Xây dựng mô hình kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp xây dựng giao thông Việt Nam
Quản lý kinh tế
Tài liệu này nghiên cứu về tính cấp thiết của việc xây dựng và hoàn thiện mô hình kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp xây dựng giao thông tại Việt Nam. Hiện nay, kế toán quản trị chi phí trong lĩnh vực này chưa được quan tâm đúng mức, thiếu mô hình thu thập, xử lý, phân tích thông tin hiệu quả, gây ảnh hưởng đến chất lượng quyết định quản trị và là rào cản lớn khi tham gia thị trường quốc tế.
Mục tiêu của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng, đánh giá các kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân trong việc xây dựng mô hình kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây dựng giao thông Việt Nam. Từ đó, tác giả đề xuất giải pháp lựa chọn và hoàn thiện mô hình kế toán quản trị chi phí phù hợp, nhằm nâng cao hiệu quả quản trị chi phí và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Luận án đã tổng quan 6 đề tài nghiên cứu ngoài nước và 28 đề tài trong nước, chia thành ba nhóm: nghiên cứu chung về kế toán quản trị, nghiên cứu chung về kế toán quản trị chi phí và giá thành sản phẩm, và nghiên cứu về xây dựng mô hình kế toán quản trị chi phí và giá thành sản phẩm. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chưa đi sâu vào xây dựng mô hình áp dụng cho doanh nghiệp xây dựng giao thông.
Phương pháp nghiên cứu kết hợp thu thập dữ liệu thứ cấp (tài liệu thư viện, báo cáo chuyên môn, các công trình nghiên cứu đã công bố) và dữ liệu sơ cấp (khảo sát, phỏng vấn nhà quản trị, kế toán trưởng, kế toán tổng hợp từ 522 doanh nghiệp xây dựng giao thông điển hình ở Việt Nam giai đoạn 2010-2015). Các phương pháp định tính và định lượng như nghiên cứu tài liệu, thực tiễn, phỏng vấn, tổng hợp, phân tích và SWOT được sử dụng.
Kết quả khảo sát cho thấy hầu hết các doanh nghiệp xây dựng giao thông Việt Nam chưa xây dựng và triển khai mô hình tổ chức kế toán quản trị chi phí phù hợp, dẫn đến tỷ lệ thất thoát chi phí cao. Các hạn chế bao gồm phân loại chi phí chưa đảm bảo, phân tích thông tin chi phí chưa đáp ứng nhu cầu ra quyết định, thiếu tổ chức kế toán trách nhiệm và ứng dụng công nghệ thông tin chưa đồng bộ. Nguyên nhân chủ quan được xác định là do nhận thức của lãnh đạo về vai trò của kế toán quản trị chi phí còn hạn chế, trình độ chuyên môn và kỹ năng của đội ngũ kế toán còn yếu, cùng với chế độ đãi ngộ chưa hấp dẫn. Nguyên nhân khách quan bao gồm kế toán quản trị chi phí là vấn đề tương đối mới, môi trường cạnh tranh chưa lành mạnh và thiếu cơ sở đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Để hoàn thiện, luận án đề xuất mô hình kế toán quản trị chi phí kết hợp, tập trung vào việc hoàn thiện bộ máy kế toán quản trị chi phí (sắp xếp theo hướng kết hợp kế toán quản trị và kế toán tài chính, phân công nhiệm vụ rõ ràng, đào tạo chuyên môn) và hoàn thiện phương thức thực hiện các nội dung cơ bản của kế toán quản trị chi phí. Các giải pháp cụ thể bao gồm hoàn thiện định mức và dự toán chi phí xây lắp, phân loại chi phí theo thẩm quyền ra quyết định và lựa chọn phương án kinh doanh, hoàn thiện đối tượng và phương pháp tính giá thành, phân tích và xử lý thông tin kế toán quản trị chi phí cho việc ra quyết định, tổ chức kế toán trách nhiệm chi phí, và xây dựng hệ thống báo cáo quản trị chi phí.
Việc triển khai mô hình này đòi hỏi các điều kiện về phong cách lãnh đạo, chính sách doanh nghiệp (nâng cao nhận thức, chính sách đào tạo/đãi ngộ, hoàn thiện quy trình SXKD, ứng dụng CNTT), điều kiện về người thực hiện (nâng cao năng lực, đạo đức nghề nghiệp), và cơ chế giám sát, đánh giá. Luận án cũng đưa ra kiến nghị với Bộ Tài chính, Hội Kế toán Việt Nam và các cơ sở đào tạo để hỗ trợ triển khai hiệu quả mô hình.