Tên luận án:
NGHIÊN CỨU ĐẶC TÍNH MÔI TRƯỜNG ĐẤT, NƯỚC ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG PHÁT TRIỂN CÂY MẤM ĐEN (AVICENNIA OFFICINALIS L.) VÙNG BIỂN TÂY ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Ngành:
Chuyên ngành: Môi trường Đất và Nước
Mã ngành: 62 44 03 03
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Nghiên cứu đặc tính môi trường đất, nước ảnh hưởng đến khả năng phát triển cây Mấm đen (Avicennia officinalis L.) vùng biển Tây Đồng bằng sông Cửu Long" được thực hiện nhằm xác định các yếu tố môi trường đất và nước làm cơ sở phân vùng sinh thái rừng ngập mặn với loài cây Mấm đen, đánh giá khả năng thích nghi của loài này và đề xuất giải pháp phục hồi, phát triển bền vững rừng ngập mặn. Nghiên cứu tập trung vào vùng biển Tây Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là tỉnh Kiên Giang, và là công trình đầu tiên nghiên cứu về mối quan hệ giữa điều kiện môi trường với sự sinh trưởng và tái sinh của cây Mấm đen trong khu vực này với chế độ nhật triều và triều hỗn hợp.
Kết quả nghiên cứu đã phân chia vùng biển Tây Kiên Giang thành 2 vùng sinh thái chính và 4 tiểu vùng ven biển, dựa trên các đặc trưng về độ mặn, địa hình, loại đất và loài cây. Cây Mấm đen (Avicennia officinalis L.) được tìm thấy hiện diện rộng rãi trong các vùng sinh thái, trừ tiểu vùng 3 bị xói lở nghiêm trọng, và cho thấy mối tương đồng với các quần xã thực vật rừng ngập mặn khác, đặc biệt là loài ưu thế ở các bãi bồi.
Các yếu tố môi trường nước như độ mặn, pH, TSS, DO, COD, NH4 và đặc điểm môi trường đất bao gồm thành phần cơ giới, tính chất hóa học (tổng muối hòa tan, pH đất, EC đất, chất hữu cơ, NH4, NO3, P, K, Fe) được phân tích. Điều kiện khí hậu thủy văn nói chung phù hợp cho sự phát triển của cây Mấm đen. Độ mặn nước biển và đất có tương quan nghịch với sinh trưởng của cây Mấm đen, cho thấy độ mặn quá cao có thể ức chế sự phát triển, dù Mấm đen là loài chịu mặn. Thành phần cơ giới đất (tỷ lệ cát, sét) và hàm lượng chất hữu cơ cũng ảnh hưởng rõ rệt đến sinh trưởng.
Về kỹ thuật canh tác, các mức độ ngập khác nhau không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tái sinh cây con, nhưng có tác động rõ rệt đến chiều cao và diện tích lá. Phương pháp trồng bằng cây con (túi bầu) cho tỷ lệ sống và tốc độ sinh trưởng cao, giúp rừng khép tán nhanh hơn so với sạ hạt hoặc tái sinh tự nhiên, qua đó phát huy tác dụng phòng hộ và ổn định phù sa.
Luận án kết luận cây Mấm đen có khả năng thích nghi tốt và phát triển rộng trên các điều kiện môi trường đất, nước khác nhau, có thể được sử dụng làm cây tiên phong cho việc phát triển rừng ngập mặn ở các bãi bồi ven biển. Từ đó, đề xuất phát triển mạnh cây Mấm đen và áp dụng phương pháp ươm cây con để đẩy nhanh quá trình thành rừng, đồng thời cần tiếp tục nghiên cứu thêm các yếu tố môi trường trong các chế độ thủy văn khác.
Mục lục chi tiết:
Chương 1: GIỚI THIỆU
- 1.1 Đặt vấn đề
- 1.2 Mục tiêu nghiên cứu
- 1.2.1 Mục tiêu tổng quát
- 1.2.2 Mục tiêu cụ thể
- 1.3 Phạm vi, đối tượng nghiên cứu
- 1.4 Nội dung nghiên cứu
- 1.5 Cấu trúc luận án
- 1.6 Ý nghĩa nghiên cứu
- 1.7 Tính mới của đề tài
Chương 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
- 2.1. Các nghiên cứu trên thế giới
- 2.1.1 Các kết quả nghiên cứu về sự phân bố
- 2.1.2 Các kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa đất đến sự phát triển cây Mấm và rừng ngập mặn
- 2.1.3 Các kết quả nghiên cứu về sự mối quan hệ giữa nước đến sự phát triển cây Mấm và rừng ngập mặn
- 2.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam
- 2.2.1 Các kết quả nghiên cứu về sự phân bố rừng ngập mặn và cây Mấm đen trên các vùng khác nhau ở Việt Nam
- 2.2.2 Các kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa đất vùng ven biển khác nhau đến sự phát triển cây Mấm đen và các loài cây rừng ngập mặn
- 2.2.3 Các kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa nước vùng ven biển khác nhau đến sự phát triển cây Mấm đen và các loài cây rừng ngập mặn
- 2.3 Tình hình nghiên cứu về rừng ngập mặn ở vùng biển Tây thuộc tỉnh Kiên Giang
Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.1 Phương pháp nghiên cứu
- 3.1.1 Phương pháp nghiên cứu phân vùng sinh thái
- 3.1.2 Phương pháp nghiên cứu tổng quan rừng ngập mặn
- 3.1.3 Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến sự hiện diện cây Mấm đen trên các tiểu vùng sinh thái khu vực nghiên cứu
- 3.1.4 Phương pháp nghiên cứu kỹ thuật canh tác cây Mấm đen (Avicennia officinalis L.) khu vực bãi bồi tự nhiên
- 3.1.5 Phương pháp đánh giá thích nghi cho cây Mấm đen
- 3.2 Phương pháp xử lý số liệu
Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
- 4.1 Phân vùng sinh thái rừng ngập mặn và loài cây Mấm đen ven biển khu vực nghiên cứu
- 4.1.1 Phân vùng sinh thái rừng ngập mặn
- 4.1.2 Tổng quan rừng ngập mặn khu vực nghiên cứu
- 4.1.2.1 Thành phần loài thực vật khu vực nghiên cứu
- 4.1.2.2 Đặc điểm sinh trưởng các loài cây rừng ngập khu vực nghiên cứu
- 4.1.2.3 Phân tích mối quan hệ giữa các loài
- 4.1.2.4 Mối quan hệ giữa các quần xã khu vực nghiên cứu
- 4.2 Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến sự hiện diện cây Mấm đen trên các tiểu vùng sinh thái khu vực nghiên cứu
- 4.2.1 Ảnh hưởng của các yếu tố khí hậu - thủy văn và môi trường
- 4.2.1.1 Yếu tố khí hậu - thủy văn
- 4.2.1.2 Yếu tố môi trường nước tại khu vực nghiên cứu
- 4.2.1.3 Đặc điểm cao độ địa hình tại các tiểu vùng sinh thái
- 4.2.1.4 Đặc điểm môi trường đất tại các tiểu vùng sinh thái
- 4.2.2 Phân tích tương quan và hồi quy giữa các yếu tố môi trường đất, nước với đặc điểm sinh học của Mấm đen
- 4.2.2.1 Phân tích tương quan và hồi quy giữa môi trường nước và đặc điểm sinh học Mấm đen tại khu vực nghiên cứu
- 4.2.2.2 Phân tích tương quan và hồi quy giữa tính chất vật lý đất và đặc điểm sinh học Mấm đen khu vực nghiên cứu
- 4.2.2.3 Phân tích tương quan và hồi quy giữa tính chất hóa học đất và đặc điểm sinh học của Mấm đen khu vực nghiên cứu
- 4.3 Nghiên cứu kỹ thuật canh tác đến sự sinh trưởng của cây Mấm đen dưới tác động của vùng bãi bồi ngập triều biển Tây tỉnh Kiên Giang
- 4.3.1 Nghiên cứu khả năng tái sinh và sinh trưởng cây Mấm đen dưới tác động mực nước ngập (Thí nghiệm trong vườn ươm)
- 4.3.2 Kết quả nghiên cứu kỹ thuật canh tác cây Mấm đen (Avicennia officinalis L.) khu vực bãi bồi tự nhiên
- 4.3.2.1 Nghiên cứu trồng Mấm đen trong giai đoạn rừng chưa khép tán (bằng 3 biện pháp cây con, tái sinh tự nhiên và sạ hạt)
- 4.3.2.2 Kết quả trồng rừng thí nghiệm sau khi rừng khép tán khu vực bãi bồi
- 4.3.2.3 Kết quả nghiên cứu so sánh cấu trúc chiều cao và đường kính thân cây của rừng trồng thí nghiệm bãi bồi và rừng tự nhiên
- 4.4 Đánh giá thích nghi đất đai cho cây Mấm đen và đề xuất giải pháp phát triển cây mấm đen khu vực nghiên cứu
- 4.4.1. Phân cấp yếu tố thích nghi
- 4.4.2 Đánh giá mức độ thích nghi cho loài cây Mấm đen theo các tiểu vùng
- 4.4.3 Đánh giá diện tích thích nghi có khả năng trồng rừng ngập mặn và cây Mấm đen của tỉnh Kiên Giang
- 4.4.4 Đề xuất giải pháp phát triển rừng ngập mặn và cây Mấm đen khu vực nghiên cứu
- 4.4.4.1 Giải pháp bảo vệ môi trường đất và nước
- 4.4.4.2 Giải pháp trồng rừng
Chương 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ