ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HIỆP HỘI NGÀNH HÀNG NHẰM ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU NÔNG SẢN TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
Kinh doanh Thương mại
Luận án "Đổi mới hoạt động của các hiệp hội ngành hàng nhằm đẩy mạnh xuất khẩu nông sản trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế" của Nguyễn Xuân Sơn tập trung vào vai trò ngày càng quan trọng của hiệp hội ngành hàng (HHNH) trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Đề tài xuất phát từ thực tiễn Việt Nam là quốc gia đang phát triển, với chiến lược đẩy mạnh xuất khẩu, đặc biệt là nhóm hàng nông, lâm, thủy sản, đạt kim ngạch 41,3 tỷ USD vào năm 2019. Trong quá trình hội nhập, HHNH đóng vai trò thiết yếu trong xúc tiến thương mại và giải quyết các vấn đề phòng vệ thương mại. Tuy nhiên, hoạt động của nhiều HHNH nông nghiệp còn thụ động, chưa đáp ứng kỳ vọng, vai trò thúc đẩy xuất khẩu nông sản còn mờ nhạt.
Mục tiêu nghiên cứu của luận án là làm rõ các vấn đề lý luận và thực trạng hoạt động của HHNH, từ đó đề xuất các giải pháp đổi mới nhằm góp phần đẩy mạnh xuất khẩu nông sản của Việt Nam. Đối tượng nghiên cứu bao gồm chính sách, khuôn khổ pháp luật, mô hình tổ chức, phương thức hoạt động và vai trò của HHNH đối với xuất khẩu nông sản. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thực trạng hoạt động của các HHNH đối với xuất khẩu nông sản trên lãnh thổ Việt Nam, đặc biệt là các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn, trong giai đoạn trọng tâm 2010-2020.
Về mặt lý luận, luận án khẳng định HHNH là chủ thể tất yếu, đóng vai trò cầu nối giữa Nhà nước và Thị trường, góp phần thúc đẩy sự tiến bộ của ngành hàng. Luận án xây dựng "Khung lý thuyết về đổi mới HHNH nhằm thúc đẩy xuất khẩu" và đề xuất "Triết lý về hiệp hội ngành hàng". Về mặt thực tiễn, luận án kiến nghị Nhà nước ban hành chính sách, hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về HHNH, đồng thời đề xuất các giải pháp đổi mới công tác quản trị, nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động, cũng như đổi mới phương thức thúc đẩy xuất khẩu nông sản cho các HHNH.
Kết cấu của luận án gồm bốn chương: Tổng quan tình hình nghiên cứu; Lý luận chung về HHNH và đổi mới hoạt động; Thực trạng hoạt động của HHNH trong xuất khẩu nông sản ở Việt Nam, bao gồm nghiên cứu điển hình về VASEP, VIFOREST và VFA; và Giải pháp đổi mới hoạt động của HHNH nhằm đẩy mạnh xuất khẩu nông sản đến năm 2025, tầm nhìn 2030. Luận án đã làm rõ vai trò và thực trạng của HHNH, đồng thời cảnh báo về nguy cơ thao túng giá cả và hạn chế cạnh tranh. Mặc dù có những đóng góp quan trọng, luận án cũng thừa nhận các hạn chế về nguồn thông tin thứ cấp và tính sơ bộ của "Bộ công cụ quản trị".