Luận án Nghiên cứu đa dạng loài, đặc điểm phân bố và giá trị bảo tồn của khu hệ lưỡng cư và bò sát ở vùng phía Nam đèo Cù Mông, tỉnh Phú Yên

Tên luận án:

“Nghiên cứu đa dạng loài, đặc điểm phân bố và giá trị bảo tồn của khu hệ lưỡng cư và bò sát ở vùng phía Nam đèo Cù Mông, tỉnh Phú Yên”.

Ngành:

Động vật học; Mã số: 62 42 01 03

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu đa dạng loài, đặc điểm phân bố và giá trị bảo tồn của khu hệ lưỡng cư và bò sát ở vùng phía Nam đèo Cù Mông, tỉnh Phú Yên" do nghiên cứu sinh Đỗ Trọng Đăng thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Quảng Trường và GS. TS. Ngô Đắc Chứng, thuộc chuyên ngành Động vật học. Nghiên cứu đã mang lại nhiều đóng góp mới quan trọng về đa dạng sinh học, đặc điểm phân bố và các vấn đề bảo tồn của khu hệ lưỡng cư và bò sát (LCBS) tại khu vực phía Nam đèo Cù Mông, tỉnh Phú Yên.

Về đa dạng thành phần loài, luận án đã ghi nhận tổng cộng 135 loài, bao gồm 38 loài lưỡng cư (thuộc 24 giống, 7 họ, 2 bộ) và 97 loài bò sát (thuộc 61 giống, 18 họ, 3 bộ). Đặc biệt, nghiên cứu đã bổ sung 63 loài vào danh lục khu hệ LCBS tỉnh Phú Yên, 24 loài cho khu vực Nam Trung bộ, và lần đầu tiên ghi nhận loài Lycodon cardamomensis tại Việt Nam. Ngoài ra, luận án còn cung cấp dữ liệu hình thái chi tiết cho 63 loài bổ sung này và 2 loài chưa định danh khoa học dựa trên bộ mẫu vật thu được.

Về đặc điểm phân bố, nghiên cứu chỉ ra rằng huyện Tây Hòa là địa điểm có số lượng loài ghi nhận cao nhất với 85 loài. Theo đai độ cao, hầu hết các loài LCBS tập trung ở đai độ 300 đến 400 m (87 loài), khu vực này có diện tích và chất lượng rừng tự nhiên còn tốt, tạo điều kiện sống thuận lợi. Về sinh cảnh, rừng thường xanh ít bị tác động là nơi đa dạng loài nhất với 96 loài, đồng thời cũng là nơi tập trung nhiều loài quý hiếm và đặc hữu.

Luận án cũng phân tích sự tương đồng thành phần loài, cho thấy vùng phía Nam đèo Cù Mông (Phú Yên) và vùng phía Bắc đèo Cù Mông (Bình Định) có độ tương đồng trên mức trung bình, khẳng định đèo Cù Mông không phải là ranh giới phân chia địa lý động vật giữa hai tỉnh này. Trong khi đó, tỉnh Bình Thuận có sự khác biệt rõ rệt nhất so với các tỉnh khác trong khu vực Nam Trung bộ.

Liên quan đến bảo tồn, nghiên cứu đã xác định 29 loài quý, hiếm. Dựa trên Danh lục Đỏ IUCN (2016), có 4 loài rất nguy cấp, 4 loài nguy cấp và 7 loài sẽ nguy cấp. Theo Sách Đỏ Việt Nam (2007), có 6 loài rất nguy cấp, 7 loài nguy cấp và 9 loài sẽ nguy cấp. Luận án cũng ghi nhận 32 loài đặc hữu có giá trị bảo tồn, trong đó có 16 loài đặc hữu hẹp Đông Dương và 16 loài đặc hữu Việt Nam. Các nhân tố chính tác động tiêu cực đến khu hệ LCBS bao gồm phá rừng làm nương rẫy, khai thác gỗ trái phép, di dân, tác động từ các dự án thủy điện và làm đường, suy thoái sinh cảnh tự nhiên, cùng với hoạt động săn bắt và buôn bán trái phép.