QUYỀN NĂNG KINH TẾ CỦA PHỤ NỮ NÔNG THÔN TRONG MÔ HÌNH HỢP TÁC XÃ KIỂU MỚI Ở VIỆT NAM
Kinh tế phát triển
Luận án "Quyền năng kinh tế của phụ nữ nông thôn trong mô hình hợp tác xã kiểu mới ở Việt Nam" của tác giả Phạm Thị Hương Giang, ngành Kinh tế phát triển, được hoàn thành tại Học viện Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam vào năm 2020. Đề tài tập trung nghiên cứu một vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cấp thiết: vai trò và quyền năng kinh tế của phụ nữ nông thôn trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Việt Nam. Mặc dù phụ nữ nông thôn chiếm hơn 47% lực lượng lao động nông thôn và có đóng góp lớn, quyền năng kinh tế của họ còn nhiều hạn chế. Mô hình HTX kiểu mới được nhận định là yếu tố quan trọng, tạo cơ hội để phụ nữ nâng cao quyền năng kinh tế của mình.
Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ cơ sở lý luận, nhận diện thực trạng quyền năng kinh tế của phụ nữ nông thôn trong mô hình HTX kiểu mới ở Việt Nam, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nhằm nâng cao quyền năng này. Luận án đã hệ thống hóa và làm rõ các vấn đề lý luận về quyền năng kinh tế, phân tích, đánh giá thực trạng, đồng thời đề xuất các quan điểm và giải pháp chủ yếu. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn quốc, với nghiên cứu thực địa tại ba tỉnh Thái Nguyên, Quảng Bình, Cần Thơ, trong giai đoạn từ năm 2013 đến 2019 và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2020-2030, tập trung vào phụ nữ nông thôn là thành viên HTX.
Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp định lượng, với các phương pháp thu thập thông tin thứ cấp từ các công trình nghiên cứu và số liệu thống kê, cùng với điều tra khảo sát thực địa thông qua phỏng vấn sâu và phỏng vấn cá nhân 300 phụ nữ nông thôn (150 thành viên HTX và 150 không phải thành viên HTX). Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, phụ nữ tham gia HTX kiểu mới có sự thay đổi tích cực về năng lực kiểm soát nguồn lực sản xuất (tăng tỷ lệ vay vốn), năng lực tiếp thu và ứng dụng kiến thức, kỹ năng (tăng tham gia tập huấn), năng lực thu thập, phân tích thông tin và năng lực tham gia, ra quyết định, thụ hưởng thành quả. Luận án cũng phân tích các yếu tố vĩ mô và vi mô ảnh hưởng đến quyền năng kinh tế của phụ nữ nông thôn, từ đó đề xuất các giải pháp về chính sách, nâng cao năng lực kiểm soát nguồn lực, tiếp thu kiến thức, quản lý thông tin, tham gia ra quyết định, và nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX cũng như năng lực tự chủ của phụ nữ. Luận án cũng đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.