Tên luận án:
NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ TỔN THƯƠNG DO XÂM NHẬP MẶN TRONG CÁC TẦNG CHỨA NƯỚC VEN BIỂN TỈNH NINH THUẬN, BÌNH THUẬN
Ngành:
Địa lý tài nguyên và môi trường (Mã số: 9 44 0220)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tập trung nghiên cứu đánh giá mức độ tổn thương do xâm nhập mặn (XNM) trong các tầng chứa nước (TCN) ven biển tại tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận, hai khu vực thuộc Nam Trung Bộ Việt Nam chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu (BĐKH) và nước biển dâng (NBD). Vấn đề XNM và suy giảm chất lượng, trữ lượng nước dưới đất do khai thác không hợp lý là thách thức lớn.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác lập cơ sở khoa học và thực tiễn để đánh giá mức độ tổn thương do XNM, phân tích các yếu tố địa lý tự nhiên, kinh tế - xã hội, môi trường, BĐKH và NBD ảnh hưởng đến tài nguyên nước dưới đất. Luận án đã áp dụng phương pháp GALDIT để đánh giá tính dễ bị tổn thương và sử dụng mô hình nước dưới đất Visual MODFLOW kết hợp mô hình dịch chuyển mặn nhạt SEAWAT để dự báo biến động tổn thương theo các kịch bản BĐKH, NBD (RCP4.5 và RCP8.5) đến năm 2100.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng tiềm năng dự báo tài nguyên nước dưới đất phần nước nhạt của các TCN trầm tích Đệ tứ (Holocen qh và Pleistocen qp) tại dải ven biển Ninh Thuận - Bình Thuận là 885.030 m³/ngày, với trữ lượng nước nhạt có thể khai thác là 265.509 m³/ngày, cho thấy nguồn tài nguyên này hạn chế và dễ bị tổn thương. Cụ thể, hơn 87% diện tích TCN Holocen qh và hơn 60% TCN Pleistocen qp có nguy cơ tổn thương cao và rất cao do XNM. Tuy nhiên, các dự báo mô hình cho thấy diện tích nhiễm mặn có xu hướng giảm dần đến năm 2100 dưới các kịch bản đã nghiên cứu.
Dựa trên những phát hiện này, luận án đề xuất các giải pháp giảm thiểu XNM hiệu quả, bao gồm việc thiết kế và xây dựng công trình bồn thấm bổ sung nhân tạo nước dưới đất (tại An Hải, TP Phan Rang - Tháp Chàm) và công trình tường chắn (đập ngầm) (tại Hố Bình, huyện Ninh Hải). Các giải pháp này đã được kiểm nghiệm qua mô hình và chứng minh tính hiệu quả trong việc nâng cao mực nước dưới đất, góp phần đảm bảo nguồn nước sạch cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Luận án cũng đóng góp mới trong việc xây dựng hệ phương pháp đánh giá tổng hợp, tính toán chi tiết tiềm năng tài nguyên nước và dự báo XNM theo kịch bản khí hậu.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của luận án
- 2. Mục tiêu nghiên cứu của luận án
- 3. Các nội dung nghiên cứu chính của luận án
- CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU TỔN THƯƠNG DO XÂM NHẬP MẶN TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
- 1.1. Nghiên cứu tổn thương do xâm nhập mặn trên thế giới
- 1.1.1. Tổng quan các phương pháp đánh giá tính dễ bị tổn thương của các tầng chứa nước
- 1.1.1. Nghiên cứu xâm nhập mặn
- 1.1.2. Nghiên cứu tính tổn thương do XNM trong bối cảnh BĐKH và NBD đến nước dưới đất trên thế giới
- 1.2. Nghiên cứu tổn thương do xâm nhập mặn Việt Nam
- CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP, DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
- 2.1. Phương pháp nghiên cứu và kỹ thuật sử dụng
- 2.1.1. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu
- 2.1.2. Phương pháp thống kê
- 2.1.3. Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa
- 2.1.4. Phương pháp xác định tài nguyên dự báo
- 2.1.5 Phương pháp tính trữ lượng có thể khai thác
- 2.1.6. Phương pháp mô hình
- 2.1.7. Phương pháp đánh giá mức độ tổn thương xâm nhập mặn các tầng chứa nước trầm tích Đệ tứ ven biển
- 2.1.8. Phương pháp chuyên gia và phương pháp phân tích thứ bậc (Analytical Hierichcal Process - AHP)
- 2.2. Khung logic nghiên cứu
- 2.3. Dữ liệu nghiên cứu
- CHƯƠNG 3. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ TÀI NGUYÊN NƯỚC DƯỚI ĐẤT VÙNG VEN BIỂN NINH THUẬN, BÌNH THUẬN
- 3.1. Đặc điểm địa chất thủy văn
- 3.1.1. Tính toán tài nguyên dự báo nước dưới đất
- a). Lượng tích chứa
- b). Lượng bổ cập nước dưới đất
- c). Tài nguyên dự báo nước dưới đất
- 3.3.2. Tính toán trữ lượng có thể khai thác
- CHƯƠNG 4. ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ DỄ BỊ TỔN THƯƠNG DO XÂM NHẬP MẶN VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU XÂM NHẬP MẶN CỦA CÁC TẦNG CHỨA NƯỚC TRẦM TÍCH ĐỆ TỨ VÙNG VEN BIỂN TỈNH NINH THUẬN, BÌNH THUẬN
- 4.1. Kết quả xác định trọng số các nhân tố GALDIT cho khu vực ven biển Ninh Thuận, Bình Thuận
- 4.2. Đánh giá hiện trạng mức độ dễ bị tổn thương do xâm nhập mặn các tầng chứa nước ven biển tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận
- 4.2.1. Đánh giá hiện trạng mức độ dễ bị tổn thương do xâm nhập mặn tầng chứa nước Holocen (qh) ven biển tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận
- 4.2.2. Đánh giá hiện trạng mức độ dễ bị tổn thương do xâm nhập mặn tầng chứa nước Pleistocen (qp) ven biển tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận
- 4.3 Kiểm định phương pháp đánh giá mức độ dễ bị tổn thương do xâm nhập mặn các TCN ven biển vùng Ninh Thuận - Bình Thuận
- * Kết quả dự báo mực nước, sự dịch chuyển biên mặn nước dưới đất tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận với các kịch bản biến đổi khí hậu:
- a). Kết quả dự báo mực nước dưới đất tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận với các kịch bản biến đổi khí hậu
- b). Kết quả dự báo dịch chuyển biên mặn dưới đất tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận với các kịch bản biến đổi khí hậu
- 4.4. Đề xuất giải pháp giảm thiểu xâm nhập mặn các tầng chứa nước trầm tích Đệ tứ vùng ven biển tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận
- 4.4.1. Nguyên tắc chung của các giải pháp khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước dưới đất nhằm giảm thiểu quá trình xâm nhập mặn
- 4.4.2. Thiết kế, lựa chọn giải pháp hạn chế xâm nhập mặn cho khu vực ven biển tỉnh Ninh Thuận
- a). Thiết kế công trình bồn thấm bổ sung nhân tạo nước dưới đất
- b). Thiết kế công trình điển hình tường chắn (đập ngầm)
- KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN