Luận án Phát triển một số yếu tố của tư duy sáng tạo cho học sinh tiểu học

Tên luận án:

PHÁT TRIỂN MỘT SỐ YẾU TỐ CỦA TƯ DUY SÁNG TẠO CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

Ngành:

Lý luận và lịch sử giáo dục

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Phát triển một số yếu tố của tư duy sáng tạo cho học sinh tiểu học" của Đỗ Ngọc Miên tập trung vào một vấn đề cấp thiết trong giáo dục: phát triển tư duy sáng tạo (TDST) cho học sinh tiểu học. Đề tài xuất phát từ nhận định TDST là bậc cao nhất của hoạt động trí tuệ, có vai trò đặc biệt trong sự phát triển văn minh loài người và là mục tiêu giáo dục toàn cầu, được Luật Giáo dục 2005 (Điều 28) của Việt Nam nhấn mạnh. Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về sáng tạo trên thế giới từ những năm 1950 và ở Việt Nam từ những năm 1970, nhưng phần lớn các nghiên cứu này thường tập trung vào cấp học cao hơn (THCS, THPT) hoặc chỉ đề cập đến các khía cạnh hẹp ở cấp tiểu học. Luận án này đi sâu vào phát triển một số yếu tố của TDST cho học sinh tiểu học, với quan niệm rằng các yếu tố như tính linh hoạt, mềm dẻo, thuần thục, nhạy cảm, phê phán, độc đáo, chi tiết có thể phát triển ngay từ cấp Tiểu học cho mọi học sinh, kể cả học sinh trung bình, thông qua môi trường khích lệ và các biện pháp chuyên biệt.

Mục đích chính của luận án là đề xuất các biện pháp tổ chức dạy học nhằm phát triển một số yếu tố của TDST cho học sinh tiểu học. Luận án đưa ra giả thuyết rằng mọi học sinh bình thường đều có khả năng TDST ở các mức độ khác nhau và có thể phát triển các yếu tố này trên cơ sở tạo ra một môi trường lớp học thúc đẩy tư duy kết hợp với những biện pháp dạy tư duy thích hợp. Để đạt được mục tiêu này, các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm xác định cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng, đề xuất biện pháp và thực nghiệm sư phạm.

Về lý luận, luận án đã xây dựng khung lý thuyết tương đối hoàn chỉnh về TDST, làm rõ các khái niệm, yếu tố tác động (trí tưởng tượng, lối mòn tư duy, phẩm chất nhân cách sáng tạo) và vấn đề tổ chức "lớp học tư duy". Về thực tiễn, luận án phân tích thực trạng dạy học TDST ở tiểu học cho thấy nhận thức của giáo viên và học sinh còn mơ hồ, thiếu môi trường sư phạm phù hợp, và giáo viên thiếu biện pháp cụ thể.

Trên cơ sở đó, luận án đề xuất hai nhóm biện pháp chính: Nhóm 1 tập trung vào tạo lập các điều kiện cần thiết để phát triển TDST (môi trường sáng tạo, "lớp học tư duy"), và Nhóm 2 bao gồm các biện pháp chuyên biệt nhằm phát triển trực tiếp các yếu tố của TDST như tính mềm dẻo, thuần thục và độc đáo. Các biện pháp này được thực nghiệm tại 6 trường tiểu học ở Nam Định, Thái Bình và Hà Nội trong 5 tháng, mang lại kết quả khả quan, khẳng định tính khả thi và hiệu quả. Luận án nhấn mạnh phát triển TDST là một quá trình lâu dài, song hành với trang bị kiến thức và cần được vận dụng linh hoạt, toàn cục trong suốt quá trình dạy học.

Mục lục chi tiết:

Thông tin mục lục chi tiết không được cung cấp trong văn bản gốc.