NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN MỘT SỐ LĨNH VỰC KINH TẾ - XÃ HỘI CHO THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
KHÍ TƯỢNG VÀ KHÍ HẬU HỌC (TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC TRÁI ĐẤT)
Luận án này tập trung vào việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH) và nước biển dâng (NBD) tại thành phố Đà Nẵng, một trong những khu vực ven biển điển hình của miền Trung Việt Nam, vốn chịu ảnh hưởng nặng nề từ các hiện tượng này. Mục tiêu chính là xây dựng mô hình đánh giá tác động và mức độ dễ bị tổn thương do BĐKH cho Đà Nẵng, đồng thời định lượng các tác động và mức độ dễ bị tổn thương chính đến một số lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Điểm mới của nghiên cứu là việc định lượng tác động của BĐKH đến ngập lụt trong nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải; biến đổi năng suất và thời gian sinh trưởng của lúa, ngô trong sản xuất nông nghiệp, cùng với việc định lượng mức độ dễ bị tổn thương cho các lĩnh vực này.
Về phương pháp, luận án đã phân tích xu thế biến đổi của các yếu tố khí tượng cực đoan dựa trên kịch bản BĐKH và NBD do Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố năm 2012. Công trình sử dụng kết hợp nhiều mô hình toán như NAM và MIKE 11 để xây dựng kịch bản ngập lụt, xâm nhập mặn, và mô hình DSSAT để tính toán biến đổi năng suất, thời gian sinh trưởng của cây trồng nông nghiệp. Phương pháp đánh giá tính dễ bị tổn thương dựa trên cách tiếp cận chung của IPCC, kết hợp với cách tiếp cận dựa trên rủi ro, và sử dụng phương pháp trọng số không bằng nhau của Iyengar & Sudarshan để tính toán chỉ số dễ bị tổn thương cho 3 lĩnh vực chính: xã hội, năng lượng và công nghiệp, giao thông và đô thị.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhiệt độ trung bình năm tại Đà Nẵng có xu thế tăng nhẹ, lượng mưa năm có xu thế tăng trong các thập kỷ gần đây, nhưng có sự biến đổi theo mùa. BĐKH và NBD dự kiến làm tăng dòng chảy mùa lũ, giảm dòng chảy mùa kiệt, gây gia tăng ngập lụt và xâm nhập mặn. Năng suất lúa và ngô được dự báo sẽ giảm, cùng với thời gian sinh trưởng bị rút ngắn trong các giai đoạn tương lai. Đánh giá tính dễ bị tổn thương cho thấy lĩnh vực xã hội và năng lượng - công nghiệp có mức độ tổn thương trung bình, trong khi lĩnh vực giao thông và đô thị có mức độ tổn thương cao, đặc biệt tại các quận ven biển như Thanh Khê và Hải Châu.