Luận án Thừa kế thế vị theo pháp luật Việt Nam

Tên luận án:

THỪA KẾ THẾ VỊ THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Ngành:

Luật Kinh tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Thừa kế thế vị theo pháp luật Việt Nam" là công trình nghiên cứu tiến sĩ chuyên sâu, xuất phát từ tính cấp thiết của việc hoàn thiện pháp luật về thừa kế thế vị trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự phức tạp của các tranh chấp tài sản. Thừa kế thế vị là một hình thức thừa kế theo pháp luật, cho phép con, cháu của người thừa kế thế vào vị trí của người thừa kế đã chết để hưởng di sản.

Mục đích chính của luận án là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về thừa kế thế vị, đánh giá thực trạng các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam, từ đó đề xuất các phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện chế định này. Để đạt được mục tiêu đó, luận án đã thực hiện các nhiệm vụ như nghiên cứu, phân tích lý luận; đánh giá thực trạng pháp luật (đặc biệt là Bộ luật Dân sự 1995, 2005, 2015) và thực tiễn áp dụng; đồng thời chỉ ra những khó khăn, vướng mắc, bất cập hiện hữu.

Luận án được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận duy vật lịch sử, duy vật biện chứng, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về cải cách tư pháp, có tham khảo pháp luật quốc tế. Những đóng góp quan trọng của luận án bao gồm việc tập hợp và đánh giá có hệ thống các công trình khoa học liên quan, phân tích rõ các vấn đề lý luận, nội dung pháp luật điều chỉnh, các yếu tố tác động và ý nghĩa của thừa kế thế vị. Nghiên cứu sinh cũng đã chỉ ra những hạn chế, bất cập trong quy định hiện hành của BLDS 2015 và thực tiễn áp dụng, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể để khắc phục.

Về ý nghĩa khoa học, luận án góp phần phát triển và hoàn thiện lý luận về thừa kế thế vị. Về ý nghĩa thực tiễn, các kiến nghị và giải pháp được đưa ra có giá trị tham khảo thiết thực cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và quá trình sửa đổi, hoàn thiện pháp luật về thừa kế thế vị ở Việt Nam, đảm bảo quyền lợi chính đáng của các chủ thể và phù hợp với đạo lý, truyền thống dân tộc. Luận án nhấn mạnh rằng dù quy định về thừa kế thế vị đã có những tiến bộ, vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để giải quyết triệt để các vướng mắc trong thực tiễn.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu
  • 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án:
  • 2.1. Mục đích nghiên cứu của luận án:
  • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án:
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án:
  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án:
  • 4.1. Phương pháp luận:
  • 4.2. Phương pháp nghiên cứu:
  • 5. Những đóng góp của luận án
  • 6. Ý nghĩa khoa học của luận án
  • 7. Kết cấu của luận án:

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ THỪA KẾ THẾ VỊ

  • 1.1. Tình hình nghiên cứu
  • 1.1.1. Nhóm các công trình nghiên cứu về thừa kế và thừa kế theo pháp luật nói chung :
  • 1.1.2. Nhóm các công trình nghiên cứu về thừa kế thế vị
  • 1.2. Nhận xét về tình hình nghiên cứu
  • 1.2.1. Nhận xét tổng quát
  • 1.2.2. Những nội dung nghiên cứu đã thống nhất
  • 1.2.3. Những nội dung chưa được nghiên cứu, nghiên cứu chưa rõ ràng và đầy đủ trong các công trình nghiên cứu đã công bố
  • 1.3. Những vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu trong Luận án
  • Kết luận Chương 1

• Chương 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT THỪA KẾ VÀ THỪA KẾ THẾ VỊ

  • 2.1. Một số vấn đề lý luận về pháp luật thừa kế
  • 2.1.1. Khái niệm thừa kế, quyền thừa kế, pháp luật thừa kế
  • 2.1.1.1. Khái niệm thừa kế
  • 2.1.1.2. Khái niệm quyền thừa kế
  • 2.1.1.3. Khái niệm pháp luật thừa kế
  • 2.1.2. Nguyên tắc cơ bản của pháp luật thừa kế
  • 2.1.2.1. Nguyên tắc tôn trọng ý chí của người có quyền thừa kế
  • 2.1.2.3. Nguyên tắc cá nhân người thừa kế phải còn sống vào thời điểm mở thừa kế;
  • 2.1.2.4. Nguyên tắc thống nhất giữa quyền và nghĩa vụ trong quan hệ thừa kế
  • 2.1.2.5. Nguyên tắc bảo vệ quyền lợi của người thừa kế không thuộc hàng thừa kế
  • 2.1.3. Di sản thừa kế
  • 2.1.4. Người thừa kế
  • 2.1.5. Ý nghĩa của chế định thừa kế trong pháp luật hiện đại
  • 2.2. Một số vấn đề lý luận về thừa kế thế vị
  • 2.2.1. Khái niệm thừa kế thế vị
  • 2.2.2. Nguyên tắc hưởng thừa kế thế vị
  • 2.2.2.1. Thừa kế thế vị không phát sinh trên cơ sở thừa kế theo di chúc
  • 2.2.2.2. Người thừa kế thế vị phải là con cháu trực hệ của người chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người để lại di sản
  • 2.2.2.3. Người thừa kế thế vị phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết
  • 2.2.2.4. Người thừa kế thế vị chỉ được hưởng phần di sản mà bố, mẹ họ được hưởng nếu còn sống
  • 2.2.3. Điều kiện hưởng thừa kế thế vị
  • 2.2.4. Di sản thừa kế thế vị
  • 2.2.5. Người thừa kế thế vị
  • 2.2.6. Ý nghĩa của quy định pháp luật về thừa kế thế vị
  • 2.3. Lịch sử ra đời quy định pháp luật về thừa kế thế vị
  • Kết luận chương 2

• Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ THỪA KẾ THẾ VỊ Ở VIỆT NAM

  • 3.1. Thực trạng pháp luật về thừa kế thế vị ở Việt Nam hiện nay
  • 3.1.1. Các trường hợp được hưởng thừa kế thế vị
  • 3.1.1.1. Thừa kế thế vị theo quan hệ huyết thống
  • 3.1.1.2. Thừa kế thế vị theo quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng:
  • 3.1.1.3. Thừa kế thế vị trong trường hợp sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm
  • 3.1.2. Các trường hợp loại trừ thừa kế thế vị
  • 3.1.2.1. Trường hợp không được quyền hưởng di sản
  • 3.1.2.2. Trường hợp người thừa kế thế vị từ chối nhận di sản
  • 3.1.2.3. Trường hợp người thừa kế thế vị bị truất quyền hưởng di sản
  • 3.2. Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về thừa kế thế vị ở Việt Nam
  • 3.2.1. Thừa kế thế vị của cháu, chắt
  • 3.2.2. Thừa kế thế vị của con nuôi với cha nuôi, mẹ nuôi
  • 3.2.3. Thừa kế thế vị của con riêng với bố dượng, mẹ kế
  • 3.2.4. Thừa kế thế vị trong trường hợp sinh con bằng thụ tinh trong ống nghiệm
  • Kết luận chương 3

• Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THỪA KẾ THẾ VỊ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

  • 4.1. Phương hướng hoàn thiện pháp luật về thừa kế thế vị ở Việt Nam hiện nay
  • 4.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về thừa kế thế vị ở Việt Nam hiện nay
  • 4.2.1. Giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về thừa kế thế vị
  • 4.2.1.1. Thừa kế thế vị của cháu, chắt theo Điều 652 BLDS 2015
  • 4.2.1.2. Thừa kế thế vị giữa con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi theo Điều 653 BLDS 2015
  • 4.2.1.3. Thừa kế thế vị giữa con riêng và bố dượng, mẹ kế
  • 4.2.1.4. Thừa kế thế vị trong trường hợp sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản
  • 4.2.2. Giải pháp đảm bảo thực thi có hiệu quả pháp luật về thừa kế thế vị ở Việt Nam
  • 4.2.2.1. Giải pháp nâng cao nhận thức pháp luật
  • 4.2.2.2. Giải pháp nâng cao năng lực thực hiện pháp luật
  • 4.2.3. Giải pháp liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của hệ thống Tòa án nhân dân ở Việt Nam hiện nay
  • Kết luận chương 4
• KẾT LUẬN
• NHỮNG CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN