Tên luận án:
BẢO ĐẢM THỰC HIỆN QUYỀN TIẾP CẬN THÔNG TIN VỀ ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Ngành:
Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án “Bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai ở Việt Nam hiện nay” của Bùi Thị Thuận Ánh là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về một trong những quyền cơ bản của công dân. Đề tài xuất phát từ thực tiễn quyền tiếp cận thông tin đã được Hiến pháp 1992 (Điều 69), Hiến pháp 2013 (Điều 25) và Luật Tiếp cận thông tin 2016 thừa nhận, nhưng việc thực hiện quyền này còn nhiều bất cập, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai. Đất đai là tài nguyên quý giá, tư liệu sản xuất quan trọng, nhưng việc quản lý và sử dụng đất đai đang đối mặt với nhiều vấn đề phức tạp như khiếu nại, tố cáo, tranh chấp, mà nguyên nhân không nhỏ là do thiếu minh bạch thông tin.
Mặc dù Luật Đất đai 2024 đã bổ sung quy định về quyền tiếp cận thông tin đất đai, chỉ số tiếp cận và minh bạch thông tin đất đai vẫn còn thấp. Tình trạng thiếu minh bạch, độc quyền thông tin dẫn đến nguy cơ tham nhũng, giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực và tăng chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Luận án đặt mục tiêu làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai, từ đó đề xuất các giải pháp khoa học và khả thi nhằm nâng cao hiệu quả việc tiếp cận thông tin đất đai của công dân.
Nghiên cứu đã xây dựng các khái niệm về thông tin đất đai, quyền tiếp cận thông tin về đất đai và bảo đảm thực hiện quyền này, nhấn mạnh rằng bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai là tạo ra các điều kiện cần thiết để cá nhân, tổ chức tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác theo quy định pháp luật. Luận án cũng phân tích các nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin đất đai như bình đẳng, không phân biệt đối xử, thông tin phải chính xác, kịp thời, minh bạch, thuận lợi, và việc hạn chế quyền phải do luật định. Các yếu tố kinh tế, chính trị, văn hóa, pháp luật được xác định là có ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền này, trong đó yếu tố pháp luật có tác động mạnh mẽ nhất.
Thực trạng bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai còn hạn chế, ý thức pháp luật và khả năng thực hiện quyền của cá nhân chưa cao. Để khắc phục, luận án đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, thiết chế và phương thức bảo đảm thực hiện quyền, bao gồm việc nâng cao trách nhiệm của cơ quan cung cấp thông tin, tăng cường tính công khai, minh bạch, đa dạng hóa hình thức cung cấp thông tin (đặc biệt là dịch vụ trực tuyến), và nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân. Kết quả nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin đất đai trong việc bảo vệ quyền con người, đảm bảo công bằng xã hội và xây dựng nhà nước pháp quyền.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU..................................................................................................................................... 1
- 1. Tính cấp thiết của đề tài....................................................................................................... 1
- 2. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài .......................................................................................... 3
- 3. Hướng tiếp cận và phương pháp nghiên cứu......................................................................... 4
- 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án..................................................................... 5
- 5. Đóng góp mới về khoa học của luận án ................................................................................ 6
- 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án........................................................................... 6
- 7. Kết cấu của luận án ............................................................................................................... 7
- TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ....................................................................................................................................... 8
- 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài................................................................................................ 8
- 2. Tình hình nghiên cứu trong nước......................................................................................... 8
- 3. Nhận xét tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án và những giá trị kế thừa trong nghiên cứu của đề tài.................................................................................................... 8
- 3.1. Các thành tựu về lý luận và thực tiễn................................................................................ 8
- 3.2 Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án ........................................................ 9
- 4. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu..................................................................... 10
- 4.1. Câu hỏi nghiên cứu.......................................................................................................... 10
- 4.2. Giả thuyết nghiên cứu ...................................................................................................... 10
- CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN QUYỀN TIẾP CẬN THÔNG TIN VỀ ĐẤT ĐAI .......................................................................................... 11
- 1.1. Khái niệm và đặc điểm của quyền tiếp cận thông tin về đất đai.................................... 11
- 1.2. Khái niệm và đặc điểm của bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai..... 11
- 1.2.1. Khái niệm bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai ............................ 11
- 1.2.2. Đặc điểm của bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai ........................ 12
- 1.3. Nội dung bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin đất đai ....................................... 12
- 1.3.1. Pháp luật bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai .............................. 12
- 1.3.2. Thành lập các thiết chế bảo bảo thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai ......... 12
- 1.3.3. Cung cấp các phương thức pháp lý bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai................................................................................................................................... 12
- 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai ........ 12
- 1.5. Bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai ở một số quốc gia trên thế giới và những kinh nghiệm cho Việt Nam.................................................................................. 12
- Kết luận Chương 1 ................................................................................................................. 12
- CHƯƠNG 2. THỰC TIỄN BẢO ĐẢM THỰC HIỆN QUYỀN TIẾP CẬN THÔNG TIN VỀ ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY............................................................................ 13
- 2.1. Thực tiễn pháp luật về bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai ở Việt Nam..................................................................................................................................... 13
- 2.2. Thực tiễn thiết chế bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai ở Việt Nam..................................................................................................................................... 13
- 2.3. Thực tiễn các phương thức bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai ở Việt Nam..................................................................................................................................... 14
- Kết luận Chương 2 ................................................................................................................. 15
- CHƯƠNG 3. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN QUYỀN TIẾP CẬN THÔNG TIN VỀ ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY............................................ 16
- 3.1. Quan điểm bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai ............................... 16
- 3.2. Giải pháp bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai ................................. 16
- 3.2.1. Hoàn thiện pháp luật bảo đảm cho người sử dụng đất, các nhân, tổ chức khác tiếp cận thông tin đất đai công bằng, bình đẳng, đầy đủ và kịp thời ........................................ 16
- 3.2.2. Giải pháp về hoàn thiện thiết chế bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai................................................................................................................................... 16
- 3.2.3. Giải pháp về phương thức bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin về đất đai.... 17
- Kết luận Chương 3 ................................................................................................................. 18
- KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN............................ 19
- DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI ............ 23
- DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 24
- PHỤ LỤC............................................................................................................................... 24