Luận án Nghệ thuật trưng bày bảo tàng ở Việt Nam (Nghiên cứu – Bảo tàng Lịch sử Quốc gia – Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam – Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam)

Tên luận án:

NGHỆ THUẬT TRƯNG BÀY BẢO TÀNG Ở VIỆT NAM (NGHIÊN CỨU: BẢO TÀNG LỊCH SỬ QUỐC GIA, BẢO TÀNG LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM, BẢO TÀNG DÂN TỘC HỌC VIỆT NAM)

Ngành:

Lý luận và lịch sử mỹ thuật

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghệ thuật trưng bày bảo tàng ở Việt Nam (Nghiên cứu: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam)" của Nguyễn Hoàng Hưng, ngành Lý luận và lịch sử mỹ thuật, được hoàn thành tại Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam vào năm 2022. Đề tài nghiên cứu xuất phát từ nhận định rằng bảo tàng là một thiết chế văn hóa quan trọng trên thế giới, có vai trò bảo tồn, phát huy di sản văn hóa và là nguồn lực nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước. Trong bối cảnh đó, nghệ thuật trưng bày (NTTB) là hoạt động then chốt nhằm tạo sức hấp dẫn và chuyển tải ý tưởng, nội dung của bảo tàng đến công chúng.

Nghiên cứu tập trung vào NTTB tại ba bảo tàng quốc gia tiêu biểu của Việt Nam: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (BTLSQG), Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam (BTLSQSVN) và Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (BTDTHVN) trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2020. Mục đích chính của luận án là nghiên cứu hình thức biểu hiện của NTTB, làm rõ giá trị thẩm mỹ của nó tại ba bảo tàng này và nhận diện xu hướng phát triển thẩm mỹ của NTTB bảo tàng. Để đạt được mục tiêu, luận án hệ thống hóa các khái niệm liên quan, vận dụng cơ sở lý thuyết để nhận diện hình thức biểu hiện của NTTB thông qua các yếu tố cấu thành như cấu trúc mặt bằng, tạo hình nghệ thuật, ánh sáng, hiện vật trưng bày và kỹ thuật công nghệ. Luận án cũng đưa ra nhận định chung về NTTB ở Việt Nam, vai trò và dự đoán xu hướng phát triển.

Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm phân tích tổng hợp tài liệu thứ cấp, điền dã thực địa, thống kê, phân loại và so sánh, kết hợp với phương pháp tiếp cận liên ngành từ nghệ thuật học, lịch sử và văn hóa học. Kết cấu luận án gồm ba chương chính: Chương 1 trình bày tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận; Chương 2 phân tích hình thức biểu hiện của NTTB tại từng bảo tàng cụ thể; Chương 3 bàn luận về những vấn đề và xu hướng của NTTB bảo tàng ở Việt Nam, tập trung vào ứng dụng công nghệ Multimedia, không gian tương tác và việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Luận án kết luận rằng NTTB là một nhánh quan trọng của mỹ thuật ứng dụng, có vai trò thiết yếu trong việc truyền tải nội dung bảo tàng. Ba bảo tàng được nghiên cứu có vị trí quan trọng trong phát triển văn hóa quốc gia. Hoạt động NTTB cần được đổi mới theo hướng khoa học, hấp dẫn hơn để bảo tàng thực sự là điểm đến của du khách, góp phần thúc đẩy kinh tế và truyền tải thông tin một cách gần gũi, dễ hiểu, đồng thời vẫn giữ được bản sắc dân tộc trong xu thế hội nhập.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Các phương pháp nghiên cứu và phương pháp tiếp cận
    • 4.1. Phương pháp nghiên cứu
    • 4.2. Phương pháp tiếp cận liên ngành
  • 5. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
    • 5.1. Câu hỏi nghiên cứu
    • 5.2. Giả thuyết nghiên cứu
  • 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT VỀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.1.1. Những công trình liên quan đến mỹ học và hình thái học nghệ thuật
    • 1.1.2. Những công trình liên quan đến mỹ thuật học và mỹ thuật ứng dụng
      • 1.1.2.1. Mỹ thuật học
      • 1.1.2.2. Mỹ thuật ứng dụng
    • 1.1.3. Những công trình liên quan đến nghệ thuật trưng bày bảo tàng
  • 1.2. Cơ sở lý luận của đề tài
    • 1.2.1. Một số thuật ngữ và khái niệm liên quan
      • 1.2.1.1. Nhóm khái niệm, thuật ngữ về nghệ thuật và thiết kế
      • 1.2.1.2. Nhóm khái niệm, thuật ngữ về Bảo tàng
      • 1.2.1.3. Nhóm khái niệm về trưng bày bảo tàng
    • 1.2.2. Lý thuyết nghiên cứu
      • 1.2.2.1. Lý thuyết Hình thái học của nghệ thuật của M.Cagan
      • 1.2.2.2. Lý thuyết Hậu hiện đại
      • 1.2.2.3. Lý thuyết tiếp biến văn hóa
    • 1.2.3. Cơ sở lý thuyết về trưng bày bảo tàng
      • 1.2.3.1. Loại hình bảo tàng
      • 1.2.3.2. Hình thức không gian trưng bày bảo tàng
      • 1.2.3.3. Hình thức nghệ thuật trưng bày bảo tàng
  • 1.3. Khái quát về nghệ thuật trưng bày bảo tàng trên thế giới và ở Việt Nam
    • 1.3.1. Khái quát về nghệ thuật trưng bày bảo tàng trên thế giới
    • 1.3.2. Khái quát về nghệ thuật trưng bày bảo tàng ở Việt Nam

• Chương 2: HÌNH THỨC BIỂU HIỆN CỦA NGHỆ THUẬT TRƯNG BÀY Ở BẢO TÀNG LỊCH SỬ QUỐC GIA, BẢO TÀNG LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM, BẢO TÀNG DÂN TỘC HỌC VIỆT NAM

  • 2.1. Nghệ thuật trưng bày ở Bảo tàng Lịch sử Quốc gia
    • 2.1.1. Giới thiệu chung
      • 2.1.1.1. Cơ sở số 01 Tràng Tiền, Hoàn Kiếm, Hà Nội
      • 2.1.1.2. Cơ sở số 216 Trần Quang Khải, Hoàn Kiếm, Hà Nội
    • 2.1.2. Trưng bày thường xuyên
      • 2.1.2.1. Cơ sở số 01 Tràng Tiền, Hoàn Kiếm, Hà Nội
      • 2.1.2.2. Cơ sở số 216 Trần Quang Khải, Hoàn Kiếm, Hà Nội
    • 2.1.3. Trưng bày chuyên đề
    • 2.1.4. Trưng bày ngoài trời
    • 2.1.5. Trưng bày 3D
    • 2.1.6. Đánh giá chung
      • 2.1.6.1. Cơ sở số 01 Tràng Tiền, Hoàn Kiếm, Hà Nội
      • 2.1.6.2. Cơ sở số 216 Trần Quang Khải, Hoàn Kiếm, Hà Nội
      • 2.1.6.3. Trưng bày ngoài trời
  • 2.2. Nghệ thuật trưng bày ở tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam
    • 2.2.1. Giới thiệu chung
    • 2.2.2. Trưng bày thường xuyên
    • 2.2.3. Trưng bày chuyên đề
    • 2.2.4. Trưng bày ngoài trời
    • 2.2.5. Trưng bày 3D
    • 2.2.6. Đánh giá chung
  • 2.3. Nghệ thuật trưng bày ở Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam
    • 2.3.1. Giới thiệu chung
    • 2.3.2. Trưng bày thường xuyên
      • 2.3.2.1. Trưng bày về 54 dân tộc Việt Nam tại tòa nhà Trống Đồng
      • 2.3.3.2. Trưng bày về Văn hóa Đông Nam Á tại tòa nhà Cánh Diều
    • 2.3.3. Trưng bày chuyên đề
    • 2.3.4. Trưng bày ngoài trời Vườn kiến trúc
    • 2.3.5. Đánh giá chung
      • 2.3.5.1. Trưng bày về 54 dân tộc Việt Nam tại tòa nhà Trống Đồng
      • 2.3.5.2. Trưng bày về Văn hóa Đồng Nam Á tại tòa nhà Cánh Diều
      • 2.3.5.3. Trưng bày ngoài trời Vườn kiến trúc

• Chương 3: HÌNH THỨC BIỂU HIỆN NHỮNG BÀN LUẬN VÀ XU HƯỚNG NGHỆ THUẬT TRƯNG BÀY BẢO TÀNG Ở VIỆT NAM

  • 3.1. Bàn luận về trưng bày bảo tàng Việt Nam và những vấn đề đặt ra cho nghệ thuật trưng bày bảo tàng ở Việt Nam
    • 3.1.1. Bàn luận về trưng bày bảo tàng Việt Nam
    • 3.1.2. Những vấn đề đặt ra cho nghệ thuật trưng bày bảo tàng trong thực tiễn ở Việt Nam
  • 3.2. Bàn luận về vai trò của nghệ thuật trưng bày trong bảo tàng
  • 3.3. Xu hướng của nghệ thuật trưng bày bảo tàng ở Việt Nam
    • 3.3.1. Ứng dụng công nghệ Multimedia
      • 3.3.1.1. Khái quát và tiềm năng của công nghệ Multimedia trong nghệ thuật trưng bày bảo tàng
      • 3.3.1.2. Công nghệ Multimedia trong bảo tàng
        • a. Multimedia trong số hóa bảo tàng
        • b. Multimedia trong nghệ thuật trưng bày bảo tàng
    • 3.3.2. Trưng bày không gian tương tác
      • 3.3.2.1. Không gian và hoạt động tương tác trải nghiệm trong bảo tàng
      • 3.3.2.2. Sự ảnh hưởng của không gian tương tác trong bảo tàng
    • 3.3.3. Nghệ thuật trưng bày bảo tàng với vấn đề gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc

• KẾT LUẬN