NGHIÊN CỨU TIÊU CHUẨN HOÁ LINH CHI VIỆT NAM (Ganoderma lucidum (Leyss ex. Fr.) Karst) VÀ CAO KHÔ LINH CHI
KIỂM NGHIỆM THUỐC VÀ ĐỘC CHẤT
Luận án "NGHIÊN CỨU TIÊU CHUẨN HOÁ LINH CHI VIỆT NAM (Ganoderma lucidum (Leyss ex. Fr.) Karst) VÀ CAO KHÔ LINH CHI" của Dương Minh Tân, được thực hiện tại Trường Đại học Dược Hà Nội, tập trung vào việc giải quyết nhu cầu cấp thiết về tiêu chuẩn hóa dược liệu Linh chi tại Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực trạng Linh chi (Ganoderma lucidum) được sử dụng rộng rãi trong dân gian và y học hiện đại với nhiều tác dụng dược lý, nhưng thị trường Linh chi Việt Nam lại đa dạng về nguồn gốc, dạng bào chế và chất lượng không đồng đều. Chuyên luận Linh chi trong Dược điển Việt Nam V hiện tại còn hạn chế, thiếu chất chuẩn đối chiếu và các chỉ tiêu định lượng hoạt chất chính.
Mục tiêu của đề tài là: (1) chiết xuất, phân lập được 03 hợp chất có độ tinh khiết tối thiểu 95% (acid lucidenic N, acid lucidenic E2 và ganodermanontriol) từ Linh chi Việt Nam và thiết lập chúng thành chất chuẩn; (2) nghiên cứu nâng cấp một số chỉ tiêu cho chuyên luận Linh chi (G. lucidum) trong Dược điển Việt Nam; và (3) điều chế, khảo sát các chỉ tiêu chất lượng cho cao khô Linh chi Việt Nam để hướng đến tạo ra cao định chuẩn.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc thiết lập thành công 03 chất chuẩn gốc mới (acid lucidenic N, acid lucidenic E2 và ganodermanontriol) theo hướng dẫn ISO GUIDE 35, góp phần chủ động về chất chuẩn và mở rộng quỹ chuẩn Quốc gia. Luận án đã nghiên cứu nâng cấp và bổ sung các chỉ tiêu chất lượng về hóa học cho chuyên luận Linh chi trong Dược điển Việt Nam, bao gồm định tính triterpenoid bằng TLC và HPLC, định lượng đồng thời 5 triterpenoid bằng HPLC, định lượng acid ganoderic A bằng HPLC, định lượng tổng triterpenoid và sterol bằng UV-VIS, và định lượng polysaccharid bằng UV-VIS. Đây là những chỉ tiêu cần thiết để nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát chất lượng Linh chi. Ngoài ra, luận án lần đầu tiên khảo sát một số chỉ tiêu chất lượng cho cao khô Linh chi, hướng tới việc tạo ra cao định chuẩn với phương pháp định tính và định lượng hoạt chất rõ ràng, đồng thời bước đầu xây dựng bộ dữ liệu vân tay sắc ký cho các triterpenoid để phân biệt các loài và chủng Linh chi trên thị trường.
Kết quả nghiên cứu cho thấy các chất chuẩn thiết lập đạt độ tinh khiết yêu cầu và ổn định trong 12 tháng. Các phương pháp định tính, định lượng được xây dựng và thẩm định đều đạt yêu cầu học thuật. Cao khô Linh chi được điều chế và khảo sát cũng cho kết quả khả quan về tính chất và hàm lượng hoạt chất. Luận án đề xuất bổ sung các chỉ tiêu chất lượng mới vào chuyên luận Linh chi và kiến nghị tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện tiêu chuẩn hóa cho Linh chi và cao khô Linh chi Việt Nam.