Luận án Nghiên cứu xác định các độc tố gây tiêu chảy acid okadaic, dinophysistoxin-1, dinophysistoxin-2 trong một số nhuyễn thể hai mảnh vỏ ở biển Việt Nam bằng sắc ký lỏng khối phổ.

Tên luận án:

Nghiên cứu xác định các độc tố gây tiêu chảy acid okadaic, dinophysistoxin-1, dinophysistoxin-2 trong một số nhuyễn thể hai mảnh vỏ ở biển Việt Nam bằng sắc ký lỏng khối phổ

Ngành:

Không có thông tin ngành cụ thể được nêu rõ trong tài liệu.

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu xác định các độc tố gây tiêu chảy acid okadaic, dinophysistoxin-1, dinophysistoxin-2 trong một số nhuyễn thể hai mảnh vỏ ở biển Việt Nam bằng sắc ký lỏng khối phổ" giải quyết vấn đề cấp thiết về an toàn thực phẩm liên quan đến độc tố DSP (Diarrheic Shellfish Poisoning) trong nhuyễn thể tại Việt Nam. Bối cảnh hiện tại cho thấy sự cần thiết phải phát triển phương pháp phân tích đặc hiệu hơn do các quy định và phương pháp hiện hành còn hạn chế, chỉ tập trung vào OA mà chưa bao gồm các dẫn xuất DTX, đồng thời thiếu đánh giá hệ thống về mức độ nhiễm độc tố này.

Mục tiêu chính của luận án là xây dựng phương pháp định lượng đồng thời acid okadaic (OA), dinophysistoxin-1 (DTX1) và dinophysistoxin-2 (DTX2) bằng sắc ký lỏng khối phổ (LC-MS/MS), và đánh giá thực tế hàm lượng các độc tố này trong các nhóm nhuyễn thể hai mảnh vỏ tại các vùng biển Việt Nam.

Những đóng góp mới của công trình bao gồm việc lần đầu tiên tại Việt Nam xây dựng thành công hai quy trình phân tích LC-MS/MS cho phép định lượng đồng thời OA, DTX1, DTX2 ở cả dạng tự do và toàn phần trong nhuyễn thể. Các quy trình này được tối ưu hóa về điều kiện chiết, làm sạch (sử dụng cột chiết pha rắn Strata-X hoặc phương pháp ly tâm lạnh mới), thủy phân và sắc ký, đạt độ nhạy cao (LOD 1 ng/g). Đặc biệt, luận án là nghiên cứu đầu tiên sử dụng ly tâm lạnh để làm sạch mẫu. Luận án cũng lần đầu tiên sử dụng LC-MS/MS để phân tích 188 mẫu nhuyễn thể từ 6 tỉnh ven biển Việt Nam, phát hiện sự hiện diện phổ biến của độc tố nhóm OA (21 mẫu có OA, 2 mẫu có DTX2), khẳng định độc tố này có mặt tại 5/6 địa điểm lấy mẫu, trong 4/5 nhóm nhuyễn thể và xuất hiện trong 9/12 tháng lấy mẫu, mặc dù ở mức thấp hơn nhiều so với giới hạn cho phép.

Kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao, cung cấp giải pháp kỹ thuật tin cậy để đánh giá và kiểm soát độc tố DSP, đồng thời nâng cao nhận thức về nguy cơ tiềm tàng trong hải sản Việt Nam, kiến nghị sử dụng LC-MS/MS làm kỹ thuật chuẩn để giám sát trong tương lai.

Mục lục chi tiết:

• A - GIỚI THIỆU LUẬN ÁN

  • 1. Tính cấp thiết của luận án
  • 2. Mục tiêu của luận án
  • 3. Những đóng góp mới của luận án
  • 4. Ý nghĩa của luận án
  • 5. Bố cục của luận án

• B - NỘI DUNG LUẬN ÁN

  • CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN

    • Khái niệm về độc tố sinh vật biển, bao gồm nguồn gốc phát sinh các độc tố này, các đối tượng tích lũy độc tố làm trung gian gây phơi nhiễm độc tố trên người, cũng như tóm tắt quá trình nghiên cứu một số nhóm độc tố tảo đơn bào gây độc cho người.
    • Nguồn gốc, cấu trúc hóa học, độc tính và quy định kiểm soát các độc tố gây hội chứng DSP: các loại tảo hai roi sản xuất ra độc tố nhóm OA gây DSP, cấu trúc hóa học độc tố nhóm OA, cơ chế gây độc và độc tính của độc tố nhóm OA, các quy định kiểm soát trong nước và ngoài nước về giới hạn độc tố gây DSP trong nhuyễn thể.
    • Tổng quan tóm lược các phương pháp phân tích độc tố nhóm OA, gồm các phương pháp xử lý mẫu để chiết độc tố từ nhuyễn thể, các phương pháp làm sạch dịch chiết, phương pháp thủy phân để chuyển dẫn xuất ester của độc tố về dạng độc tố tự do, các phương pháp định lượng độc tố nhóm OA (phương pháp sinh học, phương pháp hóa lý).
    • Tổng quan về ứng dụng sắc ký khối phổ trong phân tích độc tố nhóm OA: các đặc trưng khối phổ của độc tố nhóm OA, ứng dụng phân tích định tính, định lượng độc tố nhóm OA bằng LC-MS và LC-MS/MS (kỹ thuật ion hóa, điều kiện phân tích, lựa chọn phân tích khối).
    • Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng các loại hải sản chứa độc tố gây độc cho người (hay độc tố sinh vật biển) thực ra không sản xuất ra những độc tố này mà tích lũy độc tố khi ăn các sinh vật sản xuất độc tố hoặc là vật chủ ký sinh của các sinh vật này.
    • Nhóm độc tố này gồm OA và các chất dẫn xuất được gọi chung là DTX. OA được phân lập đầu tiên từ loài bọt biển Halichondria okadai vào năm 1981. Các DTX được đặt tên theo chi Dinophysis gồm dinophysistoxin-1 (DTX1) và dinophysistoxin-2 (DTX2).
    • Hiện tại ở Việt Nam đã có quy định về giới hạn tổng của OA, các DTX và pectenotoxin (PTX) là 160 ppb. Tuy nhiên, việc kiểm soát này vẫn chưa được áp dụng trên tất cả các lô mẻ hải sản nuôi trồng, đánh bắt đưa ra thị trường tiêu thụ.

  • CHƯƠNG 2. NGUYÊN LIỆU, TRANG THIẾT BỊ, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

    • 2.1. Nguyên liệu, trang thiết bị
      • 2.1.1. Dung môi, hóa chất và chất chuẩn
        • 2.1.1.1. Chất chuẩn
        • 2.1.1.2. Dung môi, hóa chất
      • 2.1.2. Thiết bị, dụng cụ phân tích
        • 2.1.2.1. Thiết bị phân tích
        • 2.1.2.2. Dụng cụ phân tích
    • 2.2. Đối tượng nghiên cứu
      • 2.2.1. Mẫu nhuyễn thể lấy tại các địa phương
      • 2.2.2. Mẫu thêm chuẩn
      • 2.2.3. Mẫu chuẩn nhuyễn thể có chứa độc tố
    • 2.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
      • 2.3.1. Xây dựng phương pháp định lượng đồng thời OA, DTX1, DTX2 trong nhuyễn thể
        • 2.3.1.1. Khảo sát xây dựng điều kiện khối phổ
        • 2.3.1.2. Khảo sát xây dựng điều kiện sắc ký
        • 2.3.1.3. Khảo sát điều kiện chiết độc tố từ mẫu nhuyễn thể
        • 2.3.1.4. Khảo sát điều kiện thủy phân để phân tích độc tố toàn phần
        • 2.3.1.5. Thẩm định phương pháp
      • 2.3.2. Phân tích độc tố trên mẫu nhuyễn thể
        • 2.3.2.1. Lựa chọn số lượng cá thể cho mỗi mẫu nhuyễn thể
        • 2.3.2.2. Khảo sát điều kiện bảo quản mẫu nhuyễn thể
        • 2.3.2.3. Lựa chọn địa điểm, khoảng thời gian lấy mẫu
      • 2.3.3. Phân tích độc tố trong mẫu nhuyễn thể và biện giải kết quả
        • 2.3.3.1. Tiến hành phân tích trên mẫu thực
        • 2.3.3.2. Các tiêu chí đánh giá kết quả phân tích độc tố trong nhuyễn thể
        • 2.3.3.3. Các hướng biện giải, bàn luận kết quả

  • CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

    • 3.1. Xây dựng phương pháp phân tích OA, DTX1 và DTX2
      • 3.1.1. Khảo sát điều kiện phân tích OA, DTX1, DTX2 bằng LC – MS/MS
        • 3.1.1.1. Điều kiện detector MS/MS
        • 3.1.1.2. Điều kiện sắc ký
      • 3.1.2. Khảo sát thiết lập điều kiện xử lý mẫu để chiết OA, DTX1, DTX2 từ nhuyễn thể
        • 3.1.2.1. Điều kiện xử lý mẫu để phân tích độc tố ở dạng tự do
        • 3.1.2.2. Điều kiện xử lý mẫu để phân tích độc tố ở dạng toàn phần
      • 3.1.3. Khảo sát thiết lập bảo quản nhuyễn thể
    • 3.2. Thẩm định phương pháp phân tích OA, DTX1 và DTX2
      • 3.2.1. Điều kiện của các phương pháp được thẩm định
        • 3.2.1.1. Phương pháp phân tích độc tố tự do trên cột Cortecs
        • 3.2.1.2. Phương pháp phân tích độc tố tự do và toàn phần trên cột Zorbax
      • 3.2.2. Thẩm định phương pháp phân tích độc tố tự do trên cột Cortecs
        • 3.2.2.1. Độ đặc hiệu
        • 3.2.2.2. Độ thích hợp hệ thống
        • 3.2.2.3. Độ tuyến tính của khoảng nồng độ làm việc
        • 3.2.2.4. Độ chính xác
        • 3.2.2.5. Độ đúng
        • 3.2.2.6. Độ nhạy
      • 3.2.3. Phương pháp phân tích OA, DTX1, DTX2 tự do và toàn phần trên cột Zorbax Eclipse Plus
        • 3.2.3.1. Độ đặc hiệu
        • 3.2.3.2. Độ thích hợp hệ thống
        • 3.2.3.3. Độ tuyến tính của khoảng nồng độ làm việc
        • 3.2.3.4. Độ chính xác
        • 3.2.3.5. Độ đúng
        • 3.2.3.6. Độ nhạy
    • 3.3. PHÂN TÍCH OA, DTX1, DTX2 TRONG MẪU NHUYỄN THỂ

  • CHƯƠNG 4. BÀN LUẬN

    • 4.1. Về phương pháp phân tích được xây dựng
    • 4.2. Về kết quả phân tích độc tố trên mẫu nhuyễn thể
    • 4.3. Về nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe và hướng kiểm soát độc tố nhóm OA trong nhuyễn thể trong tương lai

  • KẾT LUẬN

  • KIẾN NGHỊ