Tên luận án:
XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG TRÒ CHƠI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Ngành:
LL và PPDH bộ môn Kĩ thuật công nghiệp (Mã số: 9.14.01.11)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Xây dựng và sử dụng trò chơi kĩ thuật trong dạy học môn Công nghệ ở trường trung học phổ thông" của Trịnh Văn Đích được thực hiện tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội vào năm 2020, nhằm mục đích tích cực hóa hoạt động học tập và nâng cao chất lượng dạy học môn Công nghệ (CN) cấp Trung học Phổ thông (THPT) thông qua việc thiết kế và ứng dụng trò chơi kĩ thuật (TCKT).
Đề tài xuất phát từ yêu cầu đổi mới giáo dục, nhận thấy vai trò quan trọng của trò chơi học tập trong việc tạo hứng thú, rèn luyện kĩ năng và phát triển tư duy cho học sinh (HS). Môn CN có tính thực tiễn cao, thuận lợi cho việc xây dựng TCKT, nhưng thực tế cho thấy giáo viên (GV) còn gặp khó khăn trong việc thiết kế và sử dụng chúng. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lí luận về trò chơi, trò chơi dạy học và TCKT, bao gồm các khái niệm, đặc điểm, chức năng, nguyên tắc và quy trình xây dựng, sử dụng TCKT. Quy trình xây dựng TCKT gồm ba bước chính: xác định mục đích, nội dung và thời lượng; xây dựng thể lệ, quy định; và hoàn thiện, soạn thảo nội dung. Quy trình sử dụng TCKT trong giờ học cũng được đề xuất với ba giai đoạn: chuẩn bị, tổ chức hoạt động chơi và rút kinh nghiệm.
Để kiểm chứng giả thuyết khoa học, đề tài đã tiến hành kiểm nghiệm bằng phương pháp chuyên gia (PPCG) với 135 GV và thực nghiệm sư phạm (TNSP) tại hai trường THPT với tổng số 579 HS. Kết quả kiểm nghiệm cho thấy các quy trình xây dựng và sử dụng TCKT đảm bảo tính khoa học, khả thi và hiệu quả. Việc ứng dụng TCKT đã tạo hứng thú học tập rõ rệt, phát triển năng lực nhận thức, tư duy kĩ thuật và kĩ năng giải quyết vấn đề cho HS, từ đó nâng cao chất lượng dạy học môn CN. Các lớp thực nghiệm đạt kết quả học tập cao hơn đáng kể so với lớp đối chứng, chứng minh tính đúng đắn của giả thuyết.
Luận án khẳng định TCKT là một hướng đổi mới phương pháp dạy học hiệu quả, góp phần làm phong phú lí luận về TCKT và cung cấp tư liệu tham khảo quý báu cho GV. Tác giả khuyến nghị GV cần tích cực nghiên cứu và áp dụng TCKT, đồng thời nhà trường cần hỗ trợ về phương tiện, thiết bị.
Mục lục chi tiết:
MỞ ĐẦU
- 1. Lí do chọn đề tài
- 2. Mục đích nghiên cứu
- 3. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 4. Giả thuyết khoa học
- 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 6. Phương pháp nghiên cứu
- 7. Đóng góp mới của luận án
- 8. Cấu trúc của luận án
Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC
- 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC
- 1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
- 1.2.1. Trò chơi
- 1.2.2. Trò chơi dạy học
- 1.2.3. Trò chơi kĩ thuật và trò chơi kĩ thuật trong dạy học
- 1.3. LÍ LUẬN VỀ TRÒ CHƠI DẠY HỌC
- 1.3.1. Chơi và hoạt động chơi
- 1.3.2. Phân loại trò chơi
- 1.3.3. Chức năng dạy học của trò chơi
- 1.3.4. Một số vấn đề cơ bản về lí thuyết trò chơi
- 1.4. XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG TRÒ CHƠI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
- 1.4.1. Phân loại trò chơi kĩ thuật trong dạy học môn Công nghệ
- 1.4.2. Đặc điểm và tiêu chí của trò chơi kĩ thuật trong dạy học
- 1.4.3. Xây dựng trò chơi kĩ thuật dùng trong dạy học môn Công nghệ
- 1.4.4. Sử dụng trò chơi kĩ thuật trong dạy học
- 1.5. THỰC TRẠNG VỀ XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG TRÒ CHƠI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
- Kết luận chương 1
Chương 2: XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG TRÒ CHƠI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ
- 2.1. MÔN CÔNG NGHỆ TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
- 2.1.1. Mục tiêu của môn Công nghệ trong chương trình THPT
- 2.1.2. Nội dung chính của môn Công nghệ trong chương trình THPT
- 2.2. XÂY DỰNG TRÒ CHƠI KĨ THUẬT DÙNG TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ
- 2.2.1. Xây dựng TCKT dùng trong hoạt động khởi động
- 2.2.2. Xây dựng TCKT dùng trong hoạt động hình thành kiến thức mới
- 2.2.3. Xây dựng TCKT dùng trong hoạt động thực hành, hệ thống hóa, củng cố ôn tập
- 2.2.4. Xây dựng TCKT dùng trong hoạt động vận dụng kiến thức
- 2.3. SỬ DỤNG TRÒ CHƠI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ
- 2.3.1. Sử dụng TCKT trong hoạt động khởi động
- 2.3.2. Sử dụng TCKT trong hoạt động hình thành kiến thức
- 2.3.3. Sử dụng TCKT trong hoạt động thực hành, hệ thống hóa, củng cố ôn tập
- 2.3.4. Sử dụng TCKT trong hoạt động vận dụng kiến thức
- 2.3.5. Giáo án minh họa
- Kết luận chương 2
Chương 3: KIỂM NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ
- 3.1. MỤC ĐÍCH, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP KIỂM NGHIỆM
- 3.1.1. Mục đích kiểm nghiệm
- 3.1.2. Đối tượng kiểm nghiệm
- 3.1.3. Phương pháp kiểm nghiệm
- 3.2. KIỂM NGHIỆM BẰNG PHƯƠNG PHÁP CHUYÊN GIA
- 3.2.1. Nội dung và tiến trình thực hiện
- 3.2.2. Kết quả kiểm nghiệm
- 3.3. KIỂM NGHIỆM BẰNG PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
- 3.3.1. Nội dung và tiến trình thực nghiệm
- 3.3.2. Kết quả thực nghiệm
- Kết luận chương 3
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
- 1. Kết luận
- 2. Khuyến nghị
CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ