NGHIÊN CỨU ĐIỀU TRỊ BỆNH NHÃN GIÁP HOẠT TÍNH BẰNG METHYLPREDNISOLONE KẾT HỢP AZATHIOPRINE
Nhãn khoa
Luận án tập trung nghiên cứu điều trị bệnh nhãn giáp (Thyroid Eye Disease - TED) hoạt tính, một biểu hiện ngoài tuyến giáp phổ biến của bệnh Graves, gây ra các tổn thương nghiêm trọng như phù mi, lồi mắt, liệt vận nhãn, chèn ép thần kinh thị, ảnh hưởng đáng kể đến thị lực và chất lượng cuộc sống. Điều trị ức chế miễn dịch, đặc biệt là Methylprednisolone tĩnh mạch xung, là phương pháp chủ yếu. Tuy nhiên, hiệu quả của liệu pháp Methylprednisolone đơn thuần còn hạn chế, với khoảng 35-55% bệnh nhân vẫn còn viêm sau liệu trình ban đầu.
Nghiên cứu được tiến hành nhằm so sánh hiệu quả và tính an toàn của liệu pháp kết hợp Methylprednisolone tĩnh mạch (MP) với Azathioprine (Aza) so với liệu pháp MP đơn thuần trong điều trị bệnh nhãn giáp tiến triển. Đồng thời, luận án cũng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát viêm. Đây là một vấn đề cấp thiết tại Việt Nam do thiếu các báo cáo và hướng dẫn cụ thể về hiệu quả của MP tĩnh mạch xung cũng như liệu pháp kết hợp.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, cả hai liệu pháp MP và MP+Aza đều có hiệu quả trong việc kiểm soát hoạt tính và cải thiện các triệu chứng lâm sàng như vận nhãn, song thị, độ rộng khe mi và lồi mắt. Tuy nhiên, liệu pháp MP+Aza vượt trội hơn MP đơn thuần trong kiểm soát viêm (84% so với 63% sau 6 tháng), rút ngắn thời gian đạt bất hoạt trung bình (4 tháng so với 6 tháng), và cải thiện vận nhãn (65% so với 30%) cùng song thị (61% so với 26%). Tỷ lệ cải thiện thị lực của nhóm MP+Aza đạt 77%.
Về tính an toàn, cả hai liệu pháp đều có tác dụng phụ ở mức độ nhẹ và trung bình (ví dụ: viêm loét dạ dày tá tràng, đặc điểm Cushing, mất ngủ, đánh trống ngực, tăng nhãn áp), không ghi nhận tác dụng phụ nặng. Liệu pháp MP+Aza có thêm một số tác dụng phụ nhẹ như tăng men gan, giảm bạch cầu, rụng tóc (tỷ lệ ≤ 11%), nhưng tất cả đều được kiểm soát khi điều chỉnh liều Azathioprine. Phương thức điều trị và độ viêm lâm sàng trước điều trị được xác định là các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát hoạt tính.
Luận án khuyến nghị cân nhắc sử dụng liệu pháp kết hợp MP+Aza cho các trường hợp bệnh nhãn giáp hoạt tính nặng hoặc đáp ứng kém/không đáp ứng với liệu pháp MP đơn thuần sau 6 tuần điều trị.