Luận án Văn hoá ẩm thực của người Chăm Ahiér ở huyện Ninh Phước – tỉnh Ninh Thuận

Tên luận án:

VĂN HÓA ẨM THỰC CỦA NGƯỜI CHĂM AHIÉR Ở HUYỆN NINH PHƯỚC, TỈNH NINH THUẬN

Ngành:

Văn hóa học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Văn hóa ẩm thực của người Chăm Ahiér ở huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận" là một nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống về văn hóa ẩm thực của cộng đồng Chăm Ahiér, một trong ba nhóm Chăm sinh sống lâu đời và chiếm số đông tại Ninh Thuận. Đề tài xuất phát từ nhận định rằng ẩm thực không chỉ là hoạt động sinh học nhằm duy trì sự sống mà còn thể hiện văn hóa, bản sắc tộc người và là tấm gương phản chiếu văn hóa xã hội của một tộc người.

Mục đích của luận án là nghiên cứu ẩm thực để hiểu rõ các khía cạnh văn hóa, xã hội của người Chăm Ahiér, bao gồm thế giới quan, nhân sinh quan và quan hệ xã hội. Luận án giải quyết hai câu hỏi chính: thực hành văn hóa ẩm thực trong đời sống thường ngày và nghi lễ diễn ra như thế nào, và chúng phản ánh điều gì về vũ trụ quan, nhân sinh quan, quan hệ xã hội của tộc người này.

Để đạt được mục tiêu, luận án thực hiện các nhiệm vụ như tổng hợp tài liệu, xây dựng cơ sở lý thuyết dựa trên thuyết chức năng, cấu trúc và phát triển; mô tả, phân tích thực hành ẩm thực trong đời sống hàng ngày và nghi lễ; phân tích các đặc điểm về vũ trụ quan, nhân sinh quan, quan hệ xã hội thông qua ẩm thực; và bàn luận về văn hóa Chăm được lưu giữ trong ẩm thực. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào ẩm thực trong bữa ăn thường ngày (cơ cấu, chuẩn bị, tổ chức, kiêng cữ, ăn uống bên ngoài gia đình) và ẩm thực trong các nghi lễ quan trọng như Rija Nưgar, Kate, lễ cưới, và lễ hỏa táng tại bốn làng Hữu Đức, Bàu Trúc, Mỹ Nghiệp, Như Bình thuộc huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, trong giai đoạn hiện nay.

Với phương pháp quan sát tham dự và phỏng vấn sâu, kết hợp phân tích tư liệu thứ cấp, luận án đóng góp một cái nhìn tổng quát về ẩm thực Chăm Ahiér, từ đó chỉ ra vai trò và ý nghĩa của các thực hành ẩm thực trong đời sống. Kết quả nghiên cứu khẳng định ẩm thực là hiện tượng văn hóa cần được diễn giải trong hệ thống văn hóa của chính nó. Nghiên cứu này bổ sung nguồn tư liệu khoa học, cung cấp luận cứ có giá trị cho việc bảo tồn và phát huy giá trị ẩm thực, đồng thời làm rõ các quan niệm và thực hành ăn uống của người Chăm, phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan và quan hệ xã hội của họ. Các kết quả cho thấy ẩm thực thể hiện rõ tính lưỡng hợp, tính biểu tượng trong các món ăn, cũng như thứ bậc và quan hệ giới trong xã hội Chăm.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

  • 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

    • 1.1.1 Nghiên cứu ẩm thực từ góc độ chức năng luận
    • 1.1.2 Nghiên cứu ẩm thực từ góc độ cấu trúc luận
    • 1.1.3 Nghiên cứu ẩm thực từ góc độ phát triển

  • 1.2. Cơ sở lý luận

  • 1.3 Địa bàn nghiên cứu

• Chương 2: ẨM THỰC TRONG ĐỜI SỐNG THƯỜNG NGÀY

  • 2.1. Cơ cấu bữa ăn

  • 2.2 Chuẩn bị bữa ăn

  • 2.3 Tổ chức bữa ăn

  • 2.4 Những kiêng cữ trong ăn uống thường ngày

  • 2.5 Ăn uống ở bên ngoài gia đình

• Chương 3: ẨM THỰC TRONG NGHI LỄ

  • 3.1 Ẩm thực trong nghi lễ Rija Nâgar

    • 3.1.1 Cơ cấu lễ vật
    • 3.1.2 Tổ chức và chuẩn bị

  • 3.2. Ẩm thực trong lễ hội Kate

    • 3.2.1 Cơ cấu lễ vật
    • 3.2.2 Tổ chức và chuẩn bị

  • 3.3 Ẩm thực trong lễ cưới

    • 3.3.1 Cơ cấu lễ vật
    • 3.3.2 Tổ chức và chuẩn bị

  • 3.4 Ẩm thực trong nghi lễ hỏa táng

    • 3.4.1 Cơ cấu lễ vật
    • 3.4.2 Tổ chức và chuẩn bị

  • 3.5 Những kiêng cữ trong việc lựa chọn thực phẩm dâng cúng

• Chương 4: VĂN HÓA CỦA NGƯỜI CHĂM AHIÉR QUA ẨM THỰC VÀ MỘT SỐ BÀN LUẬN

  • 4.1 Vũ trụ quan và nhân sinh quan của người Chăm Ahiér thể hiện qua ẩm thực

    • 4.1.1 Quan niệm tư duy lưỡng hợp
    • 4.1.2 Tính biểu tượng

  • 4.2 Ẩm thực thể hiện quan hệ xã hội của người Chăm Ahiér

    • 4.2.1 Vị thế xã hội
    • 4.2.2 Quan hệ giới