Luận án Ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu tới ĐCLN của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Tên luận án:

Ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến điều chỉnh lợi nhuận tại các công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Ngành:

Tài chính - Kế toán

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này nghiên cứu tác động của cấu trúc sở hữu đến điều chỉnh lợi nhuận tại các công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu tập trung vào khoảng trống về điều chỉnh lợi nhuận thực tế (REM) trong bối cảnh thị trường chứng khoán non trẻ của Việt Nam (giai đoạn 2000-2019) với những đặc điểm kinh tế và chính trị độc đáo.

Mục tiêu của nghiên cứu là hệ thống hóa khung lý thuyết, đánh giá ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến điều chỉnh lợi nhuận (cả điều chỉnh lợi nhuận dồn tích - AEM và REM), và đề xuất các khuyến nghị chính sách. Phương pháp nghiên cứu định lượng được sử dụng, bao gồm hai bước hồi quy: bước 1 đo lường AEM (mô hình Jones điều chỉnh) và REM (mô hình Roychowdhury); bước 2 hồi quy các đại diện điều chỉnh lợi nhuận này với các biến cấu trúc sở hữu, sử dụng các mô hình Pooled OLS, FEM và REM.

Kết quả cho thấy sở hữu nước ngoài, sở hữu tổ chức và sở hữu nhà nước có mối quan hệ ngược chiều với REM, cho thấy vai trò tích cực trong việc hạn chế thao túng lợi nhuận thực tế. Tuy nhiên, không tìm thấy bằng chứng có ý nghĩa thống kê về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và AEM, cũng như giữa sở hữu nhà quản lý với REM. Nghiên cứu cũng bác bỏ động cơ tránh báo cáo lỗ đối với REM và chỉ ra rằng các công ty sử dụng cả AEM và REM một cách bổ sung. Bên cạnh đó, quy mô công ty (SIZE) có ảnh hưởng cùng chiều với REM, trong khi hiệu quả hoạt động (ROA) có ảnh hưởng ngược chiều với REM nhưng cùng chiều với AEM. Tỷ lệ nợ trên tài sản (LEV) có ảnh hưởng ngược chiều với AEM.

Luận án góp phần cung cấp bằng chứng quốc tế quan trọng về điều chỉnh lợi nhuận và cấu trúc sở hữu tại Việt Nam, nâng cao nhận thức cho các bên liên quan. Các khuyến nghị bao gồm nâng cao nhận thức về quản trị lợi nhuận, tăng cường công bố thông tin về cấu trúc sở hữu, khuyến khích các cấu trúc sở hữu phù hợp (như sở hữu nước ngoài, tổ chức), sớm áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), và tăng cường chất lượng kiểm toán cùng hệ thống quản trị nội bộ. Hạn chế của nghiên cứu là thiếu dữ liệu cho một số biến (chi phí quảng cáo, R&D) và phạm vi thời gian dài có thể ảnh hưởng đến tính nhất quán của dữ liệu.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

  • 1.1 Lí do lựa chọn đề tài
  • 1.2 Mục tiêu nghiên cứu
  • 1.3 Câu hỏi nghiên cứu
  • 1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 1.5 Phương pháp nghiên cứu

• CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ĐIỀU CHỈNH LỢI NHUẬN, CẤU TRÚC SỞ HỮU VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA CẤU TRÚC SỞ HỮU ĐẾN ĐIỀU CHỈNH LỢI NHUẬN

  • 2.1 Cơ sở lý luận về điều chỉnh lợi nhuận
  • 2.1.1 Định nghĩa điều chỉnh lợi nhuận
  • 2.1.2 Phân loại điều chỉnh lợi nhuận
  • 2.1.2.1 Điều chỉnh lợi nhuận dựa trên cơ sở dồn tích (AEM – Accural earnings management)
  • 2.1.2.2 Điều chỉnh lợi nhuận thực tế (REM – Real earnings management)
  • 2.1.2.3 Mối quan hệ giữa AEM, REM và gian lận tài chính điều chỉnh lợi nhuận và gian lận tài chính
  • 2.1.3 Đo lường điều chỉnh lợi nhuận
  • 2.1.3.1 Đo lường điều chỉnh lợi nhuận dựa trên cơ sở dồn tích
  • 2.1.3.2 Đo lường điều chỉnh lợi nhuận thực tế
  • 2.2 Cơ sở lý luận về cấu trúc sở hữu
  • 2.2.1 Định nghĩa
  • 2.2.2 Phân loại và đo lường
  • 2.2.3 Mối liên hệ giữa các thành phần sở hữu thuộc cấu trúc sở hữu
  • 2.3 Khung lý thuyết nghiên cứu ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến điều chỉnh lợi nhuận trong doanh nghiệp
  • 2.3.1 Lý thuyết người đại diện (Agency theory)
  • 2.3.2 Lý thuyết người quản gia (Stewardship theory)
  • 2.3.3 Lý thuyết thông tin bất đối xứng (Asymmetry information theory)
  • 2.3.4 Lý thuyết chi phí chính trị (Political costs)

• CHƯƠNG 3 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA CẤU TRÚC SỞ HỮU ĐẾN ĐIỀU CHỈNH LỢI NHUẬN

  • 3.1 Tổng quan các hướng nghiên cứu về điều chỉnh lợi nhuận
  • 3.2 Tổng quan nghiên cứu về ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến sự điều chỉnh lợi nhuận
  • 3.3 Khoảng trống nghiên cứu

• CHƯƠNG 4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 4.1 Thiết kế nghiên cứu
  • 4.2 Giả thuyết nghiên cứu
  • 4.2.1 Ảnh hưởng của sở hữu nước ngoài đến điều chỉnh lợi nhuận
  • 4.2.2 Ảnh hưởng của sở hữu tổ chức đến điều chỉnh lợi nhuận
  • 4.2.3 Ảnh hưởng của sở hữu nhà quản lí đến điều chỉnh lợi nhuận
  • 4.2.4 Ảnh hưởng của sở hữu cổ đông lớn đến điều chỉnh lợi nhuận
  • 4.2.5 Ảnh hưởng của sở hữu nhà nước đến điều chỉnh lợi nhuận
  • 4.2.6 Động cơ điều chỉnh lợi nhuận
  • 4.2.7 Sự đánh đổi giữa AEM và REM
  • 4.3 Mô hình nghiên cứu
  • 4.3.1 Mô hình tổng quát
  • 4.3.2 Biến phụ thuộc
  • 4.3.2.1 Đo lường điều chỉnh lợi nhuận trên cơ sở dồn tích (AEM)
  • 4.3.2.2 Đo lường điều chỉnh lợi nhuận thực tế (REM)
  • 4.3.3 Biến độc lập
  • 4.3.4 Biến kiểm soát
  • 4.3.5 Mô hình chi tiết
  • 4.4 Dữ liệu nghiên cứu
  • 4.4.1 Nguồn dữ liệu
  • 4.4.2 Lựa chọn mẫu
  • 4.5 Các bước phân tích dữ liệu

• CHƯƠNG 5 PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ

  • 5.1 Đặc điểm về cấu trúc sở hữu của các công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
  • 5.1.1 Đặc điểm thị trường chứng khoán Việt Nam
  • 5.1.2 Đặc điểm cấu trúc sở hữu của các công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
  • 5.1.2.1 Đặc điểm sở hữu nước ngoài và sở hữu trong nước
  • 5.1.2.2 Đặc điểm sở hữu tổ chức và sở hữu cá nhân
  • 5.1.2.3 Đặc điểm sở hữu nhà quản lý
  • 5.1.2.4 Đặc điểm sở hữu cổ đông lớn và sở hữu tập trung
  • 5.1.2.5 Đặc điểm sở hữu nhà nước
  • 5.2 Mẫu nghiên cứu
  • 5.3 Đo lường điều chỉnh lợi nhuận
  • 5.3.1 Đo lường điều chỉnh lợi nhuận trên cơ sở dồn tích (AEM)
  • 5.3.2 Đo lường điều chỉnh lợi nhuận thực tế (REM)
  • 5.4 Thống kê mô tả biến
  • 5.5. Kiểm định tự tương quan
  • 5.6 Mô hình hồi quy đa biến
  • 5.6.1 Kết quả hồi qui mô hình với biến phụ thuộc là dòng tiền bất thường từ hoạt động kinh doanh
  • 5.6.2 Kết quả hồi qui mô hình với biến phụ thuộc là chi phí tùy ý bất thường
  • 5.6.3 Kết quả hồi qui mô hình với biến phụ thuộc là chi phí sản xuất bất thường
  • 5.6.4 Kết quả hồi qui mô hình với biến phụ thuộc là REM kết hợp
  • 5.6.5 Kết quả hồi qui mô hình với biến phụ thuộc là khoản dồn tích bất thường

• CHƯƠNG 6 THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, CÁC KHUYẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN

  • 6.1. Thảo luận kết quả và kết luận
  • 6.2 Đóng góp của nghiên cứu
  • 6.3 Khuyến nghị chính sách
  • 6.3.1 Khuyến nghị về nâng cao nhận thức của các bên liên quan
  • 6.3.2 Khuyến nghị về công bố thông tin
  • 6.3.3 Khuyến nghị về lựa chọn cấu trúc sở hữu phù hợp
  • 6.3.4 Biện pháp hạn chế điều chỉnh lợi nhuận
  • 6.4 Hạn chế của nghiên cứu
  • 6.5 Định hướng cho nghiên cứu tương lai

• KẾT LUẬN