Luận án Chiến lược nâng cấp chuỗi giá trị ngành hàng ca cao ở tỉnh Bến Tre

Tên luận án:

CHIẾN LƯỢC NÂNG CẤP CHUỖI GIÁ TRỊ NGÀNH HÀNG CA CAO Ở TỈNH BẾN TRE

Ngành:

Kinh tế nông nghiệp

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Chiến lược nâng cấp chuỗi giá trị ngành hàng ca cao ở tỉnh Bến Tre" thuộc chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, tập trung giải quyết các thách thức nhằm gia tăng thu nhập cho nông hộ và các tác nhân khác trong chuỗi giá trị ca cao tại Bến Tre. Nghiên cứu này xuất phát từ tiềm năng phát triển của cây ca cao tại Bến Tre (thích hợp trồng xen dừa, dễ chăm sóc, chi phí đầu tư ban đầu thấp) cùng với nhu cầu thị trường thế giới lớn và nguồn cung đang sụt giảm. Tuy nhiên, chuỗi ngành hàng ca cao còn lỏng lẻo, giá trị gia tăng chưa được khai thác đúng mức, và lợi ích nông hộ còn thấp, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc nghiên cứu chiến lược nâng cấp chuỗi giá trị ngành hàng ca cao ở tỉnh Bến Tre nhằm góp phần gia tăng thu nhập cho các tác nhân tham gia chuỗi được xem là một chủ đề mang tính cấp thiết cao.

Mục tiêu chung của luận án là tiến hành phân tích chuỗi giá trị và hiệu quả sản xuất ca cao để đề xuất các chiến lược nâng cấp chuỗi. Các mục tiêu cụ thể bao gồm phân tích thị trường ca cao trong và ngoài nước, thực trạng sản xuất và tiêu thụ tại Bến Tre, chuỗi giá trị ngành hàng, và đề xuất chiến lược nâng cấp nhằm gia tăng thu nhập cho các tác nhân tham gia chuỗi. Luận án sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích bao dữ liệu (DEA) để đánh giá hiệu quả kỹ thuật, phân phối và chi phí của nông hộ, cùng với lý thuyết chuỗi giá trị của Kaplinsky và Morris (2001), GTZ (2007), M4P (2007) và phân tích SWOT. Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ 367 mẫu khảo sát các tác nhân trong chuỗi.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù Bến Tre có điều kiện thuận lợi và tiềm năng phát triển, nhưng nông hộ gặp khó khăn do sâu bệnh, xâm nhập mặn, lãng phí đầu vào, kết hợp yếu tố đầu vào/đầu ra chưa hợp lý dẫn đến lợi nhuận thấp. Giá ca cao sụt giảm giai đoạn 2012-2013 cũng khiến diện tích trồng bị thu hẹp. Chuỗi giá trị ca cao tại Bến Tre có 5 kênh thị trường (3 xuất khẩu, 2 nội địa), trong đó kênh nội địa tạo ra giá trị gia tăng và giá trị gia tăng thuần cao hơn nhưng tỷ trọng tiêu thụ thấp. Nông hộ, dù là tác nhân chính, lại nhận được lợi nhuận rất thấp và có sự mất cân đối lớn trong phân phối giá trị gia tăng thuần giữa các tác nhân.

Để nâng cấp chuỗi giá trị, luận án đề xuất 4 nhóm chiến lược chính với 9 giải pháp cụ thể: (1) Chiến lược cắt giảm chi phí (duy trì/mở rộng diện tích, thay đổi tập quán canh tác, áp dụng kỹ thuật mới, liên kết nông dân), (2) Chiến lược nâng cao chất lượng (trồng theo tiêu chuẩn, liên kết ngang/dọc), (3) Chiến lược đầu tư công nghệ (tận dụng hỗ trợ địa phương/công ty, lai tạo giống chống chịu), và (4) Chiến lược tổ chức lại hệ thống phân phối. Các giải pháp này cần sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương, các trường, viện nghiên cứu, chương trình dự án và ngân hàng để phát triển bền vững ngành hàng ca cao.