Tên luận án:
HOÀN THIỆN VIỆC CÔNG BỐ THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH GIỮA NIÊN ĐỘ TẠI CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
Ngành:
Kế toán (Mã số: 9.34.03.01)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ kinh tế này, hoàn thành tại Học viện Tài chính vào năm 2023, tập trung vào việc “Hoàn thiện việc công bố thông tin trên báo cáo tài chính giữa niên độ tại các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam”. Đề tài được thực hiện trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển mạnh mẽ, nơi báo cáo tài chính giữa niên độ (BCTC giữa niên độ) đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch và đáng tin cậy cho nhà đầu tư để đánh giá rủi ro và tiềm năng doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực trạng công bố thông tin trên các báo cáo này còn tồn tại nhiều vấn đề và các nghiên cứu trong nước về chủ đề này còn hạn chế.
Mục tiêu chính của luận án là xác định thực trạng nhu cầu sử dụng thông tin và thực trạng công bố thông tin trên BCTC giữa niên độ của các doanh nghiệp niêm yết. Từ đó, đề xuất các giải pháp có cơ sở khoa học và tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng công bố thông tin. Luận án đã áp dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các lý thuyết kinh tế cơ bản, cùng với các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng như phân tích, so sánh, tổng hợp, thống kê mô tả, khảo sát và kiểm định mô hình hồi quy. Phạm vi nghiên cứu bao gồm BCTC giữa niên độ của 55 công ty niêm yết thuộc danh sách 100 công ty đại chúng lớn nhất của Forbes Việt Nam (không thuộc lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm) trong giai đoạn từ quý 1 năm 2018 đến hết quý 4 năm 2021.
Kết quả nghiên cứu đã làm rõ cơ sở lý luận về BCTC giữa niên độ và việc công bố thông tin trên đó, vai trò của thông tin công bố, và các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin (như quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lời và chủ thể kiểm toán). Luận án cũng đã phân tích thực trạng tuân thủ quy định về thời hạn và nội dung công bố thông tin, chỉ ra những hạn chế cơ bản như thông tin chi tiết về rủi ro, tính thời vụ, báo cáo bộ phận còn thiếu hoặc sơ sài, cũng như sự thiếu đồng đều trong chất lượng thông tin công bố giữa các doanh nghiệp. Dựa trên những phát hiện này, luận án đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện việc công bố thông tin trên BCTC giữa niên độ, hướng tới việc tuân thủ quy định hiện hành và thông lệ quốc tế, đồng thời tăng cường tính minh bạch và hữu ích của thông tin cho các đối tượng sử dụng.
Mục lục chi tiết:
- Chương 1: Lý luận về báo cáo tài chính giữa niên độ và việc công bố thông tin trên báo cáo tài chính giữa niên độ trong các doanh nghiệp
- 1.1. Khát quát về Báo cáo tài chính và công bố thông tin trên Báo cáo tài chính
- 1.1.1. Báo cáo tài chính và thông tin trên Báo cáo tài chính
- 1.1.2. Công bố thông tin trên Báo cáo tài chính
- 1.1.2.1. Khái niệm công bố thông tin trên BCTC
- 1.1.2.2. Phân loại công bố thông tin trên báo cáo tài chính
- 1.1.2.2.1. Phân loại theo thời gian yêu cầu công bố
- 1.1.2.2.1. Phân loại theo quy định yêu cầu công bố
- 1.2. Sự hình thành, phát triển của báo cáo tài chính giữa niên độ và công bố thông tin trên BCTC giữa niên độ
- 1.2.1. Báo cáo tài chính giữa niên độ và tầm quan trọng của báo cáo tài chính giữa niên độ
- 1.2.2. Sự hình thành và phát triển của báo cáo tài chính giữa niên độ
- 1.2.2.1. Giai đoạn phát triển đầu tiên của Báo cáo tài chính giữa niên độ
- 1.2.2.2. Giai đoạn phát triển hiện đại của Báo cáo tài chính giữa niên độ
- 1.2.3. Công bố thông tin trên báo cáo tài chính giữa niên độ
- 1.3. Nội dung thông tin công bố trên báo cáo tài chính giữa niên độ
- 1.3.1. Công bố thông tin về chế độ và chính sách kế toán
- 1.3.2. Công bố thông tin về các giao dịch và sự kiện trọng yếu phát sinh
- 1.3.3. Công bố thông tin bộ phận
- 1.3.4. Công bố thông tin liên quan đến tính chất thời vụ
- 1.3.5. Công bố thông tin giao dịch với các bên liên quan
- 1.3.6. Các công bố thông tin khác
- 1.4. Các lý thuyết nền tảng và nhân tố ảnh hưởng đến việc công bố thông tin trên báo cáo tài chính giữa niên độ
- 1.4.1. Các lý thuyết nền tảng liên quan
- 1.4.1.1. Lý thuyết đại diện (Agency theory)
- 1.4.1.2. Lý thuyết tín hiệu (Signal theory)
- 1.4.1.3. Lý thuyết chi phí sở hữu (proprietary cost theory)
- 1.4.1.4. Lý thuyết thể chế (Institutional theory)
- 1.4.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến công bố thông tin trên Báo cáo tài chính giữa niên độ
- 1.4.2.1. Quy mô doanh nghiệp
- 1.4.2.2. Chủ thể kiểm toán
- 1.4.2.3. Độ trễ của thời gian công bố thông tin
- 1.4.2.4. Mức độ sinh lời
- 1.4.2.5. Mức độ tập trung VCSH
- 1.4.2.6. Đòn bẩy tài chính
- Chương 2: Thực trạng công bố thông tin trên báo cáo tài chính giữa niên độ tại các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
- 2.1. Quá trình hình thành và đặc điểm của sàn chứng khoán Việt Nam
- 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của sàn chứng khoán Việt Nam
- 2.1.2. Quá trình phát triển và vai trò của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam
- 2.2. Các quy định về công bố thông tin trên Báo cáo tài chính giữa niên độ của các doanh nghiệp niêm yết hiện nay
- 2.2.1. Quy định về phương tiện công bố thông tin trên báo cáo tài chính giữa niên độ
- 2.2.2. Quy định về nội dung thông tin công bố trên báo cáo tài chính giữa niên độ
- 2.2.3. Quy định về nội dung thông tin công bố trên báo cáo tài chính giữa niên độ
- 2.3. Thực trạng công bố thông tin trên Báo cáo tài chính giữa niên độ của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay
- 2.3.1. Thực trạng nhu cầu của người sử dụng thông tin trên BCTC giữa niên độ tại các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam
- 2.3.2. Thực trạng tuân thủ về thời hạn công bố thông tin
- 2.3.3. Thực trạng tuân thủ về mức độ công bố thông tin theo quy định
- 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ CBTT trên BCTC giữa niên độ
- 2.4.1. Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ CBTT trên BCTC giữa niên độ tại các DNNY
- 2.4.2. Kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ CBTT trên BCTC giữa niên độ tại các DNNY
- 2.5. Thảo luận từ kết quả nghiên cứu
- 2.5.1. Đánh giá thực trạng CBTT trên BCTC giữa niên độ tại các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam từ kết quả nghiên cứu
- 2.5.1.1. Những kết quả đạt được trong việc CBTT trên BCTC giữa niên độ
- 2.5.1.2. Những hạn chế trong việc CBTT trên BCTC giữa niên độ
- 2.5.2. Nguyên nhân của thực trạng CBTT trên BCTC giữa niên độ tại các công ty niêm yết
- 2.5.2.1. Nguyên nhân khách quan
- 2.5.2.2. Nguyên nhân chủ quan
- Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện việc công bố thông tin trên báo cáo tài chính giữa niên độ tại các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
- 3.1. Định hướng phát triển, yêu cầu và nguyên tắc hoàn thiện việc công bố thông tin trên báo cáo tài chính giữa niên độ tại các công ty niêm yết
- 3.1.1 Định hướng phát triển của TTCK trong thời gian tới
- 3.1.2. Yêu cầu hoàn thiện việc CBTT trên BCTC giữa niên độ tại các doanh nghiệp niêm yết
- 3.1.2.1. Thông tin công bố phải phù hợp
- 3.1.2.2. Thông tin cần được công bố một cách kịp thời
- 3.1.2.3. Thông tin công bố phải được trình bày một cách trung thực
- 3.1.2.4. Thông tin công bố phải mang tính so sánh được
- 3.1.2.5. Đối tượng công bố thông tin phải chịu trách nhiệm về thông tin công bố
- 3.1.3. Nguyên tắc hoàn thiện việc CBTT trên BCTC giữa niên độ tại các doanh nghiệp niêm yết
- 3.1.3.1. Hoàn thiện phải phù hợp với xu thế phát triển của TTCK và nền kinh tế
- 3.1.3.2. Hoàn thiện phải tuân thủ với thông lệ kế toán quốc tế và các quy định pháp quy
- 3.1.3.3. Hoàn thiện phải đáp ứng nhu cầu của người sử dụng thông tin
- 3.2. Giải pháp hoàn thiện việc công bố thông tin trên báo cáo tài chính giữa niên độ tại các công ty niêm yết
- 3.2.1. Giải pháp hoàn thiện mức độ công bố thông tin trên báo cáo tài chính giữa niên độ của các công ty niêm yết
- 3.2.1.1. Giải pháp nâng cao mức độ tuân thủ về thời hạn công bố thông tin trên BCTC giữa niên độ
- 3.2.1.2. Giải pháp nâng cao mức độ đồng đều trong việc công bố thông tin trên báo cáo tài chính giữa niên độ tại các công ty niêm yết
- 3.2.2. Giải pháp hoàn thiện các nội dung công bố trên báo cáo tài chính giữa niên độ của các công ty niêm yết
- 3.2.2.1. Thông tin về những thay đổi trong ước tính kế toán hoặc chính sách kế toán mà doanh nghiệp áp dụng
- 3.2.2.2. Thông tin liên quan đến hoạt động liên tục và các giá trị bị suy giảm trong kỳ
- 3.2.2.3. Thông tin về ảnh hưởng của tính thời vụ và các thay đổi lớn trong kết quả kinh doanh
- 3.2.2.4. Thông tin về báo cáo bộ phận
- 3.2.2.5. Thông tin về các bên liên quan
- 3.2.2.6. Thông tin được công bố tự nguyện
- 3.3. Điều kiện thực hiện giải pháp
- 3.3.1. Về phía nhà nước và các cơ quan quản lý
- 3.3.2. Về phía đối tượng sử dụng báo cáo tài chính giữa niên độ
- 3.4. Những hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo