Luận án Hoàn thiện pháp luật về dân chủ trực tiếp ở Việt Nam hiện nay

Tên luận án:

HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ TRỰC TIẾP Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Ngành:

LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Hoàn thiện pháp luật về dân chủ trực tiếp ở Việt Nam hiện nay" của Hoàng Thị Thu Thủy, thuộc chuyên ngành Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, tập trung vào việc nghiên cứu và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của dân chủ trực tiếp (DCTT) tại Việt Nam. Đề tài xuất phát từ quan điểm nhất quán của Đảng Cộng sản Việt Nam về việc lấy dân làm gốc và Hiến pháp năm 2013 khẳng định Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền của Nhân dân, do Nhân dân làm chủ, với tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân. Dân chủ trực tiếp được định nghĩa là việc Nhân dân trực tiếp thực hiện quyền lực, thể hiện ý chí của mình mà không cần thông qua trung gian.

Nghiên cứu chỉ ra rằng, từ thời kỳ Đổi mới (năm 1986), các hình thức DCTT như phản biện, tư vấn, giám sát xã hội, bầu cử, khiếu nại, tố cáo, tiếp xúc cử tri, chất vấn, đối thoại đã ngày càng được mở rộng. Tuy nhiên, việc thực hiện DCTT vẫn còn hạn chế, mang tính hình thức và chưa được áp dụng đầy đủ. Những tồn tại này bắt nguồn từ quan điểm lý luận và khuôn khổ pháp luật còn lạc hậu, chưa theo kịp với nhận thức chung của cộng đồng quốc tế, cùng với hạn chế về trình độ dân trí và điều kiện thực thi.

Mục đích của luận án là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn, đánh giá thực trạng pháp luật về DCTT, từ đó đề xuất các quan điểm và giải pháp toàn diện, khoa học, và khả thi để hoàn thiện pháp luật về DCTT. Luận án nhấn mạnh sự cần thiết của việc củng cố cơ sở lý luận, hệ thống hóa pháp luật hiện hành, phân tích ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân, cũng như khảo cứu kinh nghiệm quốc tế. Các giải pháp được đề xuất bao gồm đổi mới tư duy, tăng cường nhận thức, nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng và vai trò của các đoàn thể Nhân dân, và hoàn thiện pháp luật về các phương thức DCTT cụ thể như trưng cầu ý dân, bầu cử, bãi nhiệm đại biểu dân cử và lấy ý kiến Nhân dân ở cấp cơ sở. Điều này nhằm khắc phục những thách thức như hệ thống pháp luật bất cập, văn hóa thực thi dân chủ chưa hình thành, và năng lực lập pháp, tổ chức thực thi còn hạn chế, góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
  • 2.1. Mục đích nghiên cứu
  • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cơ sở lý luận, phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
  • 4.1. Cơ sở lý luận của luận án
  • 4.2. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
  • 5. Đóng góp mới của luận án
  • 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
  • 6.1. Về phương diện lý luận
  • 6.2. Về phương diện thực tiễn
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

  • 1.1. Các công trình nghiên cứu trong nước
  • 1.2. Các công trình nghiên cứu ngoài nước
  • 1.3. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và những vấn đề luận án sẽ tiếp tục nghiên cứu
  • 1.3.1. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
  • 1.3.2. Những vấn đề luận án sẽ tiếp tục nghiên cứu

• Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ TRỰC TIẾP Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

  • 2.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của pháp luật về dân chủ trực tiếp
  • 2.1.1. Khái niệm pháp luật về dân chủ trực tiếp
  • 2.1.2. Đặc điểm của pháp luật về dân chủ trực tiếp
  • 2.1.3. Vai trò của pháp luật về dân chủ trực tiếp
  • 2.2. Nội dung pháp luật về dân chủ trực tiếp
  • 2.2.1. Về các phương thức thực hiện dân chủ trực tiếp
  • 2.2.2. Về trình tự, thủ tục thực hiện các phương thức dân chủ trực tiếp
  • 2.3. Tiêu chí hoàn thiện pháp luật về dân chủ trực tiếp
  • 2.4. Pháp luật về dân chủ trực tiếp của một số nước trên thế giới và giá trị tham khảo cho Việt Nam
  • 2.4.1. Pháp luật về dân chủ trực tiếp một số nước trên thế giới
  • 2.4.2. Một số giá trị tham khảo cho Việt Nam

• Chương 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN VÀ THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ TRỰC TIẾP Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

  • 3.1. Quá trình phát triển pháp luật về dân chủ trực tiếp ở Việt Nam
  • 3.1.1. Pháp luật về dân chủ trực tiếp ở Việt Nam từ năm 1946 đến năm 1959
  • 3.1.2. Pháp luật về dân chủ trực tiếp từ năm 1959 đến năm 1980
  • 3.1.3. Pháp luật về dân chủ trực tiếp từ năm 1980 đến năm 1992
  • 3.1.4. Pháp luật về dân chủ trực tiếp từ năm 1992 đến năm 2013
  • 3.2. Thực trạng pháp luật về dân chủ trực tiếp ở Việt Nam từ năm 2013 đến nay
  • 3.3. Nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế của pháp luật về dân chủ trực tiếp ở Việt Nam
  • 3.3.1. Nguyên nhân của những thành tựu
  • 3.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế

• Chương 4: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ TRỰC TIẾP Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

  • 4.1. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về dân chủ trực tiếp ở Việt Nam hiện nay
  • 4.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về dân chủ trực tiếp ở Việt Nam hiện nay
  • 4.2.1. Nhóm giải pháp đổi mới tư duy và tăng cường nhận thức, năng lực về dân chủ trực tiếp
  • 4.2.2. Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng và vai trò của các đoàn thể Nhân dân trong xây dựng và thực thi pháp luật về dân chủ trực tiếp
  • 4.2.3. Nhóm giải pháp hoàn thiện pháp luật về các hình thức dân chủ trực tiếp

• KẾT LUẬN