Khai thác hợp lý các Di sản Văn hóa Thế giới (DSVHTG) nhằm Phát triển Du lịch (PTDL) Miền Trung Việt Nam
Kinh tế
Luận án tiến sĩ kinh tế này tập trung nghiên cứu đề tài “Khai thác hợp lý các Di sản Văn hóa Thế giới (DSVHTG) nhằm Phát triển Du lịch (PTDL) Miền Trung Việt Nam”. Đề tài được đặt ra trong bối cảnh hoạt động du lịch văn hóa ngày càng trở nên phổ biến trên thế giới, với các tài nguyên DSVHTG là nhân tố chính thu hút khách du lịch. Miền Trung Việt Nam sở hữu tiềm năng du lịch phong phú, đa dạng, tập trung nhiều DSVHTG được UNESCO công nhận như cố đô Huế, Phố cổ Hội An, di tích Mỹ Sơn, và cồng chiêng Tây Nguyên. Tuy nhiên, việc khai thác các di sản này cần đi đôi với bảo tồn và gìn giữ, do tính mỏng manh và nguy cơ hư hại của chúng.
Nghiên cứu đã tổng quan các tài liệu liên quan đến PTDL, PTDL bền vững, và quản lý du lịch tại các di sản thế giới. Luận án đóng góp vào việc làm sáng tỏ lý luận cơ bản và khái niệm về di sản văn hóa, DSVHTG, đồng thời hệ thống hóa lý luận về khai thác hợp lý các DSVHTG. Một trong những đóng góp quan trọng là đề xuất bộ tiêu chí đánh giá khai thác hợp lý DSVHTG, bao gồm các khía cạnh như tăng cường giá trị di sản, khai thác đầy đủ, gắn liền với trùng tu, bảo vệ, đảm bảo lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương, kết hợp các loại hình du lịch khác, và quan tâm đến chất lượng môi trường cùng sức chứa.
Về thực trạng, luận án phân tích đặc điểm tự nhiên, kinh tế, văn hóa xã hội của Miền Trung và các DSVHTG vật thể tại khu vực này như Quần thể di tích Cố đô Huế, Đô thị cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn, và Thành Nhà Hồ. Phân tích tình hình khai thác khách du lịch tại các di sản cho thấy sự tăng trưởng, nhưng cũng chỉ ra những hạn chế. Cụ thể, tỷ lệ di tích được khai thác còn thấp (ví dụ, 10% ở Hội An, 28% ở Mỹ Sơn, 54% ở Huế), một số di sản đối mặt với tình trạng hư hỏng nặng hoặc lấn chiếm. Mặc dù công tác bảo tồn được chú trọng và có nguồn vốn tái đầu tư, các vấn đề về môi trường và sức chứa du lịch tại các DSVHTG vẫn chưa được giải quyết triệt để, dẫn đến ô nhiễm và nguy cơ hư hại di sản.
Dựa trên kinh nghiệm khai thác DSVHTG từ các quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc, luận án rút ra các bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Các bài học này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường khai thác, phân loại tài nguyên, nâng cao nhận thức cộng đồng, đẩy mạnh marketing và truyền thông, tăng cường liên kết ngành và hợp tác quốc tế, sử dụng doanh thu du lịch cho bảo tồn, cũng như kiểm soát tác động tiêu cực từ giao thông và lượng khách. Từ đó, luận án đề xuất hệ thống các giải pháp nhằm khai thác hợp lý các DSVHTG tại Miền Trung trong thời gian tới.