Luận án Nghiên cứu thiết kế và sử dụng sách giáo khoa điện tử trong dạy học phép biến hình trên mặt phẳng theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC PHÉP BIẾN HÌNH TRÊN MẶT PHẲNG THEO HƯỚNG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ

Ngành:

Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Toán

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu thiết kế và sử dụng sách giáo khoa điện tử trong dạy học phép biến hình trên mặt phẳng theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá" được thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học, tích hợp Công nghệ thông tin và Truyền thông (CNTT & TT) vào giáo dục, đặc biệt là trong bối cảnh thiếu các nghiên cứu chuyên sâu về thiết kế và ứng dụng sách giáo khoa điện tử (SGKĐT) hỗ trợ dạy học khám phá (DHKP) cho phép biến hình trên mặt phẳng (PBHTMP) ở trường phổ thông Việt Nam.

Mục đích chính của nghiên cứu là thiết kế và đề xuất cách sử dụng SGKĐT trong dạy học PBHTMP theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá, qua đó làm rõ khả năng tích cực hóa người học và góp phần nâng cao hiệu quả dạy học môn Toán cấp THPT. Luận án tập trung vào phạm vi thiết kế và sử dụng SGKĐT trong dạy học PBHTMP theo sách giáo khoa hình học 11 nâng cao.

Nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lí luận về DHKP và vai trò của CNTT & TT trong hỗ trợ DHKP, đồng thời xây dựng các yêu cầu sư phạm và quy trình thiết kế SGKĐT cho PBHTMP. SGKĐT được thiết kế có cấu trúc linh hoạt, khả năng cập nhật, tính mở, tương tác cao, hỗ trợ đa phương tiện, tích hợp các tính năng như vở học tập điện tử, từ điển, diễn đàn, kiểm tra điện tử, hồ sơ học tập để đáp ứng việc học phân hóa và tạo môi trường khám phá cho học sinh.

Thực nghiệm sư phạm đã được tiến hành tại ba trường THPT, áp dụng phương pháp dạy học hỗn hợp (tự học với SGKĐT tại nhà kết hợp thảo luận trên lớp). Kết quả cho thấy SGKĐT được thiết kế là khả thi và hiệu quả, giúp học sinh tích cực, hứng thú hơn trong học tập, nâng cao chất lượng dạy học phần PBHTMP. Luận án khẳng định các phương án triển khai DHKP với SGKĐT là khả thi và có ý nghĩa lý luận, thực tiễn, góp phần bồi dưỡng năng lực ứng dụng CNTT & TT cho học sinh. Đặc biệt, học sinh tham gia thực nghiệm đều có tiến bộ rõ rệt trong học tập sau từng bài kiểm tra.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lí do chọn đề tài

• Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC PHÉP BIẾN HÌNH TRÊN MẶT PHẲNG THEO HƯỚNG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ

  • 1.1. Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học
  • 1.1.1. Nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học
  • 1.1.2. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học
  • 1.1.3. Dạy học tích cực
  • 1.2. Tổ chức các hoạt động khám phá cho học sinh
  • 1.2.1. Dạy học khám phá
  • 1.2.2. Các mức độ hoạt động khám phá
  • 1.2.3. Quy trình, nguyên tắc và đặc điểm của dạy học khám phá
  • 1.2.3.1. Quy trình dạy học khám phá
  • 1.2.3.2. 5 nguyên tắc của dạy học khám phá
  • 1.2.3.3. Những ưu điểm và hạn chế của dạy học khám phá
  • 1.2.3.4. Các hoạt động khám phá dành cho học sinh
  • 1.2.3.5. GV tổ chức các hoạt động khám phá
  • 1.2.4. Tổ chức một bài học theo hướng khám phá cho học sinh
  • 1.3. Ứng dụng Công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học toán ở trường Trung học phổ thông
  • 1.3.1. Ứng dụng CNTT & TT đổi mới sâu sắc hệ thống phương pháp dạy học
  • 1.3.2. Tổ chức các hoạt động khám phá cho học sinh trong dạy học toán với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin
  • 1.3.2.1. Tổ chức các hoạt động khám phá cho học sinh trong dạy học toán với sự trợ giúp của Công nghệ thông tin không sử dụng mạng Internet
  • 1.3.2.2. Tổ chức các hoạt động khám phá cho học sinh trong dạy học toán với sự trợ giúp của Công nghệ thông tin có sử dụng mạng Internet
  • 1.4. Một số vấn đề về sách giáo khoa điện tử
  • 1.4.1. Sách giáo khoa
  • 1.4.1.1. Quan niệm về sách giáo khoa
  • 1.4.1.2. Phân loại sách giáo khoa
  • 1.4.2. Quan niệm về sách giáo khoa điện tử
  • 1.4.3. Đặc điểm của sách giáo khoa điện tử
  • 1.4.4. Phân loại sách giáo khoa điện tử
  • 1.4.5. Cấu trúc của sách giáo khoa điện tử
  • 1.4.6. Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học bằng sách giáo khoa điện tử
  • 1.4.6.1. Vai trò của học sinh trong dạy học bằng sách giáo khoa điện tử
  • 1.4.6.2. Vai trò của giáo viên trong dạy học bằng sách giáo khoa điện tử
  • 1.4.7. Quy trình thiết kế sách giáo khoa điện tử
  • 1.4.8. Khả năng sử dụng sách giáo khoa điện tử hỗ trợ hoạt động khám phá của học sinh
  • 1.4.9. Những hạn chế có thể nảy sinh khi sử dụng sách giáo khoa điện tử
  • 1.4.9.1. Về phía người học
  • 1.4.9.2. Về nội dung học tập
  • 1.4.9.3. Về yếu tố công nghệ
  • 1.5. Lí do chọn phép biến hình trên mặt phẳng trong thiết kế và sử dụng sách giáo khoa điện tử theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá ở trường Trung học phổ thông
  • 1.5.1. Phép biến hình trên mặt phẳng trong thiết kế sách giáo khoa điện tử
  • 1.5.2. Các hoạt động học tập phần phép biến hình
  • 1.6. Các yêu cầu sư phạm đối với sách giáo khoa điện tử hỗ trợ dạy học phép biến hình trên mặt phẳng theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá cho học sinh Trung học phổ thông
  • 1.6.1. Các yêu cầu sư phạm chung đối với sách giáo khoa điện tử hỗ trợ dạy học ở trường Trung học phổ thông
  • 1.6.2. Các yêu cầu sư phạm đặc thù đối với sách giáo khoa điện tử hỗ trợ dạy học phép biến hình trên mặt phẳng theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá
  • 1.6.3. Sử dụng sách giáo khoa điện tử trong dạy học toán
  • 1.7. Thực trạng về ứng dụng sách giáo khoa điện tử trong dạy học phép biến hình trên mặt phẳng ở trường Trung học phổ thông
  • 1.7.1. Tình hình phát triển, ứng dụng sách giáo khoa điện tử trên thế giới
  • 1.7.2. Việc phát triển, ứng dụng sách giáo khoa điện tử ở Việt Nam
  • Kết luận chương 1

• Chương 2: NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC PHÉP BIẾN HÌNH TRÊN MẶT PHẲNG THEO HƯỚNG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ

  • 2.1. Khái quát về chương trình hình học phẳng ở trường Trung học phổ thông
  • 2.2. Nguyên tắc thiết kế sách giáo khoa điện tử hỗ trợ dạy học phép biến hình trên mặt phẳng theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá
  • 2.2.1. Thiết kế sách giáo khoa điện tử đảm bảo chuẩn kiến thức, kĩ năng
  • 2.2.2. Đảm bảo tính linh hoạt, khả năng cập nhật cao, tính mở, tạo khả năng liên kết với các nguồn học liệu khác trong thiết kế sách giáo khoa điện tử hỗ trợ dạy học phép biến hình trên mặt phẳng
  • 2.2.3. Đảm bảo tính tương tác cao, phối hợp nhiều dạng tương tác trong thiết kế sách giáo khoa điện tử hỗ trợ dạy học phép biến hình trên mặt phẳng theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá, tạo môi trường để học sinh hoạt động trải nghiệm
  • 2.2.4. Đảm bảo khả năng lưu trữ các kết quả thể hiện tiến trình hoạt động học tập với sách giáo khoa điện tử của học sinh
  • 2.2.5. Đáp ứng yêu cầu dạy học phân hóa với mức độ phân nhánh phù hợp với đối tượng học sinh Trung học phổ thông
  • 2.2.6. Cung cấp phản hồi kịp thời, đảm bảo khả năng điều hướng cho giáo viên và học sinh, tạo tính thân thiện với người học khi dạy học với sách giáo khoa điện tử
  • 2.3. Xây dựng sách giáo khoa điện tử hỗ trợ dạy học phép biến hình trên mặt phẳng theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá
  • 2.3.1. Quy trình xây dựng sách giáo khoa điện tử hình học phẳng
  • 2.3.2. Cấu trúc của sách giáo khoa điện tử phép biến hình trên mặt phẳng
  • 2.3.3. Cơ sở dữ liệu của sách giáo khoa điện tử
  • 2.3.4. Các chức năng hỗ trợ dạy học phép biến hình trên mặt phẳng theo hướng dạy học khám phá của sách giáo khoa điện tử
  • 2.3.5. Các liên kết với nguồn học liệu bên ngoài
  • 2.4. Sử dụng sách giáo khoa điện tử hỗ trợ dạy học phép biến hình trên mặt phẳng theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá
  • 2.4.1. Tiến trình học sinh học một bài học trên sách giáo khoa điện tử theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá
  • 2.4.1.1. GV giao nhiệm vụ về nhà cho HS (ở tiết học trước đó trên lớp)
  • 2.4.1.2. Học sinh tự học với sách giáo khoa điện tử
  • 2.4.1.3. Học sinh học trên lớp (sau khi HS đã học theo SGKĐT trước đó)
  • 2.4.1.4. GV giao nhiệm vụ về nhà cho HS (ở tiết học sau)
  • 2.4.2. Tiến trình học sinh học một bài học trên sách giáo khoa điện tử theo hướng tổ chức các hoạt động khám phá không có bước học trên lớp
  • Kết luận chương 2

• Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

  • 3.1. Mục đích của thực nghiệm sư phạm
  • 3.5. Kết quả thực nghiệm sư phạm
  • 3.5.1. Kết quả thực nghiệm sư phạm (năm học 2014 - 2015)
  • Phân tích định tính
  • 3.5.2. Theo dõi sự tiến bộ của một nhóm học sinh (nghiên cứu trường hợp)
  • 3.5.2.1. Lựa chọn mẫu
  • 3.5.2.2. Phân tích kết quả theo dõi
  • Kết luận chương 3

• KẾT LUẬN

  • Về mặt lý luận
  • Về mặt thực tiễn