Luận án Chuyển giao kỹ thuật canh tác lúa giảm khí nhà kính ở một số tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU CHUYỂN GIAO KỸ THUẬT CANH TÁC LÚA GIẢM PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH Ở MỘT SỐ TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Ngành:

Kinh tế nông nghiệp

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "NGHIÊN CỨU CHUYỂN GIAO KỸ THUẬT CANH TÁC LÚA GIẢM PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH Ở MỘT SỐ TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG" nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường và phát thải khí nhà kính từ sản xuất lúa thâm canh tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Mặc dù các kỹ thuật canh tác giảm phát thải đã được phê duyệt, tỷ lệ áp dụng thực tế còn thấp (10-20% tổng diện tích), chủ yếu do những bất cập trong công tác chuyển giao.

Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá quá trình, kết quả và hiệu quả chuyển giao kỹ thuật canh tác lúa giảm phát thải khí nhà kính qua các kênh khác nhau tại ĐBSCL, từ đó đề xuất giải pháp cải thiện. Đề tài tập trung vào kỹ thuật "1 phải 5 giảm" (1P5G) thông qua hệ thống khuyến nông nhà nước và các dự án quốc tế tại Kiên Giang và An Giang, thu thập số liệu từ năm 2012 đến 2019. Luận án góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận, thực tiễn, các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp tăng cường chuyển giao hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, cả hai mô hình chuyển giao đều sử dụng phương pháp tiếp xúc nhóm (tập huấn, mô hình trình diễn, hội thảo, tham quan, truyền thông). Tuy nhiên, mô hình dự án quốc tế có tỷ lệ nông dân tham gia tập huấn đầy đủ và nắm vững kiến thức cao hơn, cũng như áp dụng kỹ thuật mới tốt hơn. Về hiệu quả kinh tế, cả hai mô hình đều giảm chi phí sản xuất (18-28%) và tăng lợi nhuận ròng (24-57%), giảm lượng giống và phân bón trên 20%, giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật (25% ở mô hình khuyến nông nhà nước, 17-24% ở mô hình dự án). Hiệu quả môi trường cũng rõ rệt với việc giảm phát thải khí nhà kính (-3.7 đến -4.1 tấn/ha) và giảm lượng nước tưới (43-48%) nhờ áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ.

Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển giao bao gồm đặc điểm nông hộ (tuổi, kinh nghiệm, học vấn, giới tính), đặc điểm kỹ thuật được chuyển giao (giảm lượng giống, phân đạm), phương pháp chuyển giao (kế hoạch, cách thức tổ chức), năng lực cán bộ chuyển giao, cơ sở hạ tầng và chính sách. Luận án đề xuất đổi mới phương thức chuyển giao theo hướng có sự tham gia của "4 Nhà" (Nhà khoa học, Nhà nước, Nhà doanh nghiệp, Nhà nông), nâng cao năng lực cán bộ, phát triển tổ chức nông dân và cộng đồng, tăng cường phối hợp liên ngành, liên chức năng và liên kết công-tư.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN 1. MỞ ĐẦU

  • 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
  • 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
    • 1.2.1. Mục tiêu chung
    • 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
  • 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
    • 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
  • 1.5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

• PHẦN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CHUYỂN GIAO KỸ THUẬT CANH TÁC LÚA GIẢM KHÍ NHÀ KÍNH

  • 2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
    • 2.1.1. Một số khái niệm
    • 2.1.2. Các mô hình sản xuất lúa giảm thải khí nhà kính
    • 2.1.3. Vai trò của sản xuất lúa giảm phát thải khí nhà kính
    • 2.1.4. Nội dung nghiên cứu chuyển giao kỹ thuật canh tác lúa giảm khí nhà kính
    • 2.1.5. Nghiên cứu đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới chuyển giao kỹ thuật canh tác lúa giảm khí nhà kính
  • 2.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
    • 2.2.1. Khoảng trống trong những nghiên cứu trước và những vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu
    • 2.2.2. Kinh nghiệm chuyển giao kỹ thuật canh tác lúa và một số bài học

• PHẦN 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN VÀ KHUNG PHÂN TÍCH
  • 3.2. CHỌN ĐIỂM NGHIÊN CỨU
  • 3.3. PHƯƠNG PHÁP THU THẬP DỮ LIỆU VÀ THÔNG TIN
  • 3.4. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ DỮ LIỆU VÀ THÔNG TIN
  • 3.5. CÁC CHỈ TIÊU NGHIÊN CỨU

• PHẦN 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

  • 4.1. THỰC TRẠNG CHUYỂN GIAO KỸ THUẬT CANH TÁC LÚA GIẢM KHÍ NHÀ KÍNH Ở TỈNH AN GIANG VÀ KIÊN GIANG
    • 4.1.1. Hiện trạng kỹ thuật canh tác lúa giảm thải tính đến trước 2011 tại các điểm nghiên cứu
    • 4.1.2. Các cơ quan tổ chức tham gia chuyển giao kỹ thuật canh tác lúa giảm khí nhà kính giai đoạn 2011-2019
    • 4.1.3. Quy trình và phương thức chuyển giao của các kênh (2011-2014)
      • 4.1.3.1. Quy trình chuyển giao
      • 4.1.3.2. Phương thức chuyển giao của các kênh đến 2014
    • 4.1.4. Kết quả chuyển giao (2011-2014)
      • 4.1.4.1. Kết quả đào tạo, tập huấn
      • 4.1.4.2. Diện tích và nông hộ nhận chuyển giao
      • 4.1.4.3. Kết quả áp dụng kỹ thuật mới qua quá trình chuyển giao của nông hộ
    • 4.1.5. Giám sát và đánh giá chuyển giao, kết quả tác động và tính bền vững
      • 4.1.5.1. Đánh giá hiệu quả trong quá trình chuyển giao
      • 4.1.5.2. Đánh giá hiệu quả sau chuyển giao và tính bền vững (từ 2014 – 2019)
  • 4.2. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI CHUYỂN GIAO KỸ THUẬT CANH TÁC LÚA GIẢM KHÍ NHÀ KÍNH Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
    • 4.2.1. Các yếu tố của nông hộ
    • 4.2.2. Đặc điểm việc chuyển giao kỹ thuật canh tác lúa giảm khí nhà kính
    • 4.2.3. Phương pháp chuyển giao
      • 4.2.3.1. Kế hoạch và phương thức chuyển giao
      • 4.2.3.2. Tổ chức các hoạt động chuyển giao kỹ thuật
    • 4.2.4. Năng lực của cán bộ chuyển giao
    • 4.2.5. Cơ sở hạ tầng và hợp tác của nông dân
    • 4.2.6. Chính sách chuyển giao
    • 4.2.7. Mô hình kiểm định vai trò của hình thức chuyển giao tới mức độ áp dụng kỹ thuật của nông hộ sau chuyển giao
  • 4.3. GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CHUYỂN GIAO KỸ THUẬT CANH TÁC LÚA GIẢM KHÍ NHÀ KÍNH Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
    • 4.3.1. Đổi mới phương thức chuyển giao
    • 4.3.2. Nâng cao năng lực của cán bộ chuyển giao
    • 4.3.3. Phát triển tổ chức nông dân và cộng đồng
    • 4.3.4. Tăng cường sự phối hợp của cơ quan chuyển giao và chính quyền địa phương
    • 4.3.5. Đổi mới sự hỗ trợ nông dân
    • 4.3.6. Đổi mới chính sách

• PHẦN 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 5.1. KẾT LUẬN
  • 5.2. KIẾN NGHỊ