Công tác xã hội đối với học sinh bị bạo lực học đường ở các trường trung học cơ sở tại thành phố Hà Nội
Công tác xã hội
Luận án "Công tác xã hội đối với học sinh bị bạo lực học đường ở các trường trung học cơ sở tại thành phố Hà Nội" của Nguyễn Thị Mai Hương được thực hiện trong bối cảnh bạo lực học đường (BLHĐ) là vấn đề nhức nhối, ngày càng gia tăng và gây hậu quả nghiêm trọng cho học sinh trung học cơ sở. Mặc dù các văn bản pháp luật đã được ban hành nhằm tạo môi trường giáo dục an toàn và thúc đẩy công tác xã hội trường học, nhưng việc can thiệp bằng công tác xã hội (CTXH) cho học sinh bị BLHĐ vẫn còn là một khoảng trống cần được nghiên cứu.
Mục đích chính của luận án là làm rõ lý luận về CTXH đối với học sinh bị BLHĐ, phân tích thực trạng, đánh giá nhu cầu của học sinh, đồng thời thực nghiệm và đánh giá hiệu quả của hoạt động hỗ trợ theo tiếp cận CTXH nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết vấn đề BLHĐ tại các trường. Luận án đã vận dụng lý thuyết hệ thống sinh thái để tìm hiểu các yếu tố cá nhân và môi trường ảnh hưởng, và lý thuyết nhận thức – hành vi trong can thiệp.
Nghiên cứu định lượng trên 700 học sinh tại 3 trường THCS ở Hà Nội cho thấy 59,57% học sinh từng trải nghiệm BLHĐ trong 6 tháng gần đây, trong đó bạo lực tinh thần chiếm tỷ lệ cao nhất (52,43%). Học sinh bị BLHĐ phải chịu tổn thương thể chất, tinh thần nặng nề, ảnh hưởng đến học tập và các mối quan hệ xã hội, đồng thời còn thiếu kiến thức và kỹ năng ứng phó tích cực.
Thực trạng hoạt động CTXH cho thấy các trường đã chủ động thực hiện phòng ngừa nhưng còn rời rạc, mang tính ứng phó; hoạt động can thiệp theo nhóm hoặc cá nhân còn rất hạn chế và chưa đảm bảo quy trình chuyên nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động CTXH bao gồm năng lực nhân viên CTXH, nhà trường, cha mẹ học sinh, học sinh và cơ chế chính sách.
Luận án đã thực nghiệm thành công tiến trình CTXH cá nhân với một trường hợp học sinh bị BLHĐ điển hình, chứng minh tính hiệu quả trong việc giúp học sinh nhận diện vấn đề, tăng cường năng lực giải quyết và hỗ trợ tâm lý. Từ kết quả này, luận án đề xuất 6 biện pháp nhằm thúc đẩy hoạt động CTXH trong phòng ngừa và hỗ trợ học sinh liên quan đến BLHĐ, bao gồm hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, tăng cường đào tạo chuyên môn, phối hợp liên ngành, nâng cao nhận thức gia đình, can thiệp nhóm đối với học sinh gây bạo lực và truyền thông về CTXH trường học. Luận án góp phần hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về CTXH trong giải quyết vấn đề BLHĐ.