Luận án Lan Tỏa Năng Suất Các Yếu Tố Tổng Hợp Từ Fdi Trong Ngành Sản Xuất: Vai Trò Định Hướng Thị Trường Của Doanh Nghiệp Fdi, Khả Năng Hấp Thụ Của Doanh Nghiệp Nội Địa Và Thể Chế Cấp Tỉnh

Tên luận án:

LAN TỎA NĂNG SUẤT CÁC YẾU TỐ TỔNG HỢP TỪ FDI TRONG NGÀNH SẢN XUẤT: VAI TRÒ ĐỊNH HƯỚNG THỊ TRƯỜNG CỦA DOANH NGHIỆP FDI, KHẢ NĂNG HẤP THỤ CỦA DOANH NGHIỆP NỘI ĐỊA VÀ THỂ CHẾ CẤP TỈNH

Ngành:

Kinh tế học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này, với tiêu đề "LAN TỎA NĂNG SUẤT CÁC YẾU TỐ TỔNG HỢP TỪ FDI TRONG NGÀNH SẢN XUẤT: VAI TRÒ ĐỊNH HƯỚNG THỊ TRƯỜNG CỦA DOANH NGHIỆP FDI, KHẢ NĂNG HẤP THỤ CỦA DOANH NGHIỆP NỘI ĐỊA VÀ THỂ CHẾ CẤP TỈNH," tập trung nghiên cứu các cơ chế lan tỏa năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP) từ đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến các doanh nghiệp sản xuất nội địa tại Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế toàn cầu mạnh mẽ và đối mặt với thách thức bẫy thu nhập trung bình, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao năng suất.

Luận án có ba mục tiêu chính: (1) Phân tích vai trò định hướng thị trường của doanh nghiệp FDI đối với sự lan tỏa TFP; (2) Đánh giá khả năng hấp thụ của các doanh nghiệp nội địa trong quá trình này; và (3) Khám phá ảnh hưởng của thể chế cấp tỉnh. Phương pháp nghiên cứu bao gồm ước tính TFP bằng phương pháp bán tham số Levinsohn & Petrin (2003) và sử dụng các mô hình hồi quy dữ liệu bảng, bao gồm hiệu ứng cố định, hiệu ứng ngẫu nhiên, sai số chuẩn Driscoll-Kraay và GMM, để kiểm định các giả thuyết. Dữ liệu được thu thập từ Điều tra Doanh nghiệp Việt Nam (VES), Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công (PAPI) và Bảng dữ liệu đầu vào-đầu ra (I-O) của Tổng cục Thống kê, trong các giai đoạn từ 2009 đến 2017.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng doanh nghiệp FDI định hướng thị trường nội địa có thể tác động tiêu cực đến TFP của doanh nghiệp nội địa thông qua liên kết ngang và ngược, nhưng tác động này có thể được trung hòa bởi các doanh nghiệp nội địa tham gia xuất khẩu. Ngược lại, FDI định hướng xuất khẩu có tác động tích cực đáng kể, đặc biệt qua liên kết ngược. Khả năng hấp thụ của doanh nghiệp nội địa, thể hiện qua việc tham gia và cường độ xuất khẩu, đóng vai trò then chốt trong việc tiếp nhận hiệu ứng lan tỏa TFP. Bên cạnh đó, các thể chế cấp tỉnh mạnh mẽ, đặc biệt là tính minh bạch và kiểm soát tham nhũng, có ảnh hưởng tích cực đến sự lan tỏa TFP, đặc biệt có lợi cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ và doanh nghiệp có năng suất cao. Luận án cung cấp các hàm ý chính sách quan trọng nhằm tối đa hóa lợi ích của FDI đối với tăng trưởng kinh tế bền vững của Việt Nam, thông qua việc hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu, tăng cường liên kết vùng và cải thiện môi trường thể chế.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU

  • 1.1 Lý do chọn đề tài
  • 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
  • 1.4. Đối tượng nghiên cứu
  • 1.5. Phạm vi nghiên cứu
  • 1.6. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu

• CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT

  • 2.1. Tổng quan lý thuyết.
    • 2.1.1. Định nghĩa
      • 2.1.1.1. Năng suất các yếu tố tổng hợp
      • 2.1.1.2. Định hướng thị trường đầu tư trực tiếp nước ngoài
      • 2.1.1.3. Sự hấp thụ của doanh nghiệp nội địa
      • 2.1.1.4. Thể chế cấp tỉnh
      • 2.1.1.5. Lan tỏa năng suất nhân tố tổng hợp từ doanh nghiệp FDI sang doanh nghiệp trong nước
  • 2.2. Tổng quan lý thuyết về tác động tỏa của FDI đến doanh nghiệp trong nước
    • 2.2.1. Lý thuyết tăng trưởng nội sinh
    • 2.2.2. Lý thuyết chiết trung
    • 2.2.3. Lý thuyết vòng đời sản phẩm
    • 2.2.4. Lý thuyết thị trường không hoàn hảo
  • 2.3. Tổng quan tài liệu về hiệu ứng lan tỏa TFP từ FDI đến các doanh nghiệp trong nướcnội địa
    • 2.3.1. Vai trò của định hướng thị trường của FDI
    • 2.3.2. Vai trò khả năng hấp thụ của doanh nghiệp nội địa
    • 2.3.3. Vai trò của thể chế cấp tỉnh
  • 2.4. Các nghiên cứu thực nghiệm
    • 2.4.1 Các nghiên cứu thực nghiệm về hiệu ứng lan tỏa năng suất nhân tố tổng hợp từ FDI trong lĩnh vực chế tạo: vai trò định hướng thị trường của FDI
    • 2.4.2. Các nghiên cứu thực nghiệm về hiệu ứng lan tỏa năng suất nhân tố tổng hợp từ FDI trong ngành chế tạo: khả năng hấp thụ của doanh nghiệp nội địa
    • 2.4.3. Các nghiên cứu thực nghiệm về hiệu ứng lan tỏa năng suất các nhân tố tổng hợp từ FDI trong ngành chế tạo: vai trò của thể chế cấp tỉnh
  • 2.5. Mô hình nghiên cứu đề xuất

• CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Kỹ thuật ước tính cho dữ liệu bảng
    • 3.1.1. Ước tính hiệu ứng ngẫu nhiên
    • 3.1.2. Ước tính hiệu ứng cố định
    • 3.1.3. Hồi quy hiệu ứng cố định sử dụng sai số chuẩn Driscoll-Kraay
    • 3.1.4. Phương pháp GMM
  • 3.2. Phương pháp nghiên cứu
    • 3.2.1. Tác động lan tỏa đến năng suất các nhân tố tổng hợp từ FDI trong lĩnh vực sản xuất: vai trò định hướng thị trường của FDI
      • 3.2.1.1. Mô hình hồi quy và biến
      • 3.2.1.2. Dữ liệu
    • 3.2.2. Tác động lan tỏa đến năng suất các nhân tố tổng hợp từ FDI trong lĩnh vực chế tạo: năng lực hấp thụ của doanh nghiệp nội địa
      • 3.2.2.1. Mô hình và các biến
      • 3.2.2.2. Dữ liệu
    • 3.2.3. Tác động lan tỏa đến năng suất các yếu tố tổng hợp từ FDI trong lĩnh vực chế tạo: vai trò của thể chế cấp tỉnh
      • 3.2.3.1. Mô hình và các biến
      • 3.2.3.2. Dữ liệu

• CHƯƠNG : TỔNG QUAN VỀ FDI VÀ DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM

  • 4.1. Tổng quan FDI
    • 4.1.1. FDI đăng ký tại Việt Nam
    • 4.1.2. Vốn FDI vào công nghiệp
    • 4.1.3. Thu hút FDI theo vùng
    • 4.1.4. Đóng góp của FDI vào GDP
    • 4.1.5. Đóng góp vốn FDI vào nền kinh tế
    • 4.1.6. Đóng góp của FDI vào xuất khẩu
    • 4.1.7. Thu hút lao động khu vực FDI
    • 4.1.8. Năng suất lao động khu vực FDI
  • 4.2 Tổng quan về doanh nghiệp
    • 4.2.1. Doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế
    • 4.2.2. Phân bố địa lý của doanh nghiệp
    • 4.2.3. Quy mô doanh nghiệp theo lao động
    • 4.2.4. Năng suất lao động trong sản xuất
    • 4.2.5. Giá trị xuất khẩu của doanh nghiệp

• CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

  • 5.1. Tác động lan tỏa đến năng suất các nhân tố tổng hợp từ FDI trong lĩnh vực sản xuất: vai trò định hướng thị trường của FDI
    • 5.1.1. Thống kê mô tả
    • 5.1.2 Kết quả ước lượng mô hình
    • 5.1.2.2. Tác động lan tỏa của DFDI, EFDI đến TFP của doanh nghiệp theo đặc thù doanh nghiệp
    • 5.1.2.3 Tác động lan tỏa TFP của DFDI, EFDI đối với các doanh nghiệp xuất khẩu TFP xét theo vùng
  • 5.2 Tác động lan tỏa đến năng suất các nhân tố tổng hợp từ FDI trong lĩnh vực chế tạo: vai trò hấp thụ của doanh nghiệp nội địa
    • 5.2.1 Thống kê mô tả
    • 5.2.2. Kết quả ước lượng mô hình
  • 5.3 Tác động lan tỏa đến năng suất các yếu tố tổng hợp từ FDI trong lĩnh vực chế tạo: vai trò của thể chế cấp tỉnh
    • 5.3.1 Thống kê mô tả
    • 5.3.2. Kết quả ước lượng mô hình
      • 5.3.2.1. Tác động của thể chế cấp tỉnh đến lan tỏa năng suất TFP
      • 5.3.2.2 Tác động của thể chế cấp tỉnh đến lan tỏa TFP theo đặc điểm doanh nghiệp

• CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH

  • 6.1. Phần kết luận
    • 6.1.1. Tác động lan tỏa đến năng suất các nhân tố tổng hợp từ FDI trong lĩnh vực sản xuất: vai trò định hướng thị trường của FDI
    • 6.1.2. Tác động lan tỏa đến năng suất các nhân tố tổng hợp từ FDI trong lĩnh vực chế tạo: năng lực hấp thụ của doanh nghiệp nội địa
    • 6.1.3. Tác động lan tỏa đến năng suất các yếu tố tổng hợp từ FDI trong lĩnh vực chế tạo: vai trò của thể chế cấp tỉnh
  • 6.2. Hàm ý chính sách
    • 6.2.1. Kiến nghị đối với doanh nghiệp xuất khẩu trong ngành sản xuất
    • 6.2.2. Chính sách tăng cường liên kết vùng
    • 6.2.3. Khuyến nghị chính sách tăng cường thể chế cấp tỉnh
    • 6.2.4. Chiến lược nâng cao vai trò của chính quyền tỉnh trong thu hút FDI
  • 6.3. Hạn chế và định hướng nghiên cứu trong tương lai

• DANH MỤC CÁC BÀI BÁO ĐÃ CÔNG BỐ