Luận án Phân tích tiềm năng xuất khẩu hàng công nghệ cao của Việt Nam

Tên luận án:

PHÂN TÍCH TIỀM NĂNG XUẤT KHẨU HÀNG CÔNG NGHỆ CAO CỦA VIỆT NAM

Ngành:

Kinh tế Quốc tế (Mã ngành: 9310106)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Phân tích tiềm năng xuất khẩu hàng công nghệ cao của Việt Nam" tập trung vào vai trò quan trọng của xuất khẩu hàng công nghệ cao đối với tăng trưởng kinh tế. Đề tài đặt ra trong bối cảnh Việt Nam, một quốc gia đang phát triển với nhiều hạn chế về trình độ công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và vốn, nhưng đã đạt được những tiến bộ vượt bậc, trong đó xuất khẩu hàng công nghệ cao đóng góp đáng kể. Luận án nhằm lấp đầy khoảng trống nghiên cứu về tiềm năng xuất khẩu hàng công nghệ cao tại Việt Nam, một lĩnh vực còn tương đối mới và chưa thống nhất về cách xác định, đo lường.

Mục tiêu chung của luận án là phân tích tiềm năng xuất khẩu hàng công nghệ cao của Việt Nam để đưa ra các hàm ý chính sách. Các mục tiêu cụ thể bao gồm đánh giá tiềm năng xuất khẩu trên các khía cạnh cung ứng, chất lượng đầu vào, thị trường và chất lượng xuất khẩu; ước lượng tiềm năng, tính toán hiệu quả và phi hiệu quả xuất khẩu; đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến phi hiệu quả xuất khẩu như chính sách tự do kinh tế, chất lượng nguồn nhân lực, khả năng R&D và vốn FDI; và đề xuất hàm ý chính sách.

Luận án sử dụng cách tiếp cận biên ngẫu nhiên kết hợp mô hình trọng lực để ước lượng tiềm năng xuất khẩu và phương pháp tác động ngẫu nhiên để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phi hiệu quả xuất khẩu, với dữ liệu từ 73 quốc gia trong giai đoạn 2007-2019.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng Việt Nam đã đạt được tăng trưởng xuất khẩu hàng công nghệ cao nhanh chóng, cải thiện vị thế cạnh tranh trên bản đồ thế giới và có tiềm năng lớn (xuất khẩu thực tế chỉ đạt khoảng 30% mức tối đa). Tuy nhiên, lợi thế so sánh còn thấp, phụ thuộc nhiều vào FDI và gia công, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng R&D còn hạn chế. Luận án cũng xác định các yếu tố như tự do thương mại, kinh doanh, tiền tệ, chất lượng nguồn nhân lực và vốn FDI có tác động tích cực, làm giảm phi hiệu quả xuất khẩu. Bối cảnh quốc tế và trong nước mang lại cả thách thức (bẫy gia công, bất ổn địa chính trị, bảo hộ) và cơ hội (dân số vàng, toàn cầu hóa, dịch chuyển chuỗi cung ứng).

Từ đó, luận án đề xuất các hàm ý chính sách nhằm khai thác tiềm năng xuất khẩu hàng công nghệ cao, tập trung vào việc tăng cường tự do kinh tế (thương mại, kinh doanh, tiền tệ), cải thiện các yếu tố đầu vào quan trọng (nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, khả năng R&D) và tăng cường thu hút FDI có chọn lọc. Luận án cũng nêu rõ hạn chế về kết quả R&D mâu thuẫn lý thuyết và gợi ý hướng nghiên cứu tiếp theo.