Tên luận án:
VẤN ĐỀ GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY
Ngành:
CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ "Vấn đề giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay" xuất phát từ yêu cầu cấp thiết về phát triển bền vững và bảo tồn giá trị văn hóa đặc sắc của Tây Nguyên, đặc biệt là văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số. Bối cảnh nghiên cứu được đặt trong thực trạng tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt, môi trường ô nhiễm và biến đổi khí hậu diễn ra trên cả nước, trong đó Tây Nguyên là một vùng đặc biệt với môi trường tự nhiên đa dạng nhưng đang đối mặt với sự tàn phá nặng nề, khiến các giá trị văn hóa ứng xử truyền thống có nguy cơ mai một.
Mục đích của luận án là phân tích lý luận và thực trạng về giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, từ đó đề xuất các quan điểm và giải pháp cơ bản nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề này dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về mối quan hệ giữa con người với tự nhiên. Phạm vi nghiên cứu về không gian là các dân tộc thiểu số tại chỗ lâu đời ở Tây Nguyên (Êđê, Gia Rai, M'nông, Ba Na, Xơ-đăng, Mạ) và về thời gian từ năm 1986 đến nay. Đối tượng nghiên cứu cụ thể là việc giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.
Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như lịch sử và lôgíc, phân tích và tổng hợp, trừu tượng hóa, và dự báo khoa học. Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc hệ thống hóa và làm rõ các vấn đề lý luận chung về văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên, phân tích thực trạng giữ gìn và phát huy các giá trị này trong truyền thống và hiện nay, đồng thời đề xuất các quan điểm và giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên trong thời gian tới. Luận án có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng, góp phần làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn, cung cấp luận cứ khoa học cho định hướng phát triển Tây Nguyên, nâng cao nhận thức cộng đồng và có giá trị tham chiếu cho các vùng khác. Các vấn đề đặt ra từ thực trạng bao gồm sự mai một giá trị văn hóa do phát triển kinh tế, hạn chế trong chủ động của chủ thể, và bất cập trong cơ chế, chính sách. Luận án được kết cấu gồm 4 chương và 12 tiết.
Mục lục chi tiết:
-
1. MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- 4.1. Cơ sở lý luận
- 4.2. Phương pháp nghiên cứu
- 5. Đóng góp mới của luận án
- 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
- 6.1. Ý nghĩa khoa học của luận án
- 6.2. Ý nghĩa thực tiễn của luận án
- 7. Kết cấu của luận án
-
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
- 1.1. NHỮNG NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN
- 1.2. NHỮNG NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN THỰC TRẠNG GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN
- 1.3. NHỮNG NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN
- 1.4. GIÁ TRỊ CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ TỔNG QUAN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN
- 1.4.1. Giá trị những công trình đã tổng quan
- 1.4.2. Hướng nghiên cứu của luận án
-
Chương 2: GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
- 2.1. QUAN NIỆM VỀ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VÀ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN
- 2.1.1. Quan niệm về văn hóa ứng xử
- 2.1.2. Quan niệm về văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên
- 2.2. KHÁI QUÁT VỀ CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN VÀ GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MỖI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA HỌ
- 2.2.1. Khái quát về đặc thù của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên
- 2.2.2. Giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên
- 2.3. GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN – QUAN NIỆM, CHỦ THỂ, PHƯƠNG THỨC
- 2.3.1. Quan niệm giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên
- 2.3.2. Chủ thể giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên
- 2.3.3. Phương thức giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên
- 2.4. NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY
- 2.4.1. Sự phát triển kinh tế thị trường ở Tây Nguyên
- 2.4.2. Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Tây Nguyên
- 2.4.3. Tình trạng di dân ở Tây Nguyên
-
Chương 3: GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA
- 3.1. THỰC TRẠNG GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY
- 3.1.1. Thực trạng giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá tôn trọng và bảo vệ nương rẫy, cây trồng, động vật
- 3.1.2. Thực trạng giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá tôn trọng và bảo vệ rừng
- 3.1.3. Thực trạng giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá tôn trọng và bảo vệ nguồn tài nguyên đất, nước
- 3.2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ THỰC TRẠNG GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY
- 3.2.1. Quá trình phát triển kinh tế, hội nhập của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay tiềm ẩn nhiều yếu tố làm mai một giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên
- 3.2.2. Sự chủ động, tích cực của các chủ thể dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên trong vấn đề giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên còn hạn chế
- 3.2.3. Cơ chế, chính sách, phương thức để giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên còn nhiều bất cập
-
Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN TRONG THỜI GIAN TỚI
- 4.1. QUAN ĐIỂM TRONG VIỆC GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN TRONG THỜI GIAN TỚI
- 4.1.1. Giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên phải gắn bó chặt chẽ với chiến lược phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội của Tây Nguyên
- 4.1.2. Giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên phải đi đôi với chống những hủ tục lạc hậu, bảo thủ về môi trường
- 4.1.3. Các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên là hạt nhân trong giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên
- 4.2. GIẢI PHÁP GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN TRONG THỜI GIAN TỚI
- 4.2.1. Phát triển kinh tế - xã hội nhằm tạo điều kiện cơ sở vật chất - kỹ thuật, cũng như môi trường xã hội thuận lợi cho việc giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên
- 4.2.2. Nâng cao nhận thức, phát huy tính chủ động, tích cực của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên trong giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên
- 4.2.3. Tiếp tục đổi mới và hoàn thiện phương thức để giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên
- 4.2.4. Tăng cường vai trò của Nhà nước, chính quyền địa phương về giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên
-
KẾT LUẬN
-
DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN