Tên luận án:
HÌNH PHẠT CHÍNH KHÔNG GIAM GIỮ TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
Ngành:
LUẬT HÌNH SỰ - TTHS
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ "Hình phạt chính không giam giữ trong Luật Hình sự Việt Nam" của Nguyễn Thị Ánh Hồng là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về các hình phạt chính không giam giữ, bao gồm cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ và trục xuất, trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam. Đề tài này được thực hiện dựa trên tính cấp thiết về phương diện lý luận, pháp lý và thực tiễn, nhằm đáp ứng yêu cầu hoàn thiện lý luận, quy định của Bộ luật Hình sự (BLHS) và các yêu cầu của cải cách tư pháp, đấu tranh phòng chống tội phạm, cũng như hội nhập quốc tế.
Mục đích chính của luận án là đề xuất các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các hình phạt chính không giam giữ. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã làm rõ cơ sở lý luận về hình phạt nói chung và hình phạt chính không giam giữ nói riêng, bao gồm khái niệm, đặc trưng, mục đích, phân loại, vai trò, vị trí và ý nghĩa. Luận án cũng đánh giá toàn diện quy định của BLHS năm 2015 về các hình phạt này, có sự so sánh, đối chiếu với BLHS năm 1999, BLHS năm 1985 và quá trình phát triển lịch sử của pháp luật hình sự Việt Nam.
Nghiên cứu còn phân tích thực tiễn áp dụng các hình phạt chính không giam giữ từ năm 2011 đến 2017, chỉ ra những thành tựu đạt được cũng như các bất cập, hạn chế và nguyên nhân của chúng. Đặc biệt, luận án tham khảo kinh nghiệm từ pháp luật hình sự quốc tế, như Quy tắc Tokyo, và pháp luật hình sự của một số quốc gia như Hoa Kỳ, Pháp, Liên bang Nga, để rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Từ những kết quả nghiên cứu này, luận án đề xuất các kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện lý luận, sửa đổi, bổ sung các quy định của BLHS năm 2015, bao gồm đề xuất bổ sung hình phạt tiền theo ngày và quản chế tại gia đình có sử dụng vòng điện tử. Đồng thời, luận án cũng đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của người áp dụng pháp luật và cộng đồng, cùng với các biện pháp bảo đảm thi hành hiệu quả các hình phạt chính không giam giữ, góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện chính sách hình phạt và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự.
Mục lục chi tiết:
- PHẦN MỞ ĐẦU................................................................................................................................................................................................... 1
- TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ................................................................................................................................................................................................... 11
- PHẦN NỘI DUNG LUẬN ÁN ................................................................................................................................................................................................... 15
- CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ HÌNH PHẠT CHÍNH KHÔNG GIAM GIỮ ................................................................................................................................................................................... 15
- 1.1 Khái niệm, đặc trưng, mục đích và phân loại hình phạt ................................................................................................................................................................................... 15
- 1.1.1 Khái niệm, các đặc trưng của hình phạt ................................................................................................................................................................................... 15
- 1.1.2 Các đặc trưng của hình phạt ................................................................................................................................................................................... 16
- 1.1.3 Mục đích của hình phạt ................................................................................................................................................................................... 17
- 1.1.4 Phân loại hình phạt ................................................................................................................................................................................... 17
- 1.2 Khái niệm, đặc điểm và cơ sở của hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 18
- 1.2.1 Khái niệm hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 18
- 1.2.2 Đặc điểm của hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 19
- 1.2.3 Cơ sở của hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 20
- 1.3 Vai trò, vị trí và ý nghĩa của hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 20
- 1.4 Hình thức của hình phạt chính không giam giữ và phân biệt các hình phạt chính không giam giữ với các biện pháp cưỡng chế khác ................................................................................................................................................................................... 21
- 1.4.1 Hình thức của hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 21
- 1.4.2 Phân biệt các hình phạt chính không giam giữ với các biện pháp cưỡng chế khác ................................................................................................................................................................................... 22
- Kết luận Chương 1 ................................................................................................................................................................................... 23
- CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC HÌNH PHẠT CHÍNH KHÔNG GIAM GIỮ ................................................................................................................................................................................... 25
- 2.1 Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 25
- 2.1.1 Sự phát triển trong quy định của pháp luật hình sự Việt Nam đến trước khi ban hành BLHS 2015 về các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 25
- 2.1.1.1 Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam thời kỳ Phong kiến ................................................................................................................................................................................... 25
- 2.1.1.2 Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam trong giai đoạn từ năm 1945 đến trước khi ban hành BLHS năm 1985 ................................................................................................................................................................................... 26
- 2.1.1.3 Quy định của BLHS năm 1985 ................................................................................................................................................................................... 27
- 2.1.1.4 Quy định của BLHS năm 1999 ................................................................................................................................................................................... 28
- 2.1.2 Quy định của BLHS năm 2015 về các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 29
- 2.1.2.1 Quy định Phần chung BLHS năm 2015 về các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 29
- 2.1.2.2 Quy định của Phần các tội phạm BLHS năm 2015 về các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 31
- 2.1.2.3 Các hạn chế và nguyên nhân của các hạn chế trong quy định của BLHS năm 2015 về các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 33
- 2.2 Thực tiễn áp dụng các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 34
- 2.2.1 Thực tiễn áp dụng các hình phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ và trục xuất ................................................................................................................................................................................... 34
- 2.2.1.1 Thực tiễn áp dụng hình phạt cảnh cáo ................................................................................................................................................................................... 35
- 2.2.1.2 Thực tiễn áp dụng hình phạt tiền ................................................................................................................................................................................... 35
- 2.2.1.3 Thực tiễn áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 36
- 2.2.1.4 Thực tiễn áp dụng hình phạt trục xuất ................................................................................................................................................................................... 38
- 2.2.2 Các hạn chế và nguyên nhân của các hạn chế trong thực tiễn áp dụng các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 38
- Kết luận Chương 2 ................................................................................................................................................................................... 40
- CHƯƠNG 3: KINH NGHIỆM CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ QUỐC TẾ VÀ MỘT SỐ NƯỚC VỀ HÌNH PHẠT CHÍNH KHÔNG GIAM GIỮ ................................................................................................................................................................................... 42
- 3.1 Kinh nghiệm của pháp luật hình sự quốc tế về hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 42
- 3.1.1 Những vấn đề chung về hình phạt chính không giam giữ trong pháp luật hình sự quốc tế ................................................................................................................................................................................... 42
- 3.1.2 Kinh nghiệm của pháp luật hình sự quốc tế về quy định nguyên tắc và biện pháp bảo đảm áp dụng các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 43
- 3.1.3 Kinh nghiệm của pháp luật hình sự quốc tế về quy định các hình phạt chính không giam giữ cụ thể ................................................................................................................................................................................... 44
- 3.2 Kinh nghiệm của pháp luật hình sự một số nước về các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 45
- 3.2.1 Kinh nghiệm của pháp luật hình sự Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ ................................................................................................................................................................................... 45
- 3.2.2 Kinh nghiệm của pháp luật hình sự Cộng hòa Pháp ................................................................................................................................................................................... 46
- 3.2.3 Kinh nghiệm của pháp luật hình sự Liên bang Nga ................................................................................................................................................................................... 47
- Kết luận Chương 3 ................................................................................................................................................................................... 49
- CHƯƠNG 4: KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC HÌNH PHẠT CHÍNH KHÔNG GIAM GIỮ ................................................................................................................................................................................... 51
- 4.1 Cải cách tư pháp và định hướng hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả của các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 51
- 4.2 Các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 52
- 4.2.1 Kiến nghị hoàn thiện lý luận về hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 52
- 4.2.2 Kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự về các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 54
- 4.2.3 Kiến nghị nhằm nâng cao nhận thức và biện pháp bảo đảm thi hành các hình phạt chính không giam giữ ................................................................................................................................................................................... 55
- 4.3 Kiến nghị những hướng nghiên cứu tiếp theo ................................................................................................................................................................................... 56
- Kết luận Chương 4 ................................................................................................................................................................................... 57
- KẾT LUẬN ................................................................................................................................................................................... 59
- DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG LUẬN ÁN
- DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO KẾT LUẬN