ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỀ XUẤT CƠ CHẾ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI CHO PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
Quản lý Đất đai
Luận án "Đánh giá và đề xuất cơ chế quản lý nhà nước về quy hoạch sử dụng đất đai cho phát triển bền vững" của Nguyễn Minh Thông, chuyên ngành Quản lý Đất đai, được thực hiện tại Trường Đại học Cần Thơ năm 2022. Nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về quy hoạch sử dụng đất đai tại thành phố Cần Thơ trong giai đoạn 2011-2020.
Bối cảnh nghiên cứu chỉ ra rằng công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ở Việt Nam còn tồn tại nhiều bất cập như chậm phê duyệt, thiếu đồng bộ, chất lượng thấp, thiếu tính khả thi, vi phạm phổ biến và chưa chú trọng lấy ý kiến nhân dân. Mục tiêu tổng quát của luận án là đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011-2020, xác định các yếu tố ảnh hưởng, mối quan hệ với các loại hình quy hoạch khác, từ đó đề xuất giải pháp quản lý nhà nước về quy hoạch sử dụng đất cho phát triển bền vững tại thành phố Cần Thơ. Phạm vi nghiên cứu về không gian là thành phố Cần Thơ, với số liệu thu thập từ 2010-2020, khảo sát người dân, nhà quản lý và doanh nghiệp. Đóng góp mới của nghiên cứu là xác định các yếu tố ảnh hưởng, mức độ ảnh hưởng, và mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất đai với các loại hình quy hoạch khác.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, quy hoạch sử dụng đất đai tại Cần Thơ giai đoạn 2011-2020 đã được phê duyệt nhưng việc thực hiện còn nhiều điểm chưa đạt. Diện tích đất nông nghiệp và đất chưa sử dụng có xu hướng giảm, trong khi đất phi nông nghiệp tăng, nhưng nhiều chỉ tiêu chuyển đổi đất theo quy hoạch không đạt. Đặc biệt, tỷ lệ chuyển đổi đất lúa sang phi nông nghiệp thấp do vướng quy định pháp luật. Luận án đã sử dụng phân tích SWOT để đánh giá điểm mạnh, yếu, cơ hội và thách thức, chỉ ra các điểm yếu như phê duyệt chậm, thiếu đồng bộ, dự án chia nhỏ và thiếu chính sách ưu đãi.
Năm nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến quy hoạch sử dụng đất đai được xác định là: kinh tế, xã hội, môi trường, thể chế pháp lý và các yếu tố khác. Quan điểm người dân và doanh nghiệp cho rằng yếu tố kinh tế và môi trường tác động mạnh nhất, trong khi nhà quản lý nhấn mạnh yếu tố thể chế pháp lý và xã hội. Về mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất đai và các loại hình quy hoạch khác, nghiên cứu chỉ ra 05 điểm tương đồng và 05 điểm khác biệt, khẳng định quy hoạch sử dụng đất là nền tảng. Các vấn đề bất cập trong quản lý nhà nước bao gồm quy hoạch chung chậm, điều chỉnh quy hoạch chi tiết dễ dàng, khó khăn trong chuyển đổi đất lúa và thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật.
Luận án đề xuất 05 nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước về quy hoạch sử dụng đất đai cho phát triển bền vững, tập trung vào các yếu tố kinh tế (phân bổ kinh phí, thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu), xã hội (nghiên cứu nhân khẩu học, đồng thuận xã hội, tính dự báo, văn hóa lịch sử), môi trường (khai thác điều kiện tự nhiên, đánh giá tác động biến đổi khí hậu), chính sách pháp luật (hoàn thiện hệ thống, đồng bộ quy hoạch, cụ thể hóa quy định) và các yếu tố khác (nâng cao năng lực cán bộ, trách nhiệm nhà đầu tư, sự tham gia của người dân).