Tên luận án:
CHUẨN BỊ CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM TOÁN GIÚP HỌC SINH PHỔ THÔNG TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN
Ngành:
Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn (Mã số: 9 14 01 11)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Chuẩn bị cho sinh viên sư phạm Toán giúp học sinh phổ thông tự học có hướng dẫn" của Phan Thị Phương Thảo tập trung giải quyết nhu cầu cấp thiết trong giáo dục thế kỷ XXI về việc bồi dưỡng năng lực tự học có hướng dẫn (THCHD) cho học sinh phổ thông, đặc biệt trong môn Toán. Bối cảnh thực tiễn cho thấy các trường sư phạm chưa chú trọng đầy đủ việc chuẩn bị kỹ năng dạy học (KNDH) theo hướng THCHD cho sinh viên sư phạm Toán, dẫn đến những khó khăn khi họ trở thành giáo viên.
Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ quan niệm về THCHD và dạy học (DH) theo hướng này, từ đó xác định các KNDH cần thiết và cơ hội rèn luyện chúng cho sinh viên (SV) sư phạm Toán, góp phần đổi mới đào tạo giáo viên. Luận án đã làm sáng tỏ khái niệm THCHD (được hiểu là quá trình người học tự chủ, tự lực tiếp cận kiến thức với sự hỗ trợ từ giáo viên, tài liệu, bạn bè và các nguồn khác), vai trò của giáo viên và học sinh trong DH theo hướng THCHD.
Dựa trên nghiên cứu lí luận và khảo sát thực trạng, luận án đã đề xuất sáu KNDH cốt lõi cần chuẩn bị cho SV sư phạm Toán để DH theo hướng giúp HS THCHD, bao gồm: Kĩ năng THCHD; Kĩ năng thiết kế tài liệu hướng dẫn học (TLHDH); Kĩ năng hướng dẫn HS tự học theo TLHDH, thông qua trao đổi, thảo luận, tương tác; Kĩ năng hướng dẫn nhóm trưởng tổ chức nhiệm vụ học tập; Kĩ năng hướng dẫn HS tự học trực tuyến/trên truyền hình khi không giáp mặt với giáo viên; và Kĩ năng đánh giá sản phẩm, đánh giá quá trình.
Luận án cũng đề xuất một quy trình thiết kế DH gồm 5 bước và 5 biện pháp sư phạm (BPSP) cụ thể nhằm trang bị những kỹ năng này cho SV, thông qua các học phần Lý luận và Phương pháp dạy học môn Toán, Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm và thực tập sư phạm. Các BPSP tập trung vào việc rèn luyện KN THCHD cho SV, KN thiết kế TLHDH, KN hướng dẫn học sinh THCHD trong lớp học và cả môi trường trực tuyến, cũng như đánh giá quá trình.
Kết quả thực nghiệm sư phạm trên ba tuyến đối tượng (SV năm 2, SV thực hành sư phạm, SV thực tập sư phạm) tại các trường đại học sư phạm đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất. Luận án khẳng định giả thuyết khoa học là chấp nhận được, các nhiệm vụ và mục đích nghiên cứu đã hoàn thành, và các giải pháp có thể triển khai, vận dụng trong công tác đào tạo giáo viên Toán, góp phần vào đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục. Luận án khuyến nghị các trường sư phạm cần tăng cường hoạt động thực hành, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và tích hợp nội dung THCHD vào chương trình đào tạo.
Mục lục chi tiết:
- Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, bảng biểu, luận án có 4 chương:
- Chương 1: Cơ sở lí luận.
- 1.1. Tổng quan những nghiên cứu liên quan đến đề tài
- 1.2. Về tự học và tự học có hướng dẫn
- 1.2.1. Tự học
- 1.2.2. Tự học có hướng dẫn
- 1.2.3. Dạy học theo hướng giúp học sinh tự học có hướng dẫn
- 1.2.4 Các bước DH toán theo hướng giúp học sinh THCHD
- 1.3. Những kĩ năng cần rèn luyện cho SV sư phạm Toán để sau khi ra trường có thể DH theo hướng giúp học sinh THCHD
- 1.3.1. Một số kĩ năng dạy học của giáo viên Toán
- 1.3.2. Các yêu cầu về kĩ năng cần chuẩn bị cho SV sư phạm Toán
- 1.3.3 Những kĩ năng cần chuẩn bị cho SV sư phạm Toán để có thể dạy học theo hướng giúp học sinh tự học có hướng dẫn, sau khi ra trường
- 1.4. Cơ hội rèn luyện KN cho SV sư phạm Toán dạy học theo hướng giúp học sinh tự học có hướng dẫn
- Kết luận chương 1
- Chương 2: Thực trạng dạy học Toán theo hướng giúp HS THCHD
- 2.1. Khái quát về khảo sát thực trạng
- 2.1.1. Mục đích
- 2.1.2. Nội dung
- 2.1.3. Đối tượng
- 2.1.4. Phương pháp và công cụ
- 2.2. Kết quả
- 2.2.1 Những KN cần chuẩn bị cho SV sư phạm toán để sau khi ra trường có thể DH theo hướng giúp HS THCHD
- 2.2.2 Thực trạng DH theo hướng giúp học sinh THCHD
- 2.2.3.Thực trạng rèn luyện KNDH cho SV SP toán ở trường đại học
- Kết luận chương 2
- Chương 3: Một số biện pháp chuẩn bị cho sinh viên sư phạm Toán những kĩ năng để sau này có thể DH theo hướng giúp HS THCHD
- 3.1. Định hướng xây dựng biện pháp chuẩn bị cho SV sư phạm Toán sau khi ra trường có thể DH theo hướng giúp HS THPT THCHD
- 3.2. Một số BPSP nhằm chuẩn bị cho SV sư phạm Toán sau khi ra trường có thể DH theo hướng giúp HS THPT THCHD.
- 3.2.1 Biện pháp 1: Rèn luyện kĩ năng THCHD cho sinh viên sư phạm toán
- 3.2.1.1 Mục đích của biện pháp
- 3.2.1.2 Cách thực hiện biện pháp
- 3.2.2. Biện pháp 2: Rèn luyện kĩ năng thiết kế tài liệu hướng dẫn học cho SV thông qua học phần Lí luận và phương pháp dạy học môn Toán
- 3.2.2.1 Mục đích của biện pháp:
- 3.2.2.2. Cách thực hiện biện pháp
- 3.2.3. Biện pháp 3: Rèn luyện kĩ năng hướng dẫn học theo TLHDH cho SV qua rèn luyện nghiệp vụ sư phạm
- 3.2.3.1 Mục đích của biện pháp
- 3.2.3.2 Cách thực hiện biện pháp
- 3.2.4 Biện pháp 4: Rèn luyện kĩ năng giúp học sinh THCHD qua thực tập sư phạm ở trường phổ thông
- 3.2.4.1 Mục đích của biện pháp:
- 3.2.4.2 Cách thực hiện biện pháp
- 3.2.5 Biện pháp 5: Chuẩn bị cho SV sư phạm Toán một số KN hướng dẫn HS TH thông qua zalo, facebook, trang DH trực tuyến
- 3.2.5.1 Mục đích của biện pháp
- 3.2.5.2 Cách thực hiện biện pháp
- Kết luận chương 3
- Chương 4: Thực nghiệm sư phạm
- 4.1. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm
- 4.1.1. Mục đích
- 4.1.2.Nhiệm vụ
- 4.1.3. Đối tượng và thời gian thực nghiệm
- 4.2. Nội dung thực nghiệm
- Kết luận chương 4