Đặc điểm của âm nhạc trong tác phẩm múa Việt Nam: Vai trò, ý nghĩa và giá trị
Âm nhạc học
Luận án này tập trung nghiên cứu đặc điểm, vai trò, ý nghĩa và giá trị của âm nhạc trong các tác phẩm múa Việt Nam (NMVN). Đề tài xuất phát từ nhận định rằng âm nhạc giữ vai trò quan trọng, được ví là "linh hồn của múa", nhưng cho đến nay vẫn chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu, tổng thể về nhạc cho múa Việt Nam. Sự hiện diện của nhạc cho múa Việt Nam trên sân khấu trong và ngoài nước đã đáp ứng nhu cầu thưởng thức của công chúng, góp phần tạo nên hình ảnh đất nước phát triển trong mắt bạn bè quốc tế, nhưng chưa có tài liệu chính thức đánh giá vai trò và giá trị của loại hình sáng tạo nghệ thuật này.
Mục đích chính của luận án là làm rõ các đặc điểm của âm nhạc trong tác phẩm múa Việt Nam, từ đó khẳng định vai trò, ý nghĩa và giá trị của nó trong nghệ thuật múa nói riêng và nền âm nhạc Việt Nam nói chung. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở 56 tác phẩm nhạc múa chuyên nghiệp tiêu biểu, do các nhạc sĩ Việt Nam sáng tác, đã được biểu diễn trên sân khấu, thu âm hoặc in ấn xuất bản, không bao gồm kịch múa Việt Nam. Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu là lý thuyết (phân tích, so sánh, quy nạp, tổng hợp, hệ thống) và thực tiễn (quan trắc, chuyên gia). Luận án mang ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung tư liệu, tổng kết và đánh giá giá trị các tác phẩm âm nhạc viết cho múa, đồng thời cung cấp danh mục tác phẩm có giá trị sử dụng cho biểu diễn và đào tạo tại các cơ sở chuyên nghiệp.
Về cấu trúc, luận án phân tích 56 tác phẩm NMVN, xác định ba dạng cấu trúc âm nhạc cơ bản: hai phần (16,5%), ba phần (60,5%) và nhiều phần (23%). Chất liệu âm nhạc chủ yếu là dân ca (71,42%), kế đến là dân vũ (10,72%), ca khúc (14,28%) và âm nhạc sân khấu truyền thống (3,58%). Luận án cũng khảo sát cách xây dựng chủ đề âm nhạc theo các đề tài như quê hương đất nước, đấu tranh bảo vệ tổ quốc, ước mơ khát vọng, phụ nữ và tình yêu đôi lứa. Các thủ pháp phát triển chủ đề được sử dụng phổ biến là nhắc lại nguyên dạng và nhắc lại có thay đổi (chiếm 73,2%). Về hòa âm, phối khí, luận án ghi nhận việc sử dụng chồng quãng 4 (41,1%) và kết hợp chồng quãng 4 với chồng quãng 5 (58,9%). Phối khí đa dạng với ba nhóm chính: nhạc cụ dân tộc, nhạc cụ phương Tây, và kết hợp cả hai (chiếm 78,6%).
Kết quả nghiên cứu khẳng định âm nhạc là một phần không thể thiếu của nghệ thuật múa, là di sản quý giá của các nhạc sĩ Việt Nam, có giá trị khoa học và nghệ thuật, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa tính truyền thống và bản sắc dân tộc Việt Nam.