NGHIÊN CỨU CẢI TIẾN CÁC GIỐNG ĐẬU TƯƠNG DT2008, DT96 VÀ ĐT26 BẰNG PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ ĐỘT BIẾN TIA GAMMA NGUỒN Co60
Di truyền và Chọn giống cây trồng
Luận án "Nghiên cứu cải tiến các giống đậu tương DT2008, DT96 và ĐT26 bằng phương pháp xử lý đột biến tia gamma nguồn Co60" được thực hiện nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách về giống đậu tương năng suất cao, chất lượng tốt, và khả năng chống chịu ở Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực trạng diện tích trồng đậu tương đang giảm dần do thiếu giống mới, năng suất thấp, kỹ thuật canh tác lạc hậu và khó khăn trong việc tạo biến dị di truyền bằng phương pháp lai hữu tính truyền thống. Do đó, việc ứng dụng phương pháp đột biến chiếu xạ tia gamma (Co60) được coi là giải pháp hiệu quả để tạo ra các biến dị mới, rút ngắn thời gian chọn tạo giống và cải tiến các giống hiện có.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là cải tiến các giống đậu tương DT2008, DT96 và ĐT26 theo các hướng quan trọng như rút ngắn thời gian sinh trưởng, giảm chiều cao cây, nâng cao khả năng chống đổ, và thay đổi màu sắc hạt, từ đó tạo ra những giống mới đáp ứng yêu cầu sản xuất hiện nay. Phạm vi nghiên cứu bao gồm gây tạo đột biến bằng chiếu xạ tia gamma trên hạt khô, hạt nảy mầm và cây ra hoa, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của chiếu xạ, chọn lọc các dòng đột biến có ý nghĩa và khảo nghiệm sản xuất.
Luận án đã đạt được những đóng góp khoa học và thực tiễn đáng kể. Về mặt khoa học, nghiên cứu đã cung cấp những dữ liệu mới về chọn tạo giống đậu tương bằng đột biến chiếu xạ tia gamma, xác định được các liều chiếu xạ hiệu quả cho hạt khô (150Gy, 200Gy, 250Gy), hạt nảy mầm (25Gy, 50Gy) và cây ra hoa (10Gy, 20Gy). Về mặt thực tiễn, luận án đã chọn lọc thành công 234 dòng đột biến ở thế hệ M7 từ ba giống gốc, mang các tính trạng cải tiến như chín sớm, giảm chiều cao cây và thay đổi màu sắc hạt, tạo thành vật liệu khởi đầu quý giá cho công tác chọn tạo giống mới.
Đặc biệt, nghiên cứu đã chọn tạo và phát triển được ba giống đậu tương đột biến triển vọng: DT215 (có vỏ hạt màu đen, chín sớm 90-95 ngày, năng suất 2,71-3,32 tấn/ha, đã được tự công bố lưu hành), DT96ĐB (chống đổ tốt hơn, lông màu xám, thời gian sinh trưởng 90-94 ngày, năng suất 2,22-3,06 tấn/ha) và ĐT26ĐB (có vỏ hạt màu đen, sinh trưởng 86-91 ngày, năng suất 2,23-2,55 tấn/ha). Các giống đột biến này đều thể hiện năng suất cao, chất lượng hạt tốt (protein > 40%, lipid > 18%, gluxit > 25%) và khả năng chống chịu khá, đáp ứng tốt nhu cầu sản xuất. Luận án cũng đề xuất tiếp tục chọn lọc, khảo nghiệm sản xuất và hoàn thiện quy trình kỹ thuật cho các giống triển vọng, đặc biệt là giống đậu tương đen DT215, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng đậu tương ở Việt Nam.