XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN TRONG BỐI CẢNH GIA TĂNG CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT
Kinh doanh thương mại
Luận án tiến sĩ "Xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản trong bối cảnh gia tăng các rào cản kỹ thuật" của Lê Hoàng Quỳnh, chuyên ngành Kinh doanh thương mại, tập trung nghiên cứu các thách thức mà ngành thủy sản Việt Nam đang đối mặt khi xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực trạng kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam giảm 8% trong năm 2023 (đạt 9,2 tỷ USD) so với năm 2022, nguyên nhân chủ yếu do lạm phát, nhu cầu thấp, tồn kho và sự gia tăng các rào cản kỹ thuật từ thị trường nhập khẩu, dẫn đến nhiều lô hàng bị từ chối.
Nhật Bản, một thị trường tiềm năng, đang ngày càng áp đặt các chỉ tiêu kiểm soát chất lượng và yêu cầu cao hơn đối với sản phẩm thủy sản nhập khẩu, khiến các doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn trong việc đáp ứng. Luận án chỉ ra khoảng trống nghiên cứu về xu hướng gia tăng rào cản kỹ thuật tại thị trường Nhật Bản chưa được làm rõ đầy đủ, cũng như việc đánh giá tác động toàn diện và định lượng của chúng đối với xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Mục tiêu chính của luận án là đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm thúc đẩy xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Nhật Bản trong bối cảnh này.
Để đạt được mục tiêu, luận án thực hiện các nhiệm vụ cụ thể: hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về xuất khẩu thủy sản và các rào cản kỹ thuật (TBT, SPS, môi trường); phân tích bối cảnh, thực trạng xuất khẩu và các biện pháp thúc đẩy hiện có; đánh giá những thành công, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế; cuối cùng là đề xuất các giải pháp và kiến nghị cụ thể. Đối tượng nghiên cứu là các vấn đề lý luận và thực tiễn về xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Nhật Bản trong bối cảnh gia tăng rào cản kỹ thuật, tập trung vào các biện pháp TBT, SPS và quy định môi trường đối với các mặt hàng thủy sản tương ứng các mã HS 4 số từ HS0301 đến HS0308, HS1504, HS1603 đến HS1605. Phạm vi thời gian nghiên cứu dữ liệu thứ cấp từ năm 1996 đến 2023, với các giải pháp đề xuất có hiệu lực đến năm 2030.
Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu định tính (khảo sát 262 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản sang Nhật Bản từ tháng 10/2019 – 5/2020) và định lượng (sử dụng chỉ số RCA để đánh giá lợi thế xuất khẩu và mô hình trọng lực để đánh giá tác động của rào cản kỹ thuật). Luận án có ý nghĩa khoa học trong việc hệ thống hóa lý luận và ý nghĩa thực tiễn trong việc nhận diện, phân tích bối cảnh, dự báo xu hướng và đề xuất giải pháp thiết thực cho việc tăng cường xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản.