CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI VIỆC ÁP DỤNG CHUẨN MỰC BÁO CÁO TÀI CHÍNH QUỐC TẾ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP PHI TÀI CHÍNH NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
Kế toán (Mã số: 9340301)
Luận án nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng tới việc áp dụng Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) tại các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết (DNPTCNY) trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng nhưng hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính còn lạc hậu, việc áp dụng IFRS trở nên cấp thiết, nhằm khơi thông dòng vốn FDI, bảo vệ nhà đầu tư và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, hướng tới phát triển bền vững. Đề án 345 của Bộ Tài chính đã phê duyệt lộ trình áp dụng IFRS, trong đó DNPTCNY là đối tượng ưu tiên, đang trong giai đoạn tự nguyện (2022-2025). Tuy nhiên, quá trình triển khai thử nghiệm được đánh giá là chưa thành công do các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn và bất cập, đòi hỏi một nghiên cứu toàn diện để nhận diện và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng.
Mục tiêu tổng quát của luận án là xác định và đo lường mức độ tác động của các yếu tố tới việc áp dụng IFRS tại các DNPTCNY trên thị trường chứng khoán Việt Nam, từ đó đề xuất khuyến nghị. Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng, dựa trên các lý thuyết nền tảng như lý thuyết tính hợp pháp, lý thuyết thể chế, lý thuyết hành vi có kế hoạch và lý thuyết đại diện. Mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 9 biến độc lập (Tính hợp pháp, Động cơ quy chuẩn, Động cơ bắt chước, Động cơ cưỡng chế, Nhận thức bất lợi, Nhận thức hữu ích, Sự hỗ trợ và ủng hộ của nhà quản trị cấp cao, Chất lượng nguồn nhân lực kế toán, Quy mô DN) và 1 biến phụ thuộc (Việc áp dụng IFRS), với 9 giả thuyết được hình thành.
Luận án đóng góp về mặt lý luận bằng cách hệ thống hóa, phân tích làm rõ về IFRS, quá trình hình thành, phát triển, lợi ích, rào cản cũng như xu hướng áp dụng tại các doanh nghiệp. Đồng thời, luận án hệ thống hóa các lý thuyết nền và xây dựng mô hình nghiên cứu lý thuyết. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chỉ có 8 trong số 9 yếu tố độc lập từ mô hình nghiên cứu lý thuyết là có tác động tới việc áp dụng IFRS tại DNPTCNY, với hầu hết là tác động cùng chiều, ngoại trừ yếu tố "Nhận thức bất lợi" có tác động ngược chiều. Mức độ tác động của các yếu tố là khác nhau. Từ đó, luận án đưa ra các khuyến nghị cụ thể đối với các cơ quan quản lý và tại các DNPTCNY nhằm thúc đẩy và gia tăng việc áp dụng IFRS. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các yếu tố vi mô và vĩ mô ảnh hưởng tới IFRS tại DNPTCNY trên thị trường chứng khoán Việt Nam, thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2020-2024.