Luận án Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam

Tên luận án:

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN SỮA VIỆT NAM

Ngành:

KINH TẾ PHÁT TRIỂN (Mã số: 9310105)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung nghiên cứu năng lực cạnh tranh (NLCT) của ngành công nghiệp chế biến sữa (CNCB sữa) Việt Nam, một chủ đề quan trọng nhưng còn thiếu sự thống nhất về nội hàm và phương pháp đo lường ở cấp ngành. Ngành CNCB sữa Việt Nam đóng vai trò thiết yếu đối với phát triển kinh tế và an sinh xã hội, song quy mô và sự phát triển còn hạn chế, với nguồn cung sữa nguyên liệu trong nước chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu và đang chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các hiệp định ưu đãi thuế quan.

Mục tiêu chung của luận án là đánh giá thực trạng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng (YTAH) đến NLCT của ngành CNCB sữa Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao NLCT. Các mục tiêu cụ thể bao gồm làm rõ khái niệm và nội hàm NLCT ngành CNCB sữa, phân tích và đánh giá NLCT của ngành, xác định và phân tích các YTAH, và đề xuất các giải pháp, khuyến nghị.

Về đóng góp học thuật, luận án đã làm rõ nội hàm NLCT ngành CNCB sữa là khả năng chống chọi và phát triển trên cả thị trường nội địa và quốc tế, dựa trên hiệu quả sản xuất kinh doanh. Luận án cũng hoàn thiện bộ tiêu chí, chỉ tiêu và phương pháp đo lường NLCT, cho phép so sánh giữa các quốc gia, và kiểm định, xác nhận các YTAH đến NLCT ngành CNCB sữa, củng cố mô hình Kim cương của Porter.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, tiềm năng phát triển của ngành CNCB sữa Việt Nam còn lớn nhưng sức ép cạnh tranh ngày càng cao. NLCT của ngành tương đối cao (xếp thứ 30/87 quốc gia), với các chỉ tiêu kinh tế khá tốt nhưng có xu hướng giảm dần, trong khi các chỉ tiêu thương mại còn hạn chế nhưng đang cải thiện. Các YTAH thuận chiều bao gồm quy mô đàn bò, tỷ giá hối đoái và chính sách; giá sữa nguyên liệu có tác động ngược chiều nhưng thúc đẩy NLCT; quy mô cầu có tác động tích cực trong ngắn hạn nhưng tiêu cực trong dài hạn; độ mở thương mại có tác động ngược lại. Các yếu tố bất lợi bao gồm khả năng tiếp cận nguồn vốn, năng suất sữa nguyên liệu, thị hiếu người tiêu dùng và điều kiện khí hậu.

Luận án đề xuất các hàm ý chính sách về thích ứng thị trường, cải thiện trực tiếp các chỉ tiêu đo lường NLCT và thúc đẩy các YTAH. Đồng thời, đưa ra các kiến nghị cụ thể cho Chính phủ, các Bộ, Ban, Ngành và Hiệp hội sữa Việt Nam nhằm hoàn thiện quy định chất lượng, nâng cao năng lực quản lý, hỗ trợ xúc tiến thương mại, công tác dự báo và giải quyết tranh chấp thương mại.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU NĂNG LỰC CẠNH TRANH VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP NGÀNH

  • 1.1. Tổng quan lịch sử phát triển của các lý thuyết cạnh tranh
  • 1.2. Tổng quan các nghiên cứu về năng lực cạnh tranh cấp ngành
  • 1.3. Tổng quan nghiên cứu về năng lực cạnh tranh và các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa
    • 1.3.1. Các nghiên cứu nước ngoài
      • 1.3.1.1. Các nghiên cứu về khái niệm
      • 1.3.1.2. Các nghiên cứu về tiêu chí đánh giá
      • 1.3.1.3. Các nghiên cứu về yếu tố ảnh hưởng
    • 1.3.2. Các nghiên cứu trong nước
  • 1.4. Đánh giá tổng quan nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu

• CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP NGÀNH

  • 2.1. Cạnh tranh, năng lực cạnh tranh và các cấp độ năng lực cạnh tranh
    • 2.1.1. Khái niệm về cạnh tranh
    • 2.1.2. Khái niệm về năng lực cạnh tranh
    • 2.1.3. Các cấp độ năng lực cạnh tranh
    • 2.1.4. Năng lực cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh, lợi thế so sánh và năng suất
  • 2.2. Đặc điểm và nội hàm năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa
    • 2.2.1. Đặc điểm ngành công nghiệp chế biến sữa
      • 2.2.1.1. Quan niệm về ngành kinh tế
      • 2.2.1.2. Ngành công nghiệp chế biến sữa và các sản phẩm của ngành
      • 2.2.1.3. Đặc điểm của ngành công nghiệp chế biến sữa
    • 2.2.2. Nội hàm năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa
  • 2.3. Các tiêu chí và chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của ngành
    • 2.3.1. Các chỉ tiêu kinh tế
    • 2.3.2. Các chỉ tiêu liên quan đến thương mại
    • 2.3.3. Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh
  • 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngành
    • 2.4.1. Điều kiện các nhân tố sản xuất
    • 2.4.2. Điều kiện cầu
    • 2.4.3. Các ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan
    • 2.4.4. Chiến lược, cấu trúc và sự cạnh tranh
    • 2.4.5. Yếu tố chính phủ
    • 2.4.6. Cơ hội

• CHƯƠNG 3 PHÂN TÍCH NĂNG LỰC CẠNH TRANH VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN SỮA VIỆT NAM

  • 3.1. Bối cảnh nghiên cứu
    • 3.1.1. Tình hình thị trường sữa toàn cầu
      • 3.1.1.1. Tình hình sản xuất sữa toàn cầu
      • 3.1.1.2. Tình hình thương mại sữa toàn cầu
      • 3.1.1.3. Xu hướng biến động giá sữa toàn cầu
    • 3.1.2. Tình hình thị trường sữa Việt Nam
      • 3.1.2.1. Giới thiệu ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
      • 3.1.2.2. Nhu cầu tiêu thụ sản phẩm sữa tại Việt Nam
      • 3.1.2.3. Tình hình cung ứng các sản phẩm sữa tại thị trường Việt Nam
      • 3.1.2.4. Tình hình xuất nhập khẩu sản phẩm sữa của Việt Nam
  • 3.2. Phân tích năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
    • 3.2.1. Phương pháp đo lường năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa
    • 3.2.2. Kết quả nghiên cứu năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
      • 3.2.2.1. Năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam so với các quốc gia khác
      • 3.2.2.2. Hiệu quả kinh doanh trong ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
  • 3.3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
    • 3.3.1. Phương pháp ước lượng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
    • 3.3.2. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
      • 3.3.2.1. Điều kiện cầu
      • 3.3.2.2. Điều kiện yếu tố sản xuất
      • 3.3.2.3. Chiến lược, cấu trúc và tính cạnh tranh
      • 3.3.2.4. Ngành công nghiệp phụ trợ và có liên quan
      • 3.3.2.5. Yếu tố Chính phủ
      • 3.3.2.6. Cơ hội
    • 3.3.3. Kết quả ước lượng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
  • 3.4. Thảo luận các kết quả nghiên cứu
    • 3.4.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu về lý thuyết
    • 3.4.2. Thảo luận kết quả nghiên cứu về thực tiễn
      • 3.4.2.1. Về thực trạng thị trường sữa trong nước và quốc tế
      • 3.4.2.2. Về năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
      • 3.4.2.3. Về các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam

• CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN SỮA VIỆT NAM

  • 4.1. Cơ hội và thách thức cho ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam trong những năm tới
    • 4.1.1. Xu hướng biến động thị trường sữa thế giới và Việt Nam
      • 4.1.1.1. Về tình hình tiêu thụ
      • 4.1.1.2. Về tình hình sản xuất
      • 4.1.1.3. Về thương mại sản phẩm sữa
      • 4.1.1.4. Về giá cả
    • 4.1.2. Cơ hội và thách thức cho ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
      • 4.1.3.1. Cơ hội
      • 4.1.3.2. Thách thức
  • 4.2. Quan điểm và định hướng nâng cao năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
    • 4.2.1. Quan điểm, mục tiêu và định hướng của Nhà nước
    • 4.2.2. Quan điểm đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam của luận án
  • 4.3. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam
    • 4.3.1. Nhóm giải pháp nhằm thích ứng với tình hình và xu hướng biến động của thị trường
    • 4.3.2. Nhóm giải pháp nhằm cải thiện trực tiếp các chỉ tiêu đo lường năng lực cạnh tranh
    • 4.3.3. Nhóm giải pháp thúc đẩy các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh
    • 4.3.4. Một số giải pháp hỗ trợ khác
  • 4.4. Một số kiến nghị, đề xuất
  • 4.5. Hạn chế của luận án và định hướng nghiên cứu trong tương lai
• KẾT LUẬN