Tên luận án:
BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN CÔNG DÂN TRONG HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
Ngành:
Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN CÔNG DÂN TRONG HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY" của Lê Ngọc Duy tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết, có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Hiến pháp 2013 lần đầu tiên ghi nhận chế định quyền con người, quyền công dân. Đề tài xuất phát từ thực trạng còn tồn tại một số vi phạm quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng, dù Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) đã có nhiều đổi mới trong việc thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.
Mục đích nghiên cứu của luận án là cung cấp luận cứ khoa học để làm sáng tỏ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của VKSND ở Việt Nam hiện nay, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và đảm bảo thực hiện. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm phân tích tổng quan tình hình nghiên cứu, xây dựng và làm rõ các vấn đề lý luận, phân tích thực trạng (kết quả đạt được, hạn chế, nguyên nhân) và đề xuất các quan điểm, kiến nghị hoàn thiện pháp luật.
Phạm vi nghiên cứu của luận án tập trung vào hoạt động bảo vệ quyền con người, quyền công dân của VKSND trong ba lĩnh vực tố tụng: hình sự, dân sự và hành chính, dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan và khảo sát thực tiễn từ năm 2011 đến 2018 trên phạm vi toàn quốc. Luận án sử dụng các cơ sở lý luận về quyền lực nhân dân, quyền con người, vai trò của VKSND và các phương pháp nghiên cứu như phân tích, tổng hợp, cấu trúc hệ thống, luật học so sánh và thống kê.
Những đóng góp mới của luận án là xây dựng hệ thống lý luận toàn diện về bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của VKSND (bao gồm khái niệm, cơ chế, vai trò, chức năng, nội dung, hình thức, phương thức và các yếu tố tác động), phân tích các quy định pháp luật hiện hành, thực trạng vi phạm và kết quả đạt được, cũng như đề xuất hệ thống quan điểm và giải pháp. Luận án có ý nghĩa lý luận trong việc bổ sung hệ thống lý luận khoa học pháp lý và ý nghĩa thực tiễn là tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu, giảng dạy pháp luật.
Kết luận chương 2 và 3 cung cấp cái nhìn tổng thể về các quy định pháp luật và thực tiễn thi hành, chỉ ra các vi phạm từ phía cơ quan điều tra, VKSND và Tòa án, đồng thời đánh giá những kết quả đạt được cùng các hạn chế, vướng mắc và nguyên nhân. Chương 4 tập trung đề xuất các quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật, đổi mới tổ chức và hoạt động của VKSND, nâng cao chất lượng đội ngũ Kiểm sát viên và tăng cường cơ sở vật chất, nhằm bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng, phù hợp với chiến lược cải cách tư pháp và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Mục lục chi tiết:
Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài của luận án
- 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài của luận án
- 1.1.1. Nhóm công trình nghiên cứu các vấn đề lý luận về bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân
- 1.1.2. Nhóm công trình nghiên cứu thực trạng về bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân
- 1.1.3. Nhóm công trình nghiên cứu về quan điểm, giải pháp bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân
- 1.2. Nhận xét về tình hình nghiên cứu và những vấn đề nghiên cứu tiếp tục đặt ra
- 1.2.1. Những nội dung nghiên cứu đã sáng tỏ và được luận án kế thừa, phát triển trong nghiên cứu đề tài
- 1.2.2. Những vấn đề liên quan đến chủ đề luận án nhưng chưa được giải quyết thấu đáo hoặc chưa được đặt ra trong các công trình nghiên cứu đã công bố
- 1.2.3. Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
- 1.2.4. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án
Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN CÔNG DÂN TRONG HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
- 2.1. Khái quát chung về bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.1.1. Khái niệm và cơ chế bảo vệ quyền con người, quyền công dân
- 2.1.1.1. Khái niệm bảo vệ quyền con người, quyền công dân
- 2.1.1.2. Cơ chế bảo vệ quyền con người, quyền công dân
- 2.1.2. Vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân trong bảo vệ quyền con người, quyền công dân
- 2.1.3. Khái niệm hoạt động tố tụng và ý nghĩa của hoạt động tố tụng trong bảo vệ quyền con người, quyền công dân
- 2.1.3.1. Khái niệm hoạt động tố tụng và mối quan của hoạt động tố tụng với quyền con người, quyền công dân
- 2.1.3.2. Ý nghĩa của hoạt động tố tụng trong bảo vệ quyền con người, quyền công dân
- 2.1.4. Khái niệm, đặc điểm về bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.2. Nội dung và hình thức bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.2.1. Nội dung bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.2.1.1. Chủ thể được bảo vệ và quyền của chủ thể được bảo vệ trong hoạt động tố tụng
- 2.2.1.2. Phát hiện hành vi vi phạm quyền con người, quyền công dân
- 2.2.1.3. Ngăn chặn hành vi vi phạm quyền con người, quyền công dân
- 2.2.1.4. Xử lý hành vi vi phạm quyền con người, quyền công dân và truy cứu trách nhiệm pháp lý của người vi phạm
- 2.2.1.5. Khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của người bị vi phạm
- 2.2.2. Hình thức bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.2.2.1. Quyết định của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.2.2.2. Kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.2.2.3. Kiến nghị của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.2.2.4. Yêu cầu của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.3. Phương thức bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.3.1. Phương thức bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong tố tụng hình sự của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.3.1.1. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân trọng tố tụng hình sự của Viện kiểm sát nhân dân thông qua hoạt động thực hành quyền công tố
- 2.3.1.2. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong tố tụng hình sự của Viện kiểm sát nhân dân thông qua hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự
- 2.3.1.3. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong tố tụng hình sự thông qua hoạt động điều tra tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp và tham nhũng trong hoạt động tư pháp của cơ quan điều tra – Viện kiểm sát nhân dân tối cao
- 2.3.2. Phương thức bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong tố tụng dân sự và tố tụng hành chính của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.4. Các yếu tố tác động đến bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.4.1. Yếu tố chính trị - xã hội, ý thức pháp luật của người dân
- 2.4.2. Yếu tố pháp luật
- 2.4.3. Yếu tố tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân
- 2.4.4. Yếu tố trình độ, năng lực của cán bộ, Kiểm sát viên, lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân các cấp
- 2.4.5. Yếu tố nguồn lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động ngành kiểm sát
- 2.4.6. Yếu tố cơ chế phối hợp giữa Viện kiểm sát nhân dân với các cơ quan khác trong hoạt động tố tụng
- 2.4.7. Yếu tố thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan, người có thẩm quyền của ngành Kiểm sát
Chương 3. THỰC TRẠNG BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN CÔNG DÂN TRONG HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
- 3.1. Những quy định của pháp luật về bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân ở nước ta hiện nay
- 3.1.1. Quy định của pháp luật về bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong tố tụng hình sự của Viện kiểm sát nhân dân ở nước ta hiện nay
- 3.1.1.1. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong giai đoạn khởi tố, điều tra vụ án hình sự của Viện kiểm sát
- 3.1.1.2. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong giai đoạn truy tố của Viện kiểm sát
- 3.1.1.3. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong giai đoạn xét xử các vụ án hình sự của Viện kiểm sát
- 3.1.1.4. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động điều tra tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao
- 3.1.2. Quy định của pháp luật về bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong tố tụng dân sự và tố tụng hành chính của Viện kiểm sát
- 3.1.2.1. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân thông qua hoạt động kiểm sát trả lại đơn khởi kiện, đơn yêu cầu hoặc kiểm sát thụ lý vụ án
- 3.1.2.2. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân thông qua việc tham gia phiên toà, phiên họp giải quyết vụ việc dân sự, vụ án hành chính của Viện kiểm sát
- 3.1.2.3. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân thông qua việc Kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về việc giải quyết vụ việc dân sự, vụ án hành chính tại phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm
- 3.1.2.4. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân thông qua thẩm quyền xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ của Viện kiểm sát
- 3.1.2.5. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân thông qua thẩm quyền kháng nghị bản án, quyết định của tòa án có vi phạm pháp luật theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm
- 3.2. Thực trạng vi phạm quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng
- 3.2.1. Vi phạm quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng từ phía Cơ quan điều tra
- 3.2.2. Vi phạm quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng từ phía Viện kiểm sát
- 3.2.3. Vi phạm quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng từ phía Tòa án
- 3.3. Thực tiễn bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát dân nhân ở nước ta hiện nay
- 3.3.1. Những kết quả đạt được
- 3.3.1.1. Trong tố tụng hình sự
- a. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân thông qua thực hành quyền công tố và kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố
- b. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân thông qua kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam
- c. Bảo vệ quyền con người thông qua thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra
- d. Bảo vệ quyền con người thông qua thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn truy tố
- đ. Bảo vệ quyền con người thông qua thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử các vụ án hình sự
- e. Bảo vệ quyền con người thông qua hoạt động của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân
- 3.3.1.2. Bảo vệ quyền con người trong tố tụng dân sự, tố tụng hành chính của Viện kiểm sát nhân dân
- a. Bảo vệ quyền con người thông qua kiểm sát việc giải quyết các vụ, việc dân sự
- b. Bảo vệ quyền con người thông qua kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính
- 3.3.2. Một số hạn chế, vướng mắc và nguyên nhân của những hạn chế, vướng mắc
- 3.3.2.1. Một số hạn chế, vướng mắc
- a. Hạn chế, vướng mắc của Viện kiểm sát nhân dân khi thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp trong bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong tố tụng hình sự
- b. Hạn chế, vướng mắc của Viện kiểm sát nhân dân khi kiểm sát hoạt động xét xử của Tòa án trong bảo vệ quyền con người, trong tố tụng dân sự và tố tụng hành chính
- 3.3.2.2. Nguyên nhân của những hạn chế, vướng mắc
- a. Nguyên nhân chủ quan
- b. Nguyên nhân khách quan
Chương 4. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN CÔNG DÂN TRONG HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
- 4.1. Quan điểm bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân ở nước ta hiện nay
- 4.1.1. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân dựa trên cơ sở chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước về nhân tố con người
- 4.1.2. Bảo vệ QCN,QCD trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân gắn với chiến lược cải cách tư pháp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay
- 4.1.3. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
- 4.1.4. Bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân ở nước ta hiện nay đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế
- 4.2. Giải pháp bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân ở Việt Nam hiện nay
- 4.2.1. Hoàn thiện pháp luật tố tụng sự bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân
- 4.2.1.1. Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự
- a. Sửa đổi, bổ sung một số quy định của chế định các biện pháp ngăn chặn
- b. Kiến nghị quy định thẩm quyền của Viện kiểm sát nhân dân trong việc truy tố hoặc không truy tố (lựa chọn truy tố)
- c. Kiến nghị quy định về thẩm quyền của Viện kiểm sát nhân dân trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự
- d. Kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số quy định của chế định Biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt trong BLTTHS năm 2015
- e. Sửa đổi, bổ sung các quy định cụ thể liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Kiểm sát viên trong tố tụng hình sự
- 4.2.1.2. Hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự, tố tụng hành chính
- a. Sửa đổi, bổ sung một số quy định của Bộ Luật Tố tụng dân sự năm 2015
- b. Sửa đổi, bổ sung một số quy định trong Luật Tố tụng hành chính năm 2015
- c. Sửa đổi, bổ sung các quy định về vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng dân sự, tố tụng hành chính
- 4.2.2. Nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, nhận thức và quyền làm chủ của nhân dân
- 4.2.3. Tiếp tục đổi mới về tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân
- 4.2.3.1. Đổi mới về tổ chức bộ máy của Viện kiểm sát nhân dân các cấp
- 4.2.3.2. Đổi mới phương thức quản lý, điều hành trong ngành Kiểm sát nhân dân
- 4.2.3.3. Nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện kiểm sát nhân dân
- 4.2.3.4. Tăng cường quan hệ phối hợp giữa Viện kiểm sát nhân dân với cơ quan điều tra và Tòa án
- 4.2.4. Nâng cao chất lượng đội ngũ Kiểm sát viên của Viện kiểm sát nhân dân
- 4.2.5. Tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện làm việc, chế độ lương, phụ cấp ưu đãi đối với đội ngũ Kiểm sát viên