Luận án Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học Sư phạm

Tên luận án:

Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm

Ngành:

Giáo dục học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Bối cảnh toàn cầu hóa và những vấn đề đạo đức xã hội hiện nay, như sự lệch lạc giá trị sống và thái độ vô cảm ở thế hệ trẻ, đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao chất lượng dạy học môn Đạo đức học tại các trường Đại học Sư phạm. Môn học này đóng vai trò chủ đạo trong việc hình thành nhân cách và lối sống của sinh viên. Luận án tập trung nghiên cứu phương pháp dạy học giải quyết vấn đề, một phương pháp tích cực, lấy người học làm trung tâm, nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo và tư duy độc lập. Phương pháp này được đánh giá là đặc biệt phù hợp với đặc thù của môn Đạo đức học, vốn chứa đựng nhiều tình huống cần giải quyết.

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về phương pháp dạy học giải quyết vấn đề và đổi mới dạy học Đạo đức học, luận án chỉ ra rằng chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu toàn diện việc áp dụng phương pháp này trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học Sư phạm. Mục tiêu nghiên cứu là làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn, đánh giá thực trạng, từ đó đề xuất các nguyên tắc và giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Đạo đức học.

Luận án đã xây dựng cơ sở khoa học, phân tích thực trạng và đề xuất các nguyên tắc, nhóm giải pháp cụ thể cho việc sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề. Các giải pháp này bao gồm xây dựng chủ đề-tình huống, phối hợp với các phương pháp và kỹ thuật dạy học khác, cùng đổi mới kiểm tra, đánh giá. Thực nghiệm sư phạm được tiến hành tại 5 trường Đại học Sư phạm trên cả nước từ tháng 9/2014 đến tháng 8/2016 đã kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp. Kết quả cho thấy sinh viên ở nhóm thực nghiệm có kết quả học tập, thái độ và sự chủ động tích cực cao hơn.

Kết luận của luận án khẳng định phương pháp dạy học giải quyết vấn đề là xu thế tất yếu, góp phần hiện thực hóa chủ trương đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng đào tạo và phát huy tính tích cực học tập của sinh viên. Luận án cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc sử dụng linh hoạt, kết hợp các phương pháp dạy học, không lạm dụng hay tuyệt đối hóa một phương pháp duy nhất. Kiến nghị bao gồm thay thế nội dung trừu tượng bằng giá trị đạo đức thiết thực, tăng thời lượng môn học và chuẩn hóa đội ngũ giảng viên.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu
  • 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
    • 3.1. Khách thể nghiên cứu
    • 3.2. Đối tượng nghiên cứu
  • 4. Giả thuyết khoa học
  • 5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
    • 5.1. Nhiệm vụ nghiên cứu
    • 5.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
    • 6.1. Phương pháp luận
    • 6.2. Phương pháp nghiên cứu
      • 6.2.1. Các phương pháp nghiên cứu lí luận
      • 6.2.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
      • 6.2.3. Các phương pháp hỗ trợ
  • 7. Những luận điểm cần bảo vệ
  • 8. Điểm mới của luận án
  • 9. Kết cấu luận án

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC HỌC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

  • 1.1. Phương pháp giải quyết vấn đề trong dạy học
    • 1.1.1. Nghiên cứu khái niệm phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
    • 1.1.2. Nghiên cứu đặc trưng của phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
    • 1.1.3. Nghiên cứu nguyên tắc và quy trình của phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
    • 1.1.4. Hiệu quả việc sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học
  • 1.2. Phương pháp dạy học giải quyết đề trong dạy học Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm
    • 1.2.1. Tầm quan trọng sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học Đạo đức học
    • 1.2.2. Ưu thế khi sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học Đạo đức học
    • .1.3. Những vấn đề đặt ra để luận án tiếp tục giải quyết
  • Tiểu kết chương 1

• CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC HỌC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

  • 2.1. Cơ sở lý luận của việc sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các Trường Đại học Sư phạm
    • 2.1.1. Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
      • 2.1.1.1. Khái niệm phương pháp dạy học giải quyết vấn đề và một số khái niệm liên quan
      • 2.1.1.2. Đặc trưng của phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
      • 2.1.1.3.Nguyên tắc và quy trình sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
      • 2.1.1.4. Ưu điểm và hạn chế của phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
      • 2.1.1.5. Điều kiện sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
    • 2.1.2. Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm
      • 2.1.2.1. Vài nét về đặc thù môn học
      • 2.1.2.2. Vai trò của phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm
      • 2.1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học
  • 2.2. Cơ sở thực tiễn của việc sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường đại học sư phạm
    • 2.2.1. Vài nét về các trường Đại học sư phạm trên địa bàn khảo sát
    • 2.2.2. Thực trạng sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm
      • 2.2.2.1. Thực trạng nhận thức về sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm
      • 2.2.2.2. Thực trạng về tổ chức dạy học có sử dụng pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm hiện nay
      • 2.2.2.3. Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên khi sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học
    • 2.2.3. Đánh giá thực trạng khi sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm
      • 2.2.3.1. Đánh giá về kết quả thực trạng
      • 2.2.3.2. Nguyên nhân của thực trạng
    • 2.2.4. Những vấn đề đặt ra đối với việc sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm hiện nay
  • Kết luận chương 2

• CHƯƠNG 3: NGUYÊN TẮC VÀ CÁC NHÓM GIẢI PHÁP SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC HỌC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

  • 3.1. Nguyên tắc sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm
    • 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu môn học
    • 3.1.2. Nguyên tắc phát huy tính chủ động, tích cực học tập của sinh viên
    • 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức trong dạy học
    • 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
    • 3.1.5. Nguyên tắc xây dựng tình huống
  • 3.2. Các nhóm giải pháp sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm
    • 3.2.1. Nhóm giải pháp xây dựng chủ đề-tình huống để sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm
      • 3.2.1.1. Mục đích và ý nghĩa
      • 3.2.1.2. Nội dung và cách thức thực hiện
      • 3.2.1.3. Điều kiện thực hiện
    • 3.2.2. Nhóm giải pháp phối hợp phương pháp dạy học giải quyết vấn đề với các phương pháp và kỹ thuật dạy học khác trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học sư phạm
      • 3.2.2.1.Mục đích ý nghĩa
      • 3.2.2.2. Nội dung và cách thức thực hiện
      • 3.2.2.3. Điều kiện thực hiện
    • 3.2.3. Nhóm giải pháp đổi mới kiểm tra, đánh giá việc sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Đạo đức học ở các trường Đại học Sư phạm
      • 3.2.3.1. Mục đích ý nghĩa
      • 3.2.3.2. Nội dung thực hiện và cách thức thực hiện
      • 3.2.3.3. Điều kiện thực hiện
  • Kết luận chương 3

• CHƯƠNG 4: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC HỌC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

  • 4.1. Kế hoạch thực nghiệm sư phạm
    • 4.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
    • 4.1.2. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm sư phạm
    • 4.1.3. Giảng viên thực nghiệm sư phạm
  • 4.2. Phương pháp thực nghiệm sư phạm và quá trình chuẩn bị
    • 4.2.1. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
    • 4.2.2. Quá trình chuẩn bị thực nghiệm sư phạm
    • 4.2.3. Tổ chức thực nghiệm
    • 4.2.4. Kết quả bài kiểm tra đầu vào
    • 4.2.5. Các tiêu chí đánh giá kết quả thực nghiệm
    • 4.2.6. Phương pháp xử lý kết quả thực nghiệm
  • 4.3. Kết quả thực nghiệm
  • 4.4. Kết luận chung về thực nghiệm sư phạm

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • KẾT LUẬN
  • KIẾN NGHỊ