Luận án Nghiên cứu đặc điểm sinh thái học và di truyền của Thằn lằn bóng đốm

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH THÁI HỌC VÀ DI TRUYỀN CỦA THẰN LẰN BÓNG ĐỐM Eutropis macularius (BLYTH, 1853) Ở VÙNG CAO NGUYÊN BUÔN MA THUỘT – BUÔN HỒ

Ngành:

Sinh thái học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu đặc điểm sinh thái học và di truyền của loài Thằn lằn bóng đốm (Eutropis macularius) tại vùng Cao nguyên Buôn Ma Thuột – Buôn Hồ, nhằm bổ sung và hệ thống hóa cơ sở dữ liệu khoa học về hình thái, sinh thái và di truyền của loài. Công trình cung cấp dẫn liệu khoa học cập nhật về đặc điểm hình thái, các đặc điểm sinh thái học như dinh dưỡng, sinh sản, xác suất phát hiện loài, mức độ đa dạng di truyền ở cấp độ quần thể và loài, qua đó làm cơ sở đáng tin cậy cho công tác nghiên cứu và sử dụng bền vững Thằn lằn bóng đốm ở khu vực Tây Nguyên. Những đóng góp mới bao gồm việc phân tích đặc điểm hình thái và sai khác theo giới tính, các đặc điểm sinh thái học chi tiết (mật độ quần thể, sử dụng vi môi trường sống, xác suất phát hiện loài, dinh dưỡng), đặc điểm sinh học sinh sản (mùa sinh sản, tương quan thể tích cơ quan sinh sản và gan, mô học tinh hoàn/buồng trứng) và đánh giá mức độ đa dạng di truyền ở cấp độ quần thể và loài.

Các kết quả chính cho thấy chiều dài thân trung bình của con đực là 49,10 ± 9,30 mm và con cái là 49,04 ± 9,32 mm, với sự sai khác về kích thước cơ thể (SSD = 0,012) và màu sắc giữa hai giới. Mật độ quần thể trung bình là 14 cá thể/ha, cao hơn ở vùng lõi và mùa khô. Loài này sử dụng 5 vi môi trường sống khác nhau, ưa thích trảng cây bụi và thảm lá khô, chịu ảnh hưởng đáng kể của nhiệt độ và độ ẩm. Xác suất phát hiện loài cao hơn vào mùa khô (0,5417) so với mùa mưa (0,4722), trong đó thời tiết nắng là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất. Về dinh dưỡng, Thằn lằn bóng đốm sử dụng 17 loại thức ăn, với 5 loại quan trọng nhất là ấu trùng côn trùng, bộ Cánh màng, bộ Cánh thẳng, Mối và Thực vật; con cái có sự đa dạng thức ăn lớn hơn con đực. Kích thước cơ thể ảnh hưởng có ý nghĩa đến kích thước con mồi. Mùa sinh sản diễn ra từ tháng III đến tháng VIII, với các cá thể ghép đôi và giao phối từ tháng III đến VII. Mức độ đa dạng di truyền giữa các quần thể khá cao, với mức độ đa dạng nucleotit cao nhất ở Đắk Nông và thấp nhất ở Đắk Lắk. Các mẫu từ Gia Lai, Kon Tum và Đắk Lắk tập trung vào một nhóm, trong khi các mẫu từ Đắk Nông tập trung vào một nhóm khác, thể hiện sự khác biệt di truyền đáng kể.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết
  • 2. Mục tiêu của đề tài
  • 3. Ý nghĩa của đề tài
    • 3.1. Ý nghĩa khoa học
    • 3.2. Ý nghĩa thực tiễn
  • 4. Những đóng góp mới của đề tài
  • 5. Giới hạn của đề tài
    • 5.1. Về nội dung
    • 5.2. Về địa bàn nghiên cứu
  • 6. Bố cục của luận án

• Chương 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Khái quát tình hình nghiên cứu về phân loại, phân bố và hình thái của thằn lằn bóng đốm Eutropis macularius (blyth, 1853)
    • 1.1.1. Nghiên cứu về phân loại và tên gọi của loài
    • 1.1.2. Đặc điểm hình thái, sự sai khác giới tính và phân bố
  • 1.2. Nghiên cứu về đặc điểm sinh thái học, đặc điểm dinh dưỡng và sinh sản
    • 1.2.1. Nghiên cứu về sử dụng vi môi trường sống
    • 1.2.2. Nghiên cứu về mật độ quần thể
    • 1.2.3. Nghiên cứu về xác suất phát hiện loài, tỷ suất chiếm cứ điểm
    • 1.2.4. Sinh thái học dinh dưỡng, sinh sản
  • 1.3. Nghiên cứu về đa dạng di truyền
    • 1.3.1. Dựa vào số lượng và hình dạng nhiễm sắc thể
    • 1.3.2. Dựa vào kỹ thuật di truyền RAPD
    • 1.3.3. Dựa vào kỹ thuật phân tích trình tự gen
  • 1.4. Khái quát về điều kiện tự nhiên, xã hội của vùng nghiên cứu
    • 1.4.1. Vị trí địa lý
    • 1.4.2. Địa hình
    • 1.4.3. Khí hậu
    • 1.4.4. Thảm thực vật

• Chương 2. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
  • 2.3. Phương pháp nghiên cứu
    • 2.3.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
    • 2.3.2. Phương pháp khảo sát thực địa và thu mẫu
    • 2.3.3. Phương pháp phân tích đặc điểm hình thái
    • 2.3.4. Phương pháp ước tính mật độ quần thể
    • 2.3.5. Phương pháp xác định sử dụng vi môi trường sống
    • 2.3.6. Phương pháp xác suất phát hiện và tỷ suất chiếm cứ điểm
    • 2.3.7. Phương pháp phân tích đặc điểm dinh dưỡng
    • 2.3.8. Phương pháp phân tích đặc điểm sinh sản
    • 2.3.9. Phương pháp phân tích đặc điểm di truyền

• CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

  • 3.1. Đặc điểm hình thái, sai khác hình thái theo giới tính
    • 3.1.1. Đặc điểm hình thái
    • 3.1.2. Sự sai khác về hình thái theo giới tính
    • 3.1.3. Liên quan giữa các kích thước hình thái và khối lượng cơ thể
  • 3.2. Mật độ quần thể và sử dụng vi môi trường của thằn lằn bóng đốm
    • 3.2.1. Mật độ quần thể
    • 3.2.2. Sử dụng vi môi trường sống của Thằn lằn bóng đốm tại Vườn quốc gia Yok Don
  • 3.3. Ước lượng xác suất phát hiện và sự chiếm cứ điểm của loài thằn lằn bóng đốm tại vườn quốc gia Yok Don
  • 3.4. Đặc điểm sinh thái học dinh dưỡng
    • 3.4.1. Đặc điểm dinh dưỡng của Thằn lằn bóng đốm
    • 3.4.2. Đặc điểm dinh dưỡng của Thằn lằn bóng đốm theo vùng nghiên cứu
    • 3.4.3. Đặc điểm dinh dưỡng của Thằn lằn bóng đốm theo mùa
    • 3.4.4. Đặc điểm dinh dưỡng theo giới tính
    • 3.4.5. Đánh giá độ phong phú và đồng đều về thức ăn
  • 3.5. Đặc điểm về sinh sản
    • 3.5.1. Đặc điểm sinh sản con đực
    • 3.5.2. Đặc điểm sinh sản con cái
    • 3.5.3. Đặc điểm mô học tinh hoàn và buồng trứng
  • 3.6. Đặc điểm di truyền
    • 3.6.1. Tách chiết DNA tổng số
    • 3.6.2. Phân tích trình tự gen 16S
      • 3.6.2.1. Định danh các mẫu thu thập được
      • 3.6.2.2. Đa dạng di truyền dựa trên trình tự 16S

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
  • 2. Kiến nghị

• DANH MỤC BÀI BÁO, CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN