Luận án Chính sách Thương mại biên giới của Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế

Tên luận án:

CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI BIÊN GIỚI CỦA VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ

Ngành:

Quản lý công

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI BIÊN GIỚI CỦA VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ" nghiên cứu vai trò thiết yếu của thương mại biên giới (TMBG) đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo, và chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Nhận định TMBG là cơ chế đặc thù không bị ràng buộc bởi các quy định của WTO, nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết phải hoàn thiện các chính sách TMBG của Việt Nam.

Mục tiêu của luận án là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, đánh giá thực trạng chính sách TMBG của Việt Nam, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế (Mỹ, Trung Quốc, Thái Lan) để đề xuất các giải pháp toàn diện. Các nhiệm vụ nghiên cứu chính bao gồm tổng quan các công trình đã có để xác định khoảng trống, hệ thống hóa các lý thuyết liên quan, và đánh giá chi tiết quá trình thực thi chính sách TMBG từ năm 2015-2022, làm rõ những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân. Luận án cũng dự báo các xu hướng tương lai và đề xuất quan điểm, mục tiêu, định hướng hoàn thiện chính sách TMBG đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035.

Đóng góp chính của luận án là hệ thống hóa khái niệm chính sách TMBG, nội hàm, các yếu tố ảnh hưởng, phương pháp và nguyên tắc xây dựng, cùng với khung phân tích và tiêu chí đánh giá. Luận án chỉ ra những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân cụ thể, từ đó đề xuất bảy nhóm giải pháp hoàn thiện chính sách TMBG liên quan đến hàng hóa, thương nhân, thuế phí, chợ biên giới, cơ chế quản lý và các chính sách hỗ trợ. Đồng thời, luận án kiến nghị Chính phủ xem xét tái thiết lập Ủy ban Chỉ đạo quốc gia về TMBG, xây dựng Chiến lược tổng thể TMBG và rà soát các luật hiện hành để ban hành Luật TMBG quốc gia, nhằm tối đa hóa lợi ích và vượt qua thách thức trong quá trình hội nhập.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

  • 1.1. NỘI DUNG TỔNG QUAN
    • 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về chính sách thương mại
      • 1.1.1.1. Các công trình nghiên cứu quốc tế.
      • 1.1.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước.
    • 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về chính sách TMBG
      • 1.1.2.1. Các công trình nghiên cứu quốc tế.
      • 1.1.2.2. Các công trình nghiên cứu trong nước.
    • 1.1.3. Các lý thuyết liên quan đến chính sách TMBG
      • 1.1.3.1. Lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith.
      • 1.1.3.2. Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo.
      • 1.1.3.3. Lý thuyết Heckscher - Ohlin.
      • 1.1.3.4. Lý thuyết về năng lực cạnh tranh quốc gia.
      • 1.1.3.5. Lý thuyết cực tăng trưởng.
      • 1.1.3.6. Các lý thuyết hội nhập kinh tế khu vực và hợp tác kinh tế qua biên giới.
  • 1.2. ĐÁNH GIÁ KHÁI QUÁT CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU
    • 1.2.1. Những kết quả đạt được chủ yếu của các công trình nghiên cứu trước đây
      • 1.2.1.1. Về lý luận
      • 1.2.1.2. Về thực tiễn
    • 1.2.2. Những khoảng trống nghiên cứu và nhiệm vụ đặt ra cho Luận án

• CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH TMBG TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ

  • 2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TMBG VÀ CHÍNH SÁCH TMBG
    • 2.1.1. Khái quát chung về TMBG
      • 2.1.1.1. Khái niệm và đặc trưng
      • 2.1.1.2. Vai trò của TMBG
    • 2.1.2. Khái quát chung về chính sách TMBG trong quá trình hội nhập quốc tế
      • 2.1.2.1. Khái niệm chính sách TMBG
      • 2.1.2.2. Yêu cầu cơ bản đối với chính sách TMBG trong quá trình hội nhập quốc tế
      • 2.1.2.3. Nguyên tắc xây dựng chính sách TMBG trong quá trình hội nhập quốc tế
      • 2.1.2.4. Phương pháp thực hiện chính sách TMBG
      • 2.1.2.5. Sự cần thiết hoàn thiện chính sách TMBG trong quá trình hội nhập quốc tế
  • 2.2. NỘI DUNG VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH TMBG TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ
    • 2.2.1. Nội dung chính sách TMBG trong quá trình hội nhập quốc tế
      • 2.2.1.1. Chính sách về hàng hóa
      • 2.2.1.2. Chính sách về thương nhân và cư dân biên giới
      • 2.2.1.3. Chính sách về thuế, phí và lệ phí
      • 2.2.1.4. Chính sách về chợ biên giới
      • 2.2.1.5. Cơ chế quản lý và điều hành TMBG
      • 2.2.1.6. Chính sách hỗ trợ TMBG
    • 2.2.2. Khung phân tích chính sách TMBG và tiêu chí đánh giá sự phát triển của TMBG trong quá trình hội nhập quốc tế
    • 2.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách TMBG trong quá trình hội nhập quốc tế
      • 2.2.3.1. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội
      • 2.2.3.2. Chính sách TMBG của nước có chung biên giới
      • 2.2.3.3. Mối quan hệ giữa hai nước có chung biên giới
      • 2.2.3.4. Môi trường quốc tế và khu vực
  • 2.3. CHÍNH SÁCH TMBG CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
    • 2.3.1. Chính sách TMBG của Mỹ
    • 2.3.2. Chính sách TMBG của Trung Quốc
    • 2.3.3. Chính sách TMBG của Thái Lan
    • 2.3.4. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

• CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TMBG CỦA VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ

  • 3.1. KHÁI QUÁT SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ HẠ TẦNG TMBG CỦA VIỆT NAM
    • 3.1.1. Khái quát sự phát triển kinh tế - xã hội các tỉnh biên giới của Việt Nam
    • 3.1.2. Khái quát sự phát triển hạ tầng TMBG của Việt Nam
      • 3.1.2.1. Hệ thống cửa khẩu biên giới đất liền
      • 3.1.2.2. Hệ thống Khu Kinh tế cửa khẩu
      • 3.1.2.3. Mạng lưới chợ biên giới
      • 3.1.2.4. Hệ thống kho hàng hóa
      • 3.1.2.5. Hệ thống Trung tâm thương mại, siêu thị
      • 3.1.2.6. Hệ thống Trung tâm logistics
      • 3.1.2.7. Hệ thống Cửa hàng bán lẻ
      • 3.1.2.8. Hệ thống hạ tầng thương mại khác
  • 3.2. THỰC TRẠNG XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TMBG CỦA VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ
    • 3.2.1. Cơ chế, chính sách hợp tác TMBG của Việt Nam
      • 3.2.1.1. Hợp tác song phương với các nước có chung biên giới
      • 3.2.1.2. Hợp tác đa phương với các nước trong khu vực
    • 3.2.2. Thực trạng các nội dung chính sách TMBG của Việt Nam
      • 3.2.2.1. Chính sách về hàng hóa
      • 3.2.2.2. Chính sách về thương nhân và cư dân biên giới
      • 3.2.2.3. Chính sách về thuế, phí và lệ phí
      • 3.2.2.4. Chính sách về chợ biên giới
      • 3.2.2.5. Cơ chế quản lý và điều hành TMBG
      • 3.2.2.6. Chính sách hỗ trợ TMBG
  • 3.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH TMBG CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2015 - 2022
    • 3.3.1. Những kết quả đạt được
    • 3.3.2. Những hạn chế, tồn tại
    • 3.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại
      • 3.3.3.1. Nguyên nhân khách quan
      • 3.3.3.2. Nguyên nhân chủ quan

• CHƯƠNG 4: HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TMBG CỦA VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ

  • 4.1. BỐI CẢNH VÀ DỰ BÁO CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH TMBG CỦA VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ
    • 4.1.1. Bối cảnh quốc tế và trong nước
      • 4.1.1.1. Bối cảnh quốc tế
      • 4.1.1.2. Bối cảnh khu vực
      • 4.1.1.3. Bối cảnh quan hệ hợp tác trong khu vực
      • 4.1.1.4. Bối cảnh trong nước
    • 4.1.2. Dự báo các yếu tố tác động đến chính sách TMBG của Việt Nam
      • 4.1.2.1. Một thị trường đơn nhất và cơ sở sản xuất chung
      • 4.1.2.2. Một khu vực kinh tế cạnh tranh
      • 4.1.2.3. Phát triển kinh tế cân bằng và hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu
      • 4.1.2.4. Dự báo về tăng trưởng lưu lượng hàng hóa, người và phương tiện qua biên giới
      • 4.1.2.5. Xu hướng thị trường trong nước
      • 4.1.2.6. Những thuận lợi và thách thức trong quản lý và phát triển TMBG
  • 4.2. QUAN ĐIỂM, NGUYÊN TẮC VÀ ĐỊNH HƯỚNG ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH TMBG CỦA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030, TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2035
    • 4.2.1. Quan điểm
    • 4.2.2. Nguyên tắc
    • 4.2.3. Mục tiêu
      • 4.2.3.1. Mục tiêu tổng quát
      • 4.2.3.2. Mục tiêu cụ thể
    • 4.2.4. Định hướng
  • 4.3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TMBG CỦA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030, TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2035
    • 4.3.1. Giải pháp đối với chính sách về hàng hóa
    • 4.3.2. Giải pháp đối với chính sách về thương nhân và cư dân biên giới
    • 4.3.3. Giải pháp đối với chính sách về thuế, phí và lệ phí
    • 4.3.4. Giải pháp đối với chính sách về chợ biên giới
    • 4.3.5. Giải pháp đối với cơ chế quản lý và điều hành TMBG
    • 4.3.6. Giải pháp đối với chính sách hỗ trợ TMBG
      • 4.3.6.1. Về hạ tầng kỹ thuật và thủ tục hành chính
      • 4.3.6.2. Về hậu cần thương mại
      • 4.3.6.3. Về tài chính, tiền tệ
      • 4.3.6.4. Về thông tin TMBG
      • 4.3.6.5. Về xúc tiến TMBG
    • 4.3.7. Các giải pháp khác
      • 4.3.7.1. Nâng cao nhận thức về TMBG
      • 4.3.7.2. Tiếp tục hoàn thiện thể chế TMBG, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật về hoạt động TMBG
      • 4.3.7.3. Coi trọng công tác xây dựng Chiến lược, Quy hoạch, Kế hoạch, Chương trình, Đề án phát triển TMBG
      • 4.3.7.4. Khai thác triệt để, hiệu quả nguồn lực, lợi thế của tuyến biên giới và đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tuyến biên giới trong điều kiện mới
      • 4.3.7.5. Ứng dụng khoa học công nghệ thúc đẩy các phương thức kinh doanh thương mại mới
      • 4.3.7.6. Đẩy mạnh công tác hội nhập quốc tế và liên kết vùng trong hợp tác phát triển kinh tế - TMBG
      • 4.3.7.7. Chính sách cán bộ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
      • 4.3.7.8. Đất đai và môi trường tuyến biên giới
      • 4.3.7.9. An ninh quốc phòng và quản lý thị trường biên giới