Luận án Tái cơ cấu ngành nông nghiệp tỉnh An Giang để ứng phó với biến đổi khí hậu

Tên luận án:

TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP TỈNH AN GIANG ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Ngành:

KINH TẾ CHÍNH TRỊ (MÃ SỐ: 62 31 01 02)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Tái cơ cấu ngành nông nghiệp tỉnh An Giang để ứng phó với biến đổi khí hậu" của Nguyễn Hữu Thịnh, được hoàn thành tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh vào năm 2018, thuộc chuyên ngành Kinh tế chính trị. Đề tài nghiên cứu này xuất phát từ tính cấp thiết của vấn đề biến đổi khí hậu (BĐKH) – một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng đang tác động nặng nề đến Việt Nam, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và tỉnh An Giang. An Giang, một tỉnh đầu nguồn của ĐBSCL, thường xuyên phải đối mặt với nắng nóng kéo dài, hạn hán, xâm nhập mặn, thiên tai, dịch bệnh, ngập lụt và sạt lở, gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp và đời sống nông dân.

Mục đích của luận án là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về tái cơ cấu (TCC) ngành nông nghiệp để ứng phó với BĐKH, đánh giá thực trạng TCC tại An Giang giai đoạn 2010-2017, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm chủ động thích ứng, tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội ổn định, hiệu quả và bền vững của tỉnh đến năm 2030. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã thực hiện các nhiệm vụ như phân tích các công trình nghiên cứu liên quan để kế thừa và bổ khuyết khoảng trống, hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về TCC ngành nông nghiệp ứng phó BĐKH, phân tích thực trạng TCC ngành nông nghiệp tỉnh An Giang (thành tựu, hạn chế, nguyên nhân), và đề xuất phương hướng, giải pháp cụ thể cho giai đoạn 2018-2030.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc chỉ ra những khoảng trống nghiên cứu về lý luận và thực tiễn trong TCC nông nghiệp ứng phó BĐKH, cung cấp thêm cơ sở lý luận về quan niệm, sự cần thiết, nội dung, tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng. Nghiên cứu cũng phân tích kinh nghiệm của các quốc gia và địa phương trong nước, đánh giá thực trạng TCC ngành nông nghiệp An Giang giai đoạn 2010-2017, và đề xuất các phương hướng, giải pháp có tính khả thi. Kết quả nghiên cứu cho thấy, TCC ngành nông nghiệp tỉnh An Giang đã đạt được những thành tựu đáng khích lệ như: ngành nông nghiệp được bố trí, sắp xếp lại theo hướng thích ứng tốt hơn, nhiều mô hình mới đã hình thành, thiệt hại do BĐKH được kiểm soát, và thu nhập, đời sống nông dân cải thiện. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế như khả năng tổn thương cao, quy hoạch chưa đáp ứng, nông dân lúng túng, trình độ lao động thấp và nguồn lực chưa hiệu quả. Luận án đề xuất các giải pháp đồng bộ đến năm 2030, tập trung vào cơ cấu lại không gian và ngành nghề sản xuất, thúc đẩy nghiên cứu khoa học công nghệ, bồi dưỡng nhân lực, huy động nguồn lực và tăng cường sự tham gia của toàn hệ thống chính trị.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng nghiên cứu
  • 4. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Những đóng góp mới của luận án
  • 6. Kết cấu luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

  • 1.1. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
    • 1.1.1. Những công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài liên quan đến đề tài
      • 1.1.1.1. Những công trình nghiên cứu về biến đổi khí hậu và tác động của biến đổi khí hậu đối với ngành nông nghiệp
      • 1.1.1.2. Những công trình nghiên cứu về tái cơ cấu ngành nông nghiệp
      • 1.1.1.3. Những công trình nghiên cứu về tái cơ cấu ngành nông nghiệp để ứng phó với biến đổi khí hậu
    • 1.1.2. Những công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước liên quan đến đề tài
      • 1.1.2.1. Những công trình nghiên cứu về biến đổi khí hậu và tác động của biến đổi khí hậu đối với ngành nông nghiệp
      • 1.1.2.2. Những công trình nghiên cứu về tái cơ cấu ngành nông nghiệp
      • 1.1.2.3. Những công trình nghiên cứu về tái cơ cấu ngành nông nghiệp để ứng phó với biến đổi khí hậu
  • 1.2. TỔNG QUAN KẾT QUẢ CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
    • 1.2.1. Tổng quan kết quả nghiên cứu đã công bố
      • 1.2.1.1. Về lý luận
      • 1.2.1.2. Về thực tiễn
    • 1.2.2. Những khoảng trống, vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

• Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

  • 2.1. QUAN NIỆM VÀ SỰ CẦN THIẾT TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
    • 2.1.1. Quan niệm về tái cơ cấu ngành nông nghiệp để ứng phó với biến đổi khí hậu
    • 2.1.2. Biến đổi khí hậu và tác động của biến đổi khí hậu đối với ngành nông nghiệp
      • 2.1.2.1. Nhận thức chung về biến đổi khí hậu
      • 2.1.2.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến ngành nông nghiệp
      • 2.1.2.3. Tác động của biến đổi khí hậu đối với nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi)
      • 2.1.2.4. Tác động của biến đổi khí hậu đối với lâm nghiệp
      • 2.1.2.5. Tác động của biến đổi khí hậu đối với thủy sản
    • 2.1.3. Sự cần thiết phải tiến hành tái cơ cấu ngành nông nghiệp để ứng phó với biến đổi khí hậu
  • 2.2. NỘI DUNG, TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
    • 2.2.1. Nội dung tái cơ cấu ngành nông nghiệp để ứng phó với biến đổi khí hậu
      • 2.2.1.1. Tái cơ cấu tổng thể ngành nông nghiệp: Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản
      • 2.2.1.2. Cơ cấu lại nội bộ ngành nông nghiệp (Trồng trọt, chăn nuôi)
      • 2.2.1.3. Cơ cấu lại nội bộ ngành lâm nghiệp
      • 2.2.1.4. Cơ cấu lại nội bộ ngành thủy sản
    • 2.2.2. Tiêu chí đánh giá kết quả TCC ngành nông nghiệp để ứng phó với BĐKH
    • 2.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến tái cơ cấu ngành nông nghiệp để ứng phó với biến đổi khí hậu
      • 2.2.3.1. Nhân tố khách quan
      • 2.2.3.2. Nhân tố chủ quan
  • 2.3. KINH NGHIỆM TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
    • 2.3.1. Kinh nghiệm thế giới
      • 2.3.1.1. Kinh nghiệm của Hà Lan
      • 2.3.1.2. Kinh nghiệm của Israel
      • 2.3.1.3. Kinh nghiệm của Thái Lan
    • 2.3.2. Kinh nghiệm của các địa phương trong nước
      • 2.3.2.1. Kinh nghiệm của tỉnh Cà Mau
      • 2.3.2.2. Kinh nghiệm của tỉnh Kiên Giang
      • 2.3.2.3. Kinh nghiệm của tỉnh Đồng Tháp
    • 2.3.3. Bài học đối với tỉnh An Giang

• Chương 3: THỰC TRẠNG TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP TỈNH AN GIANG ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

  • 3.1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA AN GIANG TÁC ĐỘNG ĐẾN TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
    • 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên
    • 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
  • 3.2. THỰC TRẠNG TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP TỈNH AN GIANG ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU GIAI ĐOẠN 2010 - 2017
    • 3.2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đối với ngành nông nghiệp An Giang
    • 3.2.2. Tái cơ cấu tổng thể ngành nông nghiệp: Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản
    • 3.2.2.2. Cơ cấu lại nội bộ chuyên ngành nông nghiệp
    • 3.2.2.3. Cơ cấu lại nội bộ ngành lâm nghiệp
    • 3.2.2.4. Cơ cấu lại nội bộ ngành thủy sản
  • 3.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP TỈNH AN GIANG ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
    • 3.3.1. Thành tựu đạt được và nguyên nhân
      • 3.3.1.1. Những thành tựu đạt được
      • 3.3.1.2. Nguyên nhân
    • 3.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân
      • 3.3.2.1. Những hạn chế
      • 3.3.2.2. Nguyên nhân hạn chế

• Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP TỈNH AN GIANG ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU THỜI GIAN TỚI

  • 4.1. DỰ BÁO TÌNH HÌNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG THỜI GIAN TỚI
  • 4.2. QUAN ĐIỂM, PHƯƠNG HƯỚNG TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP AN GIANG ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU GIAI ĐOẠN 2018 – 2030
    • 4.2.1. Quan điểm
    • 4.2.2. Phương hướng
  • 4.3. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP TỈNH AN GIANG ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU GIAI ĐOẠN 2018 - 2030
    • 4.3.1. Nhóm các giải pháp về cơ cấu lại không gian và ngành nghề sản xuất nông nghiệp
    • 4.3.2. Nhóm các giải pháp thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ
    • 4.3.3. Nhóm các giải pháp về điều kiện đảm bảo trong thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp ứng phó với biến đổi khí hậu
    • 4.3.4. Nhóm các giải pháp tổ chức thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp ứng phó với biến đổi khí hậu
  • 4.4. KIẾN NGHỊ

• KẾT LUẬN