Tên luận án:
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ SÁNG TẠO CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT THÔNG QUA DẠY HỌC HỌC PHẦN HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG
Ngành:
LL&PP dạy học bộ môn Hóa học
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tập trung vào việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo (NL GQVĐ&ST) cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật thông qua dạy học học phần Hóa học đại cương (HHĐC). Đề tài xuất phát từ nhận định giáo dục đại học có vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực người học theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI. Mặc dù học phần HHĐC có tiềm năng lớn để phát triển NL GQVĐ&ST, các nghiên cứu cụ thể về vấn đề này còn hạn chế.
Mục đích nghiên cứu là phát triển NL GQVĐ&ST cho sinh viên thông qua việc vận dụng phương pháp dạy học dự án (DHDA) và mô hình lớp học đảo ngược (LHĐN) vào dạy học HHĐC, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về NL, NL GQVĐ, NL sáng tạo, NL GQVĐ&ST và việc vận dụng DHDA, LHĐN trong dạy học HHĐC. Nghiên cứu thực trạng việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực, kỹ năng học tập của 1453 sinh viên và ý kiến của 56 giảng viên tại 9 trường đại học đã cung cấp cơ sở thực tiễn cho đề tài.
Trên cơ sở đó, luận án đã đề xuất cấu trúc NL GQVĐ&ST cho sinh viên, thiết kế các bước triển khai DHDA và LHĐN, cùng với 4 kế hoạch bài dạy minh họa cho học phần HHĐC. Bộ công cụ đánh giá NL GQVĐ&ST, bao gồm phiếu đánh giá tiêu chí, phiếu tự đánh giá và bài kiểm tra, cũng được xây dựng. Thực nghiệm sư phạm được tiến hành qua 2 vòng (thăm dò, vòng 1, vòng 2) tại 4 trường đại học, thu thập dữ liệu từ 275 phiếu đánh giá tiêu chí, 275 phiếu tự đánh giá và 274 bài kiểm tra sau tác động. Kết quả phân tích định tính và định lượng cho thấy sự khác biệt rõ rệt về điểm trung bình NL GQVĐ&ST giữa các lớp thực nghiệm và đối chứng, với điểm của lớp thực nghiệm cao hơn đáng kể. Các phân tích thống kê (p < 0.05 và 0.56 < ES < 1.35) khẳng định tính khả thi và hiệu quả cao của DHDA và LHĐN trong việc phát triển NL GQVĐ&ST, qua đó xác nhận tính đúng đắn của giả thuyết khoa học.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- 1. Lí do chọn đề tài
- 2. Mục đích nghiên cứu
- 3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu
- 3.1. Khách thể nghiên cứu:
- 3.2. Đối tượng nghiên cứu:
- 4. Phạm vi nghiên cứu
- 5. Giả thuyết khoa học
- 6. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 6.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài:
- 6.2. Nghiên cứu thực trạng việc vận dụng DHDA, mô hình LHĐN vào phát triển NL GQVĐ&ST cho SV đại học khối ngành kỹ thuật thông qua DH học phần HHĐC.
- 6.3. Thiết kế các chủ đề DHDA và mô hình LHĐN trong học phần HHĐC khối ngành kỹ thuật ở các trường đại học.
- 6.4. Xây dựng bộ công cụ đánh giá NL GQVĐ&ST cho SV đại học khối ngành kỹ thuật trong DH học phần HHĐC thông qua DHDA và mô hình LHĐN.
- 6.5. Thực nghiệm sư phạm:
- 7. Phương pháp nghiên cứu
- 7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
- 7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- 7.3. Phương pháp Thống kê
- 8. Những đóng góp mới của đề tài
- 9. Cấu trúc của luận án
-
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ SÁNG TẠO CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT THÔNG QUA DẠY HỌC HỌC PHẦN HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG
- 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
- 1.1.1. Về phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- 1.1.2. Về dạy học dự án và mô hình lớp học đảo ngược
- 1.2. Dạy học phát triển năng lực
- 1.2.1. Cơ sở tâm lý của dạy học theo định hướng phát triển năng lực
- 1.2.1.1. Vùng phát triển của L.S Vugotsky (1896- 1934)
- 1.2.1.2. Thuyết đa trí tuệ của Howard Gardner
- 1.2.1.3. Thuyết kết nối
- 1.2.2. Khái niệm năng lực
- 1.2.3. Đánh giá năng lực
- 1.2.4. Đặc điểm của sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
- 1.3. Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- 1.3.1. Khái niệm năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- 1.3.2. Cấu trúc của năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- 1.4. Một số phương pháp, mô hình và kỹ thuật dạy học tích cực phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- 1.4.1. Dạy học dự án
- 1.4.2. Dạy học theo mô hình lớp học đảo ngược
- 1.4.3. Một số kỹ thuật dạy học tích cực
- 1.5. Thực trạng vận dụng dạy học dự án, mô hình lớp học đảo ngược và phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo trong dạy học học phần hóa học đại cương ở trường đại học kỹ thuật
- 1.5.1. Mục đích, đối tượng, thời gian, nội dung điều tra thực trạng
- 1.5.2. Thực trạng vận dụng phương pháp dạy học dự án, mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học học phần hóa học đại cương ở trường đại học kỹ thuật
- 1.5.2.1. Về tần suất sử dụng các phương pháp, mô hình và kỹ thuật dạy học ở các trường đại học
- 1.5.2.2. Đánh giá của giảng viên về phương pháp dạy học dự án và mô hình lớp học đảo ngược
- 1.5.2.3. Kết quả điều tra các kỹ năng học tập và NL GQVĐ&ST của sinh viên
- 1.5.3. Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy học theo DHDA và mô hình LHĐN
-
Chương 2. PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ SÁNG TẠO CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT THÔNG QUA DẠY HỌC HỌC PHẦN HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG
- 2.1. Chương trình học phần hóa học đại cương
- 2.1.1. Mục tiêu dạy học phần hóa học đại cương
- 2.1.2. Nội dung kiến thức học phần hóa học đại cương
- 2.2. Nguyên tắc lực chọn chủ đề nội dung trong học phần HHĐC
- 2.3. Xây dựng cấu trúc và bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
- 2.3.1. Các bước xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của SV đại học khối ngành kỹ thuật
- 2.3.2. Xây dựng cấu trúc năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
- 2.3.3. Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
- 2.4. Biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
- 2.4.1. Biện pháp 1: Vận dụng phương pháp dạy học dự án vào dạy học học phần HHĐC nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
- 2.4.1.1. Mục đích
- 2.4.1.2. Các bước dạy học dự án phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- 2.4.1.3. Mối liên hệ giữa tiến trình dạy học dự án với các biểu hiện năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- 2.4.1.4. Một số nội dung học phần hóa học đại cương thực hiện dạy học dự án phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- 2.4.1.5. Kế hoạch bài dạy minh họa
- 2.4.2. Biện pháp 2: Vận dụng mô hình lớp học đảo ngược vào dạy học phần hóa học đại cương nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
- 2.4.2.1. Mục đích
- 2.4.2.2. Các bước dạy học theo mô hình lớp học đảo ngược phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên
- 2.4.2.3. Các bước thực hiện dạy học trên lớp trong mô hình LHĐN
- 2.4.2.4. Mối liên hệ giữa tiến trình dạy học theo mô hình lớp học đảo ngược với các biểu hiện của năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- 2.4.2.5. Một số nội dung học phần HHĐC thực hiện DH theo mô hình LHĐN phát triển NL GQVĐ&ST của SV đại học khối ngành kỹ thuật ở trường ĐH
- 2.4.2.6. Kế hoạch dạy học minh họa
-
Chương 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
- 3.1. Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm
- 3.1.1. Mục đích của thực nghiệm sư phạm
- 3.1.2. Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm
- 3.2. Tiến hành thực nghiệm sư phạm
- 3.2.1. Kế hoạch thực nghiệm sư phạm
- 3.2.1.1. Chọn địa bàn thực nghiệm
- 3.2.1.2. Đối tượng thực nghiệm
- 3.2.2. Quy trình thực nghiệm
- 3.2.2.1. Trao đổi với giảng viên trước khi thực nghiệm
- 3.2.2.2. Tổ chức dạy thực nghiệm
- 3.3. Kết quả thực nghiệm
- 3.3.1. Xử lí đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
- 3.3.2. Kết quả thực nghiệm sư phạm
- 3.3.2.1. Phân tích kết quả định tính
- 3.3.2.2. Phân tích kết quả định lượng
- a. Kết quả đánh giá qua phiếu đánh giá tiêu chí sinh viên sau thực nghiệm so sánh với trước trước thức nghiệm
- b. Kết quả đánh giá qua qua bài kiểm tra sau tác động
- c. Kết quả đánh giá qua phiếu tự đánh giá NL GQVĐ&ST của SV
-
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
- 1. Kết luận
- 2. Khuyến nghị