Luận án Phòng, chống tham nhũng theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở các tỉnh Đông Nam Bộ hiện nay

Tên luận án:

PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TỈNH ĐÔNG NAM BỘ HIỆN NAY

Ngành:

HỒ CHÍ MINH HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ "Phòng, chống tham nhũng theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở các tỉnh Đông Nam Bộ hiện nay" của Nguyễn Văn Phương tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết và phức tạp. Luận án xuất phát từ nhận định tham nhũng là hiện tượng tiêu cực toàn cầu, được Chủ tịch Hồ Chí Minh ví là "giặc nội xâm", gây tác hại to lớn đến mọi mặt của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, đạo đức, làm suy yếu năng lực lãnh đạo của Đảng và đe dọa sự sống còn của chế độ. Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống tham nhũng (PCTN) không ngừng được bổ sung, phát triển và là tài sản tinh thần vô giá, nền tảng lý luận khoa học cho công cuộc PCTN ở Việt Nam.

Tuy nhiên, việc quán triệt và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn ở các tỉnh Đông Nam Bộ còn những hạn chế nhất định. Khu vực Đông Nam Bộ, với vai trò, vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng và là "vùng kinh tế động lực" của cả nước, vẫn đối mặt với tình hình tham nhũng phức tạp, tinh vi, khó lường, thậm chí có yếu tố "lợi ích nhóm" và sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên. Chính sự thiếu vắng các công trình nghiên cứu chuyên sâu về PCTN theo tư tưởng Hồ Chí Minh tại khu vực này đã tạo ra khoảng trống trong nghiên cứu khoa học.

Mục đích của luận án là làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về PCTN; khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng PCTN ở các tỉnh Đông Nam Bộ từ năm 2013 đến nay dưới góc nhìn tư tưởng của Người; trên cơ sở đó, đề xuất các quan điểm và giải pháp PCTN phù hợp cho khu vực này đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Luận án đã hệ thống hóa và làm rõ các khái niệm cơ bản, phân tích sâu sắc những nội dung cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh về PCTN, khẳng định giá trị lý luận và thực tiễn của nó. Các giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ, căn cơ, bền vững và đột phá, bao gồm: tăng cường tuyên truyền, giáo dục; hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật; nâng cao hiệu quả phối hợp; phát huy tinh thần tự giác tu dưỡng đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên; tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực; phát huy vai trò của Nhân dân, báo chí, truyền thông; và gắn PCTN với phòng, chống lãng phí, tiêu cực, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và sắp xếp bộ máy hệ thống chính trị. Luận án góp phần cung cấp luận cứ khoa học và tài liệu tham khảo giá trị cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và thực tiễn chỉ đạo PCTN.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn
      • 4.1.1. Cơ sở lý luận
      • 4.1.2. Cơ sở thực tiễn
    • 4.2. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
      • 4.2.1. Phương pháp luận
      • 4.2.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Những đóng góp mới của Luận án
  • 6. Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của Luận án
    • 6.1. Ý nghĩa lý luận của Luận án
    • 6.2. Ý nghĩa thực tiễn của Luận án
  • 7. Kết cấu của Luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

  • 1.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
  • 1.2. KHÁI QUÁT CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA LUẬN ÁN CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
    • 1.2.1. Đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu
    • 1.2.2. Những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục nghiên cứu

• Chương 2: PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

  • 2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
    • 2.1.1. Khái niệm tham nhũng
    • 2.1.2. Khái niệm phòng, chống tham nhũng
    • 2.1.3. Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống tham nhũng
    • 2.1.4. Khái niệm phòng, chống tham nhũng theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở các tỉnh Đông Nam Bộ
  • 2.2. NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG
    • 2.2.1. Sự cần thiết phải phòng, chống tham nhũng
      • 2.2.1.1. Phòng, chống tham nhũng góp phần đấu tranh bài trừ những tàn tích xấu xa của xã hội cũ, xây dựng xã hội mới văn minh, tiến bộ
      • 2.2.1.2. Phòng, chống tham nhũng góp phần đảm bảo thành công sự nghiệp kháng chiến kiến, đưa kinh tế đất nước phát triển
      • 2.2.1.3. Phòng, chống tham nhũng góp phần xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh
      • 2.2.1.4. Phòng, chống tham nhũng góp phần giữ gìn văn hóa, đạo đức của Đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên
      • 2.2.1.5. Phòng, chống tham nhũng góp phần đảm bảo thực hành dân chủ trong Đảng và xã hội
    • 2.2.2. Nguyên nhân tham nhũng
      • 2.2.2.1. Chủ nghĩa cá nhân
      • 2.2.2.2. Những tàn dư xấu xa của chế độ cũ
      • 2.2.2.3. Công tác kiểm soát quyền lực còn hạn chế
    • 2.2.3. Lực lượng phòng, chống tham nhũng
      • 2.2.3.1. Đảng Cộng sản Việt Nam
      • 2.2.3.2. Nhà nước
      • 2.2.3.3. Lực lương tham gia phối hợp thực hiện
    • 2.2.4. Biện pháp phòng, chống tham nhũng
      • 2.2.4.1. Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về phòng, chống tham nhũng
      • 2.2.4.2. Hoàn thiện chính sách, pháp luật về phòng, chống tham nhũng
      • 2.2.4.3. Nêu cao tinh thần tích cực, tự giác của cán bộ, đảng viên trong tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, đấu tranh phòng, chống chủ nghĩa cá nhân
      • 2.2.4.4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực
      • 2.2.4.5. Phát huy vai trò của Nhân dân trong phòng, chống tham nhũng
      • 2.2.4.6. Phát huy vai trò của báo chí, truyền thông trong phòng, chống tham nhũng
      • 2.2.4.7. Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng

• Chương 3: THỰC TRẠNG PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG Ở CÁC TỈNH ĐÔNG NAM BỘ TỪ NĂM 2013 ĐẾN NAY TỪ GÓC NHÌN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA

  • 3.1 KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH CÁC TỈNH ĐÔNG NAM BỘ
    • 3.1.1. Về điều kiện tự nhiên
    • 3.1.2. Về tình hình kinh tế, xã hội
    • 3.1.3. Về dân số, dân tộc, tôn giáo
    • 3.1.4. Về truyền thống lịch sử, văn hóa, con người
    • 3.1.5. Về đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức
  • 3.2. THỰC TRẠNG PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG Ở CÁC TỈNH ĐÔNG NAM BỘ TỪ NĂM 2013 ĐẾN NAY TỪ GÓC NHÌN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
    • 3.2.1. Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, công chức và Nhân dân trong phòng, chống tham nhũng
    • 3.2.2. Ban hành, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy định, triển khai thực hiện quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phòng, chống tham nhũng
    • 3.2.3. Kiện toàn, nâng cao hiệu quả phối hợp của các cơ quan chuyên trách và xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác phòng, chống tham nhũng
    • 3.2.4. Giáo dục đạo đức gắn với phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, công chức
    • 3.2.5. Kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm soát quyền lực
    • 3.2.6. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, Nhân dân trong trong phòng, chống tham nhũng
    • 3.2.7. Phát huy vai trò của báo chí, truyền thông
    • 3.2.8. Phát hiện, xử lý các vụ việc, vụ án tham nhũng và thu hồi tài sản tham nhũng
  • 3.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG Ở CÁC TỈNH ĐÔNG NAM BỘ TỪ NĂM 2013 ĐẾN NAY TỪ GÓC NHÌN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA
    • 3.3.1. Đánh giá chung
      • 3.3.1.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân
      • 3.3.1.2. Hạn chế và nguyên nhân
    • 3.3.2. Một số vấn đề đặt ra
      • 3.3.2.1. Sự bất cập giữa yêu cầu ngày càng cao trong phòng, chống tham nhũng với nhận thức còn hạn chế của một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức và người dân về vấn đề này
      • 3.3.2.2. Cơ chế, chính sách, pháp luật phòng, chống tham nhũng còn nhiều kẽ hở, chồng chéo, thiếu đồng bộ trong khi các hành vi tham nhũng ngày càng biến tướng tinh vi, phức tạp
      • 3.3.2.3. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tuy nhiên trên thực tế sự phối hợp này vẫn thiếu đồng bộ và hiệu quả đạt được chưa cao
      • 3.3.2.4. Đạo đức là yếu tố “cốt lõi” trong phòng, chống tham nhũng, song một bộ phận cán bộ, đảng viên công chức chưa tự giác tu dưỡng, rèn luyện
      • 3.3.2.5. Kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực là “chìa khóa” để ngăn chặn tham nhũng, tuy nhiên việc thực hiện điều này trên thực tế còn nhiều hạn chế, bất cập
      • 3.3.2.6. Nhân dân đóng vai trò quan trọng trong phòng, chống tham nhũng, tuy nhiên hiện nay còn thiếu cơ chế, chính sách phát huy vai trò và bảo vệ Nhân dân trong phòng, chống tham nhũng
      • 3.3.2.7. Vai trò giám sát, phản biện xã hội của báo chí, truyền thông với thực tế hạn chế trong phản ánh và đấu tranh phòng, chống tham nhũng hiện nay

• Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TỈNH ĐÔNG NAM BỘ TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

  • 4.1. DỰ BÁO NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TỈNH ĐÔNG NAM BỘ TRONG KỶ NGUYÊN MỚI
    • 4.1.1. Quyết tâm chính trị và quan điểm của Đảng trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực
    • 4.1.2. Sự phát triển năng động về kinh tế, xã hội của các tỉnh Đông Nam Bộ
    • 4.1.3. Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ
    • 4.1.4. Nền kinh tế thị trường và sự chống phá của các thế lực thù địch, phản động đối với công cuộc phòng, chống tham nhũng do Đảng khởi xướng, lãnh đạo
    • 4.1.5. Xu thế toàn cầu hóa, mở rộng hợp tác quốc tế ở các tỉnh Đông Nam Bộ ngày càng sâu rộng và toàn diện
    • 4.1.6. Quá trình đẩy mạnh thực hiện “Chiến lược xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045” và công cuộc đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị
    • 4.1.7. Tình hình tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong một bộ cán bộ, đảng viên, công chức các tỉnh Đông Nam Bộ sẽ tiếp tục có những diễn biến phức tạp, khó lường
  • 4.2. PHƯƠNG HƯỚNG PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TỈNH ĐÔNG NAM BỘ TRONG KỶ NGUYÊN MỚI
    • 4.2.1. Nghiên cứu, quán triệt, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong phòng, chống tham nhũng bằng các hình thức, biện pháp đa dạng, phù hợp với điều kiện, bối cảnh mới
    • 4.2.2. Quán triệt quyết tâm chính trị, quan điểm, chủ trương của Đảng trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực
    • 4.2.3. Gắn phòng, chống tham nhũng theo tư tưởng Hồ Chí Minh với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và công cuộc đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị ở các tỉnh Đông Nam Bộ
    • 4.2.4. Phòng, chống tham nhũng theo tư tưởng Hồ Chí Minh hướng đến góp phần xây dựng các tỉnh Đông Nam Bộ trở thành vùng kinh tế trọng điểm, đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của đất nước
    • 4.2.5. Phòng, chống tham nhũng theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở các tỉnh Đông Nam Bộ hướng đến mục đích góp phần ngăn ngừa nguy cơ của Đảng cầm quyền, giữ vững ổn định chính trị, giữ gìn văn hóa, đạo đức trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức
    • 4.2.6. Phòng, chống tham nhũng theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở các tỉnh Đông Nam Bộ phải gắn với phòng, chống lãng phí, tiêu cực
  • 4.3. GIẢI PHÁP PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TỈNH ĐÔNG NAM BỘ TRONG KỶ NGUYÊN MỚI
    • 4.3.1. Tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, quyết tâm chính trị của cấp ủy, chính quyền, cán bộ, đảng viên, công chức ở các tỉnh Đông Nam Bộ về phòng, chống tham nhũng
    • 4.3.2. Hoàn thiện, bổ sung cơ chế, thể chế, chính sách pháp luật về phòng, chống tham nhũng
    • 4.3.3. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả phối hợp và phát huy vai trò của các cơ quan, đơn vị có chức năng phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực
    • 4.3.4. Phát huy tinh thần tích cực, tự giác của cán bộ, đảng viên, công chức ở các tỉnh Đông Nam Bộ trong tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng
    • 4.3.5. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức
    • 4.3.6. Phát huy vai trò, trách nhiệm của Nhân dân trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực
    • 4.3.7. Phát huy vai trò của các cơ quan báo chí, truyền thông trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực
    • 4.3.8. Gắn phòng, chống tham nhũng với phòng, chống lãng phí, tiêu cực và đẩy mạnh thực hiện đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị ở các tỉnh Đông Nam Bộ
    • 4.3.9. Bổ sung, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ở các tỉnh Đông Nam Bộ

• KẾT LUẬN