Luận án Phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập

Tên luận án:

PHÁT TRIỂN THỊ GIÁC CHỨC NĂNG CHO TRẺ NHÌN KÉM MẪU GIÁO LỚN THÔNG QUA HỆ THỐNG BÀI TẬP

Ngành:

Khoa học Giáo dục

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung vào việc phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn, một nhóm đối tượng chiếm 90% tổng số trẻ khuyết tật nhìn theo khảo sát năm 2005 của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam. Mặc dù có thị lực suy giảm, phần lớn trẻ vẫn còn khả năng nhìn, và việc rèn luyện thị giác chức năng là cực kỳ quan trọng để các em có thể sử dụng hiệu quả thị lực còn lại trong học tập và sinh hoạt hàng ngày.

Mục đích nghiên cứu là đề xuất một quy trình phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập, nhằm bảo vệ thị lực, phát triển các kỹ năng thị giác và hỗ trợ hòa nhập. Luận án đã thực hiện nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng trên 45 trẻ và 79 giáo viên tại nhiều tỉnh thành từ năm 2018-2020, cùng với thực nghiệm sư phạm.

Kết quả khảo sát thực trạng cho thấy hầu hết trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn gặp khó khăn trong các kỹ năng thị giác chức năng. Mặc dù giáo viên nhận thức được tầm quan trọng, việc phát triển thị giác chức năng thường chỉ được lồng ghép vào các hoạt động chung, thiếu đi sự tập trung và phương pháp đặc thù. Các yếu tố như kiến thức, kỹ năng của giáo viên, điều kiện cơ sở vật chất và sự phối hợp gia đình là những hạn chế lớn.

Trên cơ sở đó, luận án đã xây dựng một quy trình 4 bước: Chuẩn bị (đánh giá thị giác, xác định yếu tố môi trường), Xây dựng kế hoạch (kế hoạch giáo dục cá nhân), Thực hiện kế hoạch (áp dụng 7 nhóm bài tập thị giác chức năng), và Đánh giá. Quy trình này được thiết kế đảm bảo tính cá nhân hóa, hệ thống, thực tiễn và phát triển.

Thực nghiệm sư phạm với ba trường hợp trẻ nhìn kém đã chứng minh tính khả thi, khoa học và hiệu quả của quy trình, cho thấy sự tiến bộ đáng kể trong kỹ năng thị giác chức năng của trẻ. Luận án kết luận rằng việc phát triển thị giác chức năng là cần thiết và khả thi, đồng thời đưa ra các khuyến nghị cho các cơ quan nghiên cứu, đào tạo, cơ sở giáo dục, giáo viên và phụ huynh về việc nâng cao nhận thức, kỹ năng và môi trường hỗ trợ để tối ưu hóa việc sử dụng thị giác cho trẻ nhìn kém.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu
  • 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
  • 3.1. Khách thể nghiên cứu
  • 3.2. Đối tượng nghiên cứu
  • 4. Giả thuyết khoa học
  • 5. Nội dung và phạm vi nghiên cứu
  • 5.1. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 5.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 6. Phương pháp tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
  • 6.1. Phương pháp tiếp cận
  • 6.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 6.2.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
  • 6.2.2. Phương pháp nghiên cứu thực trạng
  • 6.2.3. Các phương pháp khác
  • 7. Luận điểm cần bảo vệ
  • 8. Đóng góp mới của Luận án
  • 8.1. Về lý luận
  • 8.2. Về thực tiễn
  • 9. Bố cục của Luận án

• CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ GIÁC CHỨC NĂNG CHO TRẺ NHÌN KÉM MẪU GIÁO LỚN THỐNG QUA HỆ THỐNG BÀI TẬP

  • 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
  • 1.1.1. Những nghiên cứu về thị giác chức năng của trẻ nhìn kém
  • 1.1.2. Những nghiên cứu về phát triển thị giác chức năng của trẻ nhìn kém
  • 1.1.3. Đánh giá chung về nghiên cứu tổng quan
  • 1.2. Trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn, thị giác chức năng và hệ thống bài tập phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 1.2.1. Trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 1.2.1.1. Khái niệm
  • 1.2.1.2. Đặc điểm phát triển của nhìn kém
  • 1.2.2 Thị giác chức năng của trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 1.2.2.1. Khái niệm thị giác chức năng và phát triên thị giác chức năng
  • 1.2.2.2. Đánh giá thị giác chức năng
  • 1.2.3. Bài tập phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 1.2.3.1. Khái niệm và phân loại bài tập phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém
  • 1.3.2.2. Cấu trúc bài tập phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 1.3.2.3. Nhóm bài tập phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 1.3. Phát triển thị giác chức năng chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 1.3.1. Mục đích, ý nghĩa phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 1.3.2. Nội dung phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 1.3.3. Quy trình phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 1.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém thông qua các bài tập

• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

• CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THỊ GIÁC CHỨC NĂNG CHO TRẺ NHÌN KÉM MẪU GIÁO LỚN THÔNG QUA HỆ THỐNG BÀI TẬP

  • 2.1. Những vấn đề chung về nghiên cứu thực trạng phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 2.1.1. Mục đích nghiên cứu thực trạng
  • 2.1.2. Nội dung nghiên cứu thực trạng
  • 2.1.3. Công cụ khảo sát thực trạng
  • 2.1.3.1. Công cụ đánh giá kỹ năng sử dụng thị giác chức năng
  • 2.1.4. Địa bàn và khách thể nghiên cứu thực trạng
  • 2.1.4.1. Địa bàn khảo sát
  • 2.2. Kết quả đánh giá thực trạng thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 2.2.1. Mức độ thực hiện kỹ năng thị giác chức năng của trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn theo từng nhóm kỹ năng cụ thể
  • 2.2.2. Mức độ thực hiện 07 nhóm kỹ năng thị giác chức năng của trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 2.3. Thực trạng phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 2.3.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của việc phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém thông qua hệ thống bài tập
  • 2.3.2. Thực trạng nội dung phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 2.3.3. Thực trạng quy trình phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 2.3.3.1. Thực trạng đánh giá ban đầu và xây dựng kế hoạch phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 2.3.3.2. Thực trạng tổ chức giáo viên sử dụng nhằm phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 2.3.3.3. Thực trạng đánh giá phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 2.3.4. Thực trạng các điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị đảm bảo phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 2.3.5. Thực trạng những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 2.4. Đánh giá chung về kết quả nghiên cứu thực trạng
  • 2.4.1. Kết quả đạt được
  • 2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân

• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

• CHƯƠNG 3. XÂY DỰNG QUY TRÌNH TRIỂN THỊ GIÁC CHỨC NĂNG CHO TRẺ NHÌN KÉM MẪU GIÁO LỚN THÔNG QUA HỆ THỐNG BÀI TẬP

  • 3.1. Nguyên tắc xây dựng quy trình phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 3.2. Xây dựng quy trình phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 3.2.1. Bước 1. Các hoạt động chuẩn bị phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 3.2.1.1. Mục đích
  • 3.2.1.2. Nội dung
  • 3.2.1.3. Cách thức thực hiện
  • 3.2.2. Bước 2. Xây dựng kế hoạch phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 3.3.3. Bước 3. Thực hiện kế hoạch phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 3.3.3.1. Lựa chọn nhóm bài tập phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 3.3.3.2. Hướng dẫn vận dụng một số phương pháp trong phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn
  • 3.3.4. Bước 4. Đánh giá việc thực hiện kế hoạch phát triển thị giác chức năng cho trẻ nhìn kém mẫu giáo lớn thông qua hệ thống bài tập
  • 3.3.4.1. Mục đích
  • 3.3.4.3. Nội dung đánh giá kế hoạch
  • 3.3.4.4. Cách thực hiện

• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

• CHƯƠNG 4. THỰC NGHIỆM QUY TRÌNH PHÁT TRIỂN THỊ GIÁC CHỨC NĂNG CHO TRẺ NHÌN KÉM MẪU GIÁO LỚN THÔNG QUA HỆ THỐNG BÀI TẬP

  • 4.1. Những vấn đề chung về quá trình thực nghiệm
  • 4.1.1. Mục tiêu thực nghiệm
  • 4.1.2. Nội dung thực nghiệm
  • 4.2. Thực nghiệm sư phạm và kết quả thực nghiệm
  • 4.2.1. Trường hợp nghiên cứu số 1
  • 4.2.2. Trường hợp nghiên cứu số 2
  • 4.2.3. Trường hợp nghiên cứu số 3

• KẾT LUẬN CHƯƠNG 4

• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
  • 2. Khuyến nghị

• CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ