NHỮNG CHUYỂN BIẾN KINH TẾ, XÃ HỘI CỦA NGƯỜI CƠ HỌ SRÊ Ở TỈNH LÂM ĐỒNG TỪ NĂM 1975 ĐẾN NĂM 2015
Lịch sử Việt Nam
Luận án "Những chuyển biến kinh tế, xã hội của người Cơ ho Srê ở tỉnh Lâm Đồng từ năm 1975 đến năm 2015" của Phan Văn Bông là công trình nghiên cứu chuyên sâu về quá trình phát triển của cộng đồng người Cơ ho Srê, một nhóm dân cư đông đảo thuộc ngữ hệ Môn - Khơ me tại Lâm Đồng. Đề tài tập trung phân tích những thay đổi trong kinh tế và tổ chức xã hội của người Cơ ho Srê từ sau khi đất nước thống nhất (1975) đến năm 2015, đặc biệt tại hai huyện Di Linh và Đức Trọng.
Luận án làm rõ bối cảnh lịch sử, các chính sách của Đảng và Nhà nước đã tác động đến đời sống kinh tế - xã hội của người Cơ ho Srê. Giai đoạn 1975-1986 chứng kiến sự chuyển dịch trong canh tác lúa nước (tăng diện tích, thâm canh, áp dụng giống mới), thay đổi từ rẫy luân khoảnh sang rẫy cố định, và sự xuất hiện ban đầu của cây công nghiệp. Hoạt động chăn nuôi, thủ công nghiệp, săn bắt, hái lượm và trao đổi mua bán cũng có những biến chuyển nhất định. Về xã hội, bòn (làng) bắt đầu có sự di dời, dòng họ vẫn giữ vai trò quan trọng, và gia đình mẫu hệ dần chuyển sang tiểu gia đình.
Giai đoạn 1986-2015, với công cuộc Đổi mới, kinh tế Cơ ho Srê chuyển mình mạnh mẽ từ tự cấp, tự túc sang kinh tế hàng hóa. Trồng trọt phát triển theo hướng chuyên canh (cà phê, rau, hoa), cơ giới hóa nông nghiệp tăng, năng suất lúa tăng, và sản phẩm nông nghiệp được thương mại hóa. Chăn nuôi chuyển dịch dần sang hướng thương phẩm. Nhiều ngành nghề mới như du lịch, dịch vụ, công chức, viên chức xuất hiện, đa dạng hóa thu nhập. Về tổ chức xã hội, bòn không còn là đơn vị tự quản khép kín, vai trò của chủ làng giảm, dòng họ vẫn duy trì gắn kết, và tiểu gia đình trở nên phổ biến hơn với vai trò người đàn ông tăng lên.
Luận án đánh giá những thành tựu nổi bật như nâng cao đời sống, xóa đói giảm nghèo, nhưng cũng chỉ ra các hạn chế như tư duy tiểu nông còn sâu đậm, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi chậm, tình trạng tái nghèo, và sự rạn vỡ của một số giá trị văn hóa truyền thống. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm phát triển kinh tế bền vững, xây dựng xã hội ổn định, bao gồm: giải quyết vấn đề đất sản xuất, hỗ trợ vốn và hạ tầng, đa dạng hóa cây trồng/vật nuôi, phát triển thương hiệu đặc sản, nâng cao năng lực cán bộ, phát huy vai trò dòng họ và tri thức bản địa, cũng như bảo vệ môi trường. Luận án góp phần làm phong phú thêm tư liệu lịch sử về người Cơ ho Srê và các dân tộc thiểu số Tây Nguyên.
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận luận án có kết cấu bốn chương: