Luận án Xây dựng chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả hiện nay (qua khảo sát tại Bình Dương)

Tên luận án:

XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ THEO HƯỚNG TINH GỌN, HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ HIỆN NAY (QUA KHẢO SÁT TẠI BÌNH DƯƠNG)

Ngành:

CHÍNH TRỊ HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Xây dựng chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả hiện nay (qua khảo sát tại Bình Dương)” của Nguyễn Thế Vinh, ngành Chính trị học, tập trung vào cải cách chính quyền đô thị trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng tại Việt Nam. Tính đến cuối năm 2023, tỷ lệ đô thị hóa đạt 42,7% và dự kiến vượt 50% vào năm 2030, đòi hỏi mô hình chính quyền đô thị hiệu quả theo Luật Tổ chức Chính quyền địa phương 2015.

Bình Dương là một điển hình với tốc độ đô thị hóa từ 24% (1997) lên hơn 82% (2021), đang hướng tới trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, tập trung phát triển bền vững và công nghệ. Tuy nhiên, tỉnh này vẫn đối mặt với thách thức trong sắp xếp bộ máy theo Nghị quyết 18-NQ/TW, như thiếu quyết tâm thực hiện, chồng chéo chức năng và cơ sở pháp lý chưa đầy đủ, là động lực chính cho nghiên cứu này.

Từ góc độ chính trị học, luận án nhằm cung cấp luận cứ khoa học và đề xuất quan điểm, giải pháp xây dựng chính quyền đô thị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả phù hợp với Việt Nam. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan tình hình nghiên cứu, khái quát lý luận, làm rõ thực trạng tại Bình Dương, và đề xuất quan điểm, giải pháp thúc đẩy quá trình này. Luận án đóng góp về mặt lý luận bằng cách cụ thể hóa tiêu chí chính quyền đô thị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và về mặt thực tiễn bằng cách đưa ra 4 quan điểm và 5 giải pháp phù hợp với điều kiện Việt Nam hiện nay, sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và lịch sử. Nghiên cứu mang lại cái nhìn sâu sắc về thách thức và cơ hội trong cải cách chính quyền đô thị, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tổ chức hợp lý và điều hành xã hội tại Bình Dương, đồng thời cung cấp bài học kinh nghiệm quý báu cho cải cách chính quyền đô thị trên toàn quốc.

Mục lục chi tiết:

MỞ ĐẦU

• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 4.1. Phương pháp luận chung
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 5.1. Ý nghĩa khoa học
• 5.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 6. Đóng góp mới của Đề tài
• 7. Kết cấu của Đề tài

Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI

• 1.1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU NGOÀI NƯỚC VỀ ĐÔ THỊ VÀ CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về đô thị
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về chính quyền đô thị
• 1.2. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC VỀ ĐÔ THỊ VÀ CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ THEO HƯỚNG TINH GỌN, HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ
• 1.2.2. Các công trình nghiên cứu về xây dựng chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả
• 1.3. ĐÁNH GIÁ NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN TẬP TRUNG NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Những kết quả đạt được
• 1.3.2. Những vấn đề đặt ra cho luận án cần tập trung nghiên cứu

Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ THEO HƯỚNG TINH GỌN, HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ

• 2.1. KHÁI NIỆM ĐÔ THỊ VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1.1. Khái niệm đô thị và đặc điểm của đô thị
• 2.1.1.1. Khái niệm đô thị
• 2.1.1.2. Về phân loại đô thị
• 2.1.1.3. Các đặc điểm cơ bản của đô thị
• 2.1.2. Thực trạng phát triển đô thị ở Việt Nam hiện nay
• 2.2. CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ Ở VIỆT NAM
• 2.2.1. Khái niệm chính quyền đô thị
• 2.2.2. Chính quyền đô thị và chính quyền nông thôn
• 2.2.3. Chủ trương của Đảng về xắp xếp hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả
• 2.3. CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ TINH THEO HƯỚNG GỌN, HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ
• 2.3.1. Quan niệm về chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả
• 2.3.2. Những tiêu chí đánh giá cụ thể của chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả
• 2.3.2.1. Tính tinh gọn của chính quyền đô thị
• 2.3.2.2. Tính hiệu lực của chính quyền đô thị
• 2.3.2.3. Tính hiệu quả của chính quyền đô thị
• 2.3.3. Cơ sở chính trị, pháp lý và những yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng chính quyền đô thị ở các tỉnh theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả
• 2.3.3.1. Cơ sở chính trị của việc xây dựng chính quyền đô thị ở các tỉnh theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả
• 2.3.3.2. Cơ sở pháp lý của việc xây dựng chính quyền đô thị ở các tỉnh theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả
• 2.3.3.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng chính quyền đô thị ở các tỉnh theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả
• 2.4. KINH NGHIỆM XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ TRÊN THẾ GIỚI VÀ NHỮNG GỢI Ý CHO VIỆT NAM
• 2.4.1. Kinh nghiệm xây dựng chính quyền đô thị ở Trung Quốc
• 2.4.2. Kinh nghiệm xây dựng chính quyền đô thị ở Hoa Kỳ
• 2.4.3. Kinh nghiệm xây dựng chính quyền đô thị ở Cộng hòa Liên bang Đức
• 2.4.5. Những kinh nghiệm rút ra đối với xây dựng chính quyền đô thị ở Việt Nam

Chương 3: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ THEO HƯỚNG TINH GỌN, HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ HIỆN NAY (QUA NGHIÊN CỨU Ở TỈNH BÌNH DƯƠNG) VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT

• 3.1. HIỆN TRẠNG ĐÔ THỊ VÀ CHÍNH QUYỀN CỦA CÁC ĐÔ THỊ Ở BÌNH DƯƠNG
• 3.1.1. Khái quát về tỉnh Bình Dương
• 3.1.2. Phát triển đô thị ở tỉnh Bình Dương trong giai đoạn từ 2016 đến nay
• 3.1.3. Cơ cấu tổ chức chính quyền ở các đô thị Bình Dương hiện nay
• 3.1.3.1. Cơ cấu tổ chức và chức năng, nhiệm vụ của HĐND và UBND các cấp của chính quyền đô thị
• 3.1.3.2. Cơ chế quản lý hành chính của chính quyền đô thị
• 3.2. THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ THEO HƯỚNG TINH GỌN, HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ Ở TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 3.2.1. Những nỗ lực thực hiện tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả bộ máy chính quyền tỉnh Bình Dương từ năm 2017 đến nay
• 3.2.2. Đánh giá bộ máy chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả ở tỉnh Bình Dương
• 3.2.2.1. Công tác tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị của tỉnh Bình Dương (trong đó có chính quyền đô thị)
• 3.2.2.2. Thực trạng hiệu lực của bộ máy của chính quyền đô thị ở tỉnh Bình Dương
• 3.2.2.3. Thực trạng hiệu quả điều hành của bộ máy của chính quyền đô thị ở tỉnh Bình Dương
• 3.2.3. So sánh việc xây dựng chính quyền đô thị ở Bình Dương với một số tỉnh tương đồng
• 3.3. HẠN CHẾ, NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN PHẢI GIẢI QUYẾT
• 3.3.1. Những hạn chế về xây dựng chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả ở Bình Dương
• 3.3.2. Nguyên nhân hạn chế về xây dựng chính quyền đô thị tỉnh gọn, hiệu lực, hiệu quả ở Bình Dương
• 3.3.3. Những vấn đề nảy sinh cần giải quyết

Chương 4: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ Ở CÁC TỈNH THEO HƯỚNG TINH GỌN, HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ

• 4.1. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ TINH GỌN, HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ
• 4.2.1. Xây dựng CQĐT theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả là khách quan, cấp bách và lâu dài, phù hợp xu hướng hiện đại của thế giới, có ý nghĩa toàn diện cả chính trị và hành chính, kinh tế, xã hội
• 4.1.2. Xây dựng chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả phải phù hợp với thể chế Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo hệ thống chính trị
• 4.1.3. Xây dựng chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả phải phù hợp với Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
• 4.1.4. Xây dựng chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả phải nhất quán, đồng bộ trong mỗi địa phương và gắn liền với phát huy dân chủ, nâng cao tính tự chủ của chính quyền địa phương
• 4.1.5. Xây dựng chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả phải phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và đặc thù của địa phương
• 4.2. GIẢI PHÁP XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ TINH GỌN, HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ TRONG GIAI ĐOẠN TIẾP THEO
• 4.2.1. Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân cần có quyết tâm cao trong chuyển đổi mô hình tổ chức chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả
• 4.2.2. Sớm xác định mô hình và thống nhất áp dụng mô hình tổ chức bộ máy chính quyền cụ thể cho các đô thị cấp tỉnh
• 4.2.3. Tiếp tục hoàn thiện thể chế về phân quyền, phân cấp giữa chính quyền địa phương với chính quyền các đô thị trực thuộc
• 4.2.4. Bảo đảm các điều kiện cần thiết cho mô hình chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả vận hành
• 4.2.5. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, phối hợp các cơ quan chức năng tổ chức tư vấn, sơ kết và tổng kết kinh nghiệm, hoàn thiện bộ máy chính quyền đô thị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả

KẾT LUẬN