh, thương mại tại Tòa án cấp sơ thẩm. Từ đó, luận án đưa ra định hướng và giải pháp hoàn thiện các quy định của mô hình tố tụng dân sự truyền thống. Luận án xem "đại dịch" là một "mẫu biến cố" để tìm kiếm mô hình tố tụng dân sự mới, vừa kết hợp truyền thống và trực tuyến, nhằm đảm bảo giải quyết nhanh chóng, tiết kiệm và an toàn trong bối cảnh xã hội thay đổi phương thức giao dịch dựa trên công nghệ.
Đối tượng nghiên cứu bao gồm các vấn đề lý luận, quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật tố tụng dân sự trong giải quyết các vụ án kinh doanh, thương mại tại Tòa án cấp sơ thẩm, tập trung vào thẩm quyền, khởi kiện và thụ lý, hòa giải và chuẩn bị xét xử, cũng như phiên tòa sơ thẩm. Luận án phân tích các hạn chế, bất cập cần sửa đổi, bổ sung để hoàn thiện pháp luật hiện hành. Những điểm mới của luận án bao gồm việc phân tích, luận giải và tổng hợp đánh giá nguyên nhân, hạn chế, bất cập của pháp luật tố tụng dân sự hiện hành dựa trên các vụ án cụ thể đã được giải quyết, đồng thời làm sáng tỏ nhiều vấn đề thực tiễn trong áp dụng pháp luật. Đặc biệt, luận án phân tích làm rõ những nội dung lý luận đặt ra từ đại dịch Covid-19 đối với mô hình tố tụng dân sự, thực tiễn tổ chức phiên tòa trực tuyến, từ đó đưa ra khái niệm và đặc điểm của mô hình tố tụng dân sự thích ứng trạng thái bình thường mới sau đại dịch.
Luận án có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng, không chỉ chỉ ra những hạn chế của mô hình tố tụng truyền thống mà còn đề xuất các giải pháp cụ thể để sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật hiện hành. Đồng thời, luận án đưa ra giải pháp lâu dài và tạm thời cho mô hình tố tụng dân sự nói chung và cấp sơ thẩm nói riêng trong trạng thái bình thường mới, thích ứng với yêu cầu số hóa hoạt động tố tụng, và có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho công tác đào tạo và thực tiễn áp dụng pháp luật.