DẠY HỌC MÔN TOÁN ỨNG DỤNG THEO ĐỊNH HƯỚNG TRẢI NGHIỆM CHO SINH VIÊN KHỐI KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM
Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn
Luận án tiến sĩ này tập trung vào đề tài "DẠY HỌC MÔN TOÁN ỨNG DỤNG THEO ĐỊNH HƯỚNG TRẢI NGHIỆM CHO SINH VIÊN KHỐI KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM", thuộc chuyên ngành Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn. Nghiên cứu xuất phát từ thực trạng cấp bách về đổi mới dạy và học ở bậc đại học, đặc biệt là sự thiếu hụt phương pháp dạy học trải nghiệm (DHTN) hiệu quả trong các môn Toán ứng dụng (TUD) cho sinh viên khối Kỹ thuật và Công nghệ tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam (ĐHHHVN).
Nghiên cứu tổng quan cho thấy, mặc dù DHTN và học tập trải nghiệm (HTTN) được quan tâm rộng rãi trên thế giới và ở Việt Nam, nhưng chưa có công trình nào mang tính hệ thống hoàn chỉnh về DHTN môn TUD ở bậc đại học, đặc biệt là với các nội dung TUD ngoài Xác suất thống kê. Mục đích của luận án là hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về DHTN, từ đó đề xuất các biện pháp DHTN môn TUD nhằm nâng cao chất lượng đào tạo. Giả thuyết khoa học được đặt ra là việc đề xuất và áp dụng linh hoạt các biện pháp DHTN có cơ sở khoa học sẽ cải thiện chất lượng đào tạo.
Để đạt được mục tiêu, luận án đã thực hiện các nhiệm vụ: nghiên cứu cơ sở khoa học của DHTN, phân tích chuẩn đầu ra của sinh viên khối KTCN tại ĐHHHVN, làm rõ mối liên hệ giữa TUD với các môn chuyên ngành và thực tiễn nghề nghiệp, khảo sát thực trạng DHTN môn TUD, đề xuất các biện pháp DHTN và tổ chức thực nghiệm sư phạm. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm nghiên cứu lý luận (phân tích, tổng hợp tài liệu) và nghiên cứu thực tiễn (điều tra, quan sát, phỏng vấn chuyên gia và thực nghiệm sư phạm).
Luận án đã đóng góp mới về mặt lý luận bằng việc đưa ra quan niệm về DHTN cho sinh viên và môn TUD, hệ thống hóa các kỹ năng nghề nghiệp cốt lõi được TUD hỗ trợ. Về mặt thực tiễn, luận án làm rõ thực trạng DHTN môn TUD tại ĐHHHVN, vai trò cầu nối của TUD, đề xuất quy trình thiết kế và các biện pháp DHTN cụ thể. Các vấn đề cần bảo vệ bao gồm sự phù hợp và tính khả thi của DHTN môn TUD, quy trình thiết kế và các biện pháp sư phạm đề xuất.
Qua khảo sát, luận án chỉ ra rằng vị trí, vai trò của TUD và DHTN chưa được đặt đúng mức, giảng viên chưa nhận thức rõ vai trò của DHTN, sinh viên thiếu hứng thú và giáo trình TUD còn hàn lâm, thiếu ví dụ thực tiễn. Để khắc phục, luận án đề xuất năm biện pháp sư phạm: (1) khai thác tối đa kinh nghiệm toán học phổ thông của sinh viên, (2) giảng viên thiết kế các tình huống trải nghiệm thực tế và giả thực tế, (3) hướng dẫn sinh viên tự học theo định hướng trải nghiệm, (4) xây dựng hợp đồng học tập giữa giảng viên TUD và giảng viên chuyên ngành, (5) thiết kế cách đánh giá quá trình HTTN phù hợp. Thực nghiệm sư phạm hai vòng đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả bước đầu của các biện pháp, góp phần nâng cao hứng thú, kết quả học tập và năng lực toán học của sinh viên.