Luận án Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, vi khuẩn gây bệnh và biến đổi cytokine huyết thanh ở bệnh nhân viêm phổi cộng đồng nhập viện tại Hải Phòng

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG, VI KHUẨN GÂY BỆNH VÀ BIẾN ĐỔI CYTOKINE HUYẾT THANH Ở BỆNH NHÂN VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG NHẬP VIỆN TẠI HẢI PHÒNG

Ngành:

Nội khoa

Mã số: 9720107

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu viêm phổi cộng đồng (VPCĐ), một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới phổ biến với tỷ lệ mắc và tử vong cao, đặc biệt ở người cao tuổi và có bệnh mạn tính. Mặc dù căn nguyên VPCĐ chủ yếu do vi khuẩn (như S. pneumoniae và H. Influenzae), sự phân bố vi khuẩn và tính nhạy cảm kháng sinh có sự thay đổi theo địa dư và cơ địa bệnh nhân. Các cytokine như Tumor necrosis factor-α (TNF-α), Interleukine-6 (IL-6), Interleukine-10 (IL-10) đóng vai trò quan trọng trong cơ chế viêm VPCĐ và có thể liên quan đến mức độ viêm cũng như kết cục điều trị.

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp-Hải Phòng với mục tiêu mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, vi khuẩn gây bệnh và tính kháng kháng sinh, đồng thời đánh giá biến đổi nồng độ TNF-α, IL-6, IL-10 huyết thanh và mối liên quan với các đặc điểm bệnh lý ở bệnh nhân VPCĐ nhập viện.

Kết quả cho thấy, bệnh nhân VPCĐ nhập viện chủ yếu là người cao tuổi (trung bình 68,9±14,5), nam giới chiếm đa số (65,3%), với tỷ lệ bệnh đồng mắc cao (60,2%) và mức độ bệnh nặng chiếm 44,8%. Triệu chứng lâm sàng phổ biến nhất là ho khạc đờm (87,1%), đau ngực (98,7%) và khó thở (76,2%). 100% bệnh nhân có tăng CRP và PCT. Hình ảnh Xquang phổi thường gặp là tổn thương lan tỏa (82,0%), với diện tổn thương vừa chiếm 51,2%.

Về căn nguyên vi khuẩn, Gram âm chiếm ưu thế (84,6%), trong đó K. pneumoniae (30,7%), P. aeruginosa (24,3%) và A. baumannii (14,1%) là các chủng thường gặp. S. pneumoniae là vi khuẩn Gram dương phổ biến nhất (7,7%). Tỷ lệ vi khuẩn kháng kháng sinh là 42,3% (kháng nhiều kháng sinh là 34,5%).

Nồng độ TNF-α, IL-6 và IL-10 huyết thanh tại thời điểm nhập viện đều tăng cao hơn so với người khỏe mạnh. Nồng độ IL-6 huyết thanh giảm rõ rệt vào ngày thứ 7 sau điều trị. Tăng nồng độ TNF-α và IL-6 có tương quan với diện tổn thương trên Xquang phổi. Tăng nồng độ TNF-α có thể dự báo nguy cơ biến chứng tràn dịch màng phổi tăng gấp 4,35 lần. Nồng độ IL-10 trung bình ngày 1 cao hơn ở nhóm bệnh nhân phân lập được vi khuẩn Gram dương.

Nghiên cứu kiến nghị cần lưu ý đặc điểm vi khuẩn (Gram âm và tỷ lệ kháng kháng sinh cao) ở bệnh nhân VPCĐ cao tuổi để xây dựng chiến lược điều trị kháng sinh ban đầu hiệu quả. Biến đổi nồng độ IL-6 huyết thanh có thể được sử dụng như một dấu ấn tiên lượng và đánh giá đáp ứng điều trị trong VPCĐ.

Mục lục chi tiết:

• Đặt vấn đề
• Tổng quan tài liệu
  • 1.1. VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG
    • 1.1.1. Định nghĩa viêm phổi cộng đồng
    • 1.1.2. Dịch tễ viêm phổi cộng đồng
    • 1.1.3. Cơ chế bệnh sinh viêm phổi cộng đồng
    • 1.1.4. Triệu chứng lâm sàng viêm phổi cộng đồng
    • 1.1.5. Triệu chứng cận lâm sàng viêm phổi cộng đồng
    • 1.1.6. Chẩn đoán viêm phổi cộng đồng
  • 1.2. CĂN NGUYÊN VI KHUẨN VÀ TÌNH HÌNH ĐỀ KHÁNG KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN GÂY BỆNH VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG
    • 1.2.1. Các căn nguyên vi khuẩn gây bệnh viêm phổi cộng đồng
      • Streptococcus pneumoniae
      • Haemophilus Influenza
      • Klebsiella pneumoniae
      • Staphylococcus aureus
      • Acinetobacter baumannii
      • Pseudomonas aeruginosa
      • Các loại vi khuẩn không điển hình
    • 1.2.2. Các phương pháp phát hiện vi khuẩn
    • 1.2.3. Tình hình đề kháng kháng sinh của các vi khuẩn gây bệnh viêm phổi cộng đồng
  • 1.3. VAI TRÒ CỦA MỘT SỐ CYTOKINE TRONG VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG
    • 1.3.1. Khái niệm, vai trò và nguồn gốc của cytokine
    • 1.3.2. Nguồn gốc của TNF- Alpha, IL-6 và IL-10
      • 1.3.2.1. Tumour Necrosis Factor- Alpha (TNF- α)
      • 1.3.2.2. Interleukine-6 (IL-6)
      • 1.3.2.3. Interleukine-10 (IL-10)
    • 1.3.3. Phương pháp xét nghiệm cytokine
  • 1.4. CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
    • 1.4.1. Nghiên cứu về lâm sàng, đặc điểm vi khuẩn và tiên lượng viêm phổi cộng đồng
    • 1.4.2. Nghiên cứu biến đổi nồng độ cytokine huyết thanh
• Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
  • 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
    • 2.1.1. Tiêu chuẩn chọn đối tượng nghiên cứu
      • 2.1.1.1. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân
      • 2.1.1.2. Tiêu chuẩn chọn nhóm người bình thường (nhóm chứng)
    • 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
      • 2.1.2.1. Nhóm bệnh
      • 2.1.2.2. Nhóm người bình thường
  • 2.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
    • 2.2.1. Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và tính đề kháng kháng sinh ở bệnh nhân viêm phổi cộng đồng do vi khuẩn
    • 2.2.2. Đánh giá sự biến đổi nồng độ TNF-a, IL- 6, IL-10 huyết thanh và mối liên quan với một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng
  • 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
    • 2.3.1. Thiết kế nghiên cứu
    • 2.3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
    • 2.3.3. Cỡ mẫu
    • 2.3.4. Các phương pháp nghiên cứu
    • 2.3.5. Phương pháp đánh giá kết quả
  • 2.4. PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÝ SỐ LIỆU
    • 2.4.1. Phân tích và xử lý số liệu
    • 2.4.2. Phương pháp khống chế sai số
  • 2.5. VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU
• Kết quả nghiên cứu
  • 3.1. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ TÍNH ĐỀ KHÁNG KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN Ở BỆNH NHÂN VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG
    • 3.1.1. Đặc điểm chung của bệnh nhân nghiên cứu
    • 3.1.2. Đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân nghiên cứu
    • 3.1.3. Đặc điểm cận lâm sàng của bệnh nhân nghiên cứu
    • 3.1.4. Đặc điểm vi khuẩn
  • 3.2. BIẾN ĐỔI NỒNG ĐỘ CYTOKINE HUYẾT THANH VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG Ở BỆNH NHÂN VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG
    • 3.2.1. Biến đổi nồng độ các cytokine huyết thanh
    • 3.2.2. Liên quan giữa nồng độ các cytokine với triệu chứng lâm sàng
    • 3.2.3. Liên quan giữa nồng độ cytokine với triệu chứng cận lâm sàng
• Bàn luận
  • 4.1. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ TÍNH ĐỀ KHÁNG KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN Ở BỆNH NHÂN VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG
    • 4.1.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
    • 4.1.2. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
    • 4.1.3. Đặc điểm cận lâm sàng
    • 4.1.4. Đặc điểm vi khuẩn
  • 4.2. BIẾN ĐỔI NỒNG ĐỘ CYTOKINE HUYẾT THANH VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG VÀ CẬN LÂM SÀNG Ở BỆNH NHÂN VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG
    • 4.2.1. Biến đổi nồng độ các cytokine huyết thanh
    • 4.2.2. Liên quan giữa nồng độ các cytokine với triệu chứng lâm sàng
    • 4.2.3. Liên quan nồng độ cytokine với một số xét nghiện cận lâm sàng
    • 4.2.4. Liên quan giữa tình trạng tăng cytokine, triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm số lượng bạch cầu và tổn thương trên Xquang
• Kết luận
• Kiến nghị