Luận án Nhân sinh quan người Việt qua Folklore Việt Nam

Tên luận án:

NHÂN SINH QUAN NGƯỜI VIỆT QUA FOLKLORE VIỆT NAM

Ngành:

Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu nhân sinh quan người Việt thể hiện qua Folklore Việt Nam, một kho tư liệu phong phú nhưng ít được khai thác từ góc độ triết học. Đề tài luận giải sự cần thiết phải tiếp cận văn hóa dân gian dưới góc độ triết học để làm rõ những minh triết sâu sắc của cha ông về con người, hành vi, ứng xử và lẽ sống ở đời, từ đó bổ sung cho lịch sử tư tưởng Việt Nam và tìm về bản sắc văn hóa dân tộc. Mục đích chính của luận án là làm rõ nhân sinh quan người Việt qua lễ hội và tín ngưỡng dân gian, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm phát huy giá trị tích cực và khắc phục hạn chế. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong hai loại hình Folklore điển hình: lễ hội dân gian (lễ hội đền Gióng, đền Tống Trân, Chử Đồng Tử) và tín ngưỡng dân gian (thờ Mẫu, phồn thực, thờ nhiên thần), tập trung vào người Việt truyền thống.

Luận án được xây dựng trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, kết hợp với các phương pháp nghiên cứu liên ngành, quan sát thực địa và khảo cứu văn bản. Các đóng góp khoa học chính bao gồm bổ sung lý luận cho nghiên cứu triết học Việt Nam trên loại hình văn hóa dân gian, chứng minh giá trị bản nhiên của tư duy người Việt, làm sáng tỏ các vấn đề nhận thức luận triết học và đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng nhân sinh quan người Việt là một bộ phận của triết học Việt Nam, đặc thù gắn với vận mệnh dân tộc, điều kiện nông nghiệp lúa nước và sự đan xen văn hóa. Các triết lý nhân sinh nổi bật bao gồm tinh thần yêu nước, hiếu học, quan niệm về hôn nhân và hạnh phúc gia đình, đề cao vai trò phụ nữ, tư duy phồn thịnh và lối sống hòa mình với tự nhiên. Bên cạnh đó, luận án cũng chỉ ra những hạn chế như tính cục bộ, hiếu danh, lối sống duy tình, xuề xòa, thiếu tự tin và thực dụng. Từ đó, luận án dự báo xu hướng biến đổi và đề xuất các giải pháp về tuyên truyền, quản lý nhà nước, nghiên cứu khoa học và các giải pháp cụ thể khác nhằm phát huy giá trị và khắc phục tiêu cực trong nhân sinh quan truyền thống người Việt.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

  • 1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NHÂN SINH QUAN VÀ FOLKLORE

    • 1.1.1. Nhóm công trình nghiên cứu về Nhân sinh quan
    • 1.1.2. Nhóm công trình nghiên cứu về Folklore Việt Nam

  • 1.2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NHÂN SINH QUAN NGƯỜI VIỆT QUA LỄ HỘI DÂN GIAN VÀ TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN

    • 1.2.1. Nhóm công trình bàn về nhân sinh quan của người Việt qua lễ hội dân gian
    • 1.2.2. Nhóm công trình bàn về nhân sinh quan của người Việt qua tín ngưỡng dân gian

  • 1.3. CÁC CÔNG TRÌNH ĐỀ CẬP ĐẾN VẤN ĐỀ KẾ THỪA VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY NHỮNG GIÁ TRỊ TỐT ĐẸP, HẠN CHẾ NHỮNG TIÊU CỰC TỪ NHÂN SINH QUAN TRUYỀN THỐNG NGƯỜI VIỆT

  • 1.4. MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỂ LUẬN ÁN TIẾP TỤC GIẢI QUYẾT

• Chương 2: NHÂN SINH QUAN NGƯỜI VIỆT VÀ FOLKLORE VIỆT NAM - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

  • 2.1. NHÂN SINH QUAN VÀ NHÂN SINH QUAN NGƯỜI VIỆT

    • 2.1.1. Nhân sinh quan
    • 2.1.2. Nhân sinh quan người Việt

  • 2.2. FOLKLORE VIỆT NAM - KHÁI NIỆM, ĐẶC TRƯNG, CÁC LOẠI HÌNH

    • 2.2.1. Khái niệm
    • 2.2.2. Đặc trưng
    • 2.2.3. Các loại hình Folklore Việt Nam

  • 2.3. FOLKLORE - MỘT HÌNH THỨC THỂ HIỆN ĐỘC ĐÁO CỦA NHÂN SINH QUAN NGƯỜI VIỆT

• Chương 3: NHÂN SINH QUAN NGƯỜI VIỆT QUA MỘT SỐ LỄ HỘI VÀ TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN - GIÁ TRỊ VÀ HẠN CHẾ

  • 3.1. NHÂN SINH QUAN NGƯỜI VIỆT QUA MỘT SỐ LỄ HỘI DÂN GIAN

    • 3.1.1. Triết lý yêu nước qua lễ hội đền Gióng
    • 3.1.2. “Hiếu học” - một triết lý nhân sinh của người Việt qua lễ hội đền Tống Trân
    • 3.1.3. Quan niệm về hôn nhân, hạnh phúc gia đình qua lễ hội Chử Đồng Tử

  • 3.2. NHÂN SINH QUAN NGƯỜI VIỆT QUA MỘT SỐ TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN

    • 3.2.1. Quan điểm “trọng nữ” qua tín ngưỡng thờ Mẫu
    • 3.2.2. Quan niệm “phồn thịnh” qua tín ngưỡng phồn thực
    • 3.2.3. Lối sống “hòa mình” với tự nhiên qua tín ngưỡng thờ nhiên thần

  • 3.3. NHỮNG GIÁ TRỊ TÍCH CỰC, NHỮNG HẠN CHẾ TỪ NHÂN SINH QUAN TRUYỀN THỐNG NGƯỜI VIỆT QUA MỘT SỐ LỄ HỘI VÀ TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN

    • 3.3.1. Những giá trị tích cực của nhân sinh quan truyền thống qua một số lễ hội và tín ngưỡng dân gian
    • 3.3.2. Những hạn chế của nhân sinh quan truyền thống qua một số lễ hội và tín ngưỡng dân gian

• Chương 4: XU HƯỚNG HOẠT ĐỘNG CỦA LỄ HỘI VÀ TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN VÀ GIẢI PHÁP NHẰM KHẮC PHỤC YẾU TỐ TIÊU CỰC, PHÁT HUY GIÁ TRỊ TÍCH CỰC TRONG NHÂN SINH QUAN TRUYỀN THỐNG NGƯỜI VIỆT QUA CÁC LOẠI HÌNH ĐÓ

  • 4.1. DỰ BÁO MỘT SỐ XU HƯỚNG HOẠT ĐỘNG CỦA LỄ HỘI VÀ TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN Ở VIỆT NAM

  • 4.2. MỘT SỐ NHÓM GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY GIÁ TRỊ TÍCH CỰC, HẠN CHẾ YẾU TỐ TIÊU CỰC TRONG NHÂN SINH QUAN TRUYỀN THỐNG NGƯỜI VIỆT QUA LỄ HỘI VÀ TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN

    • 4.2.1. Nhóm giải pháp tăng cường các hoạt động tuyên truyền, giáo dục để nhân dân hiểu rõ những giá trị văn hoá, lịch sử của lễ hội và tín ngưỡng dân gian
    • 4.2.2. Nhóm giải pháp tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với hoạt động lễ hội và tôn giáo, tín ngưỡng
    • 4.2.3. Nhóm giải pháp đầu tư cho nghiên cứu khoa học, xây dựng chương trình bảo tồn, khai thác và phát huy các giá trị văn hoá và nhân văn của lễ hội và tín ngưỡng dân gian
    • 4.2.4. Một số giải pháp cụ thể khác